A do të krijojë inteligjenca artificiale një kurth gjinor për gratë në vendin e punës apo do ta barazojë fushën e punësimit?

Punët me ekspozimin më të lartë ndaj inteligjencës artificiale pritet të jenë më të prekura nga teknologjia, megjithëse ende mbetet e paqartë se çfarë forme do të marrë ky ndikim. Inteligjenca artificiale e përgjithshme (GenAI) premton të çlirojë njerëzit nga detyrat rutinë dhe përsëritëse, duke sjellë efikasitet më të madh në tregun e punës, por njëkohësisht ka ngritur frikë për ndikimin e saj në vendet e punës dhe pabarazitë gjinore që mund të thellohen.

Politikëbërësit dhe ekspertët po shqyrtojnë me kujdes se si IA do të ndikojë në dinamikën e punësimit sipas gjinisë. Sipas të dhënave të Eurostat, në vitin 2024, shkalla e punësimit në BE ishte 80.8% për burrat dhe 70.8% për gratë, ndërsa shkalla e papunësisë ishte 6.1% për gratë dhe 5.7% për burrat. Për më tepër, gratë në BE fitonin rreth 12% më pak se burrat në vitin 2023. Kjo ngre një pyetje të madhe: a do t’i fuqizojë inteligjenca artificiale gratë apo do t’i lërë ato pas?

“Hulumtimi ynë tregon se pothuajse çdo punë do të ndikohet nga inteligjenca artificiale në një moment të caktuar, por ana pozitive është se nevoja për inteligjencën njerëzore do të mbetet një kërkesë e fortë,” tha për Euronews Next Pawel Adrjan, drejtor i kërkimit ekonomik në platformën Indeed.

Sipas analizave të OECD-së dhe Bankës Qendrore Evropiane (BQE), ndikimi i IA-së në punësimin e grave është kompleks dhe shumëplanësh. Edhe pse gratë dhe burrat kanë ekspozim të ngjashëm ndaj IA-së në përgjithësi, gratë janë më pak të përfaqësuara në profesionet me ekspozimin më të lartë ndaj teknologjisë, si shkencat kompjuterike, inxhinieria apo pozicionet ekzekutive. Për shembull, vetëm 19% e profesionistëve të IT-së janë gra, ndërsa në profesionet me ekspozim minimal ndaj IA-së, si pastrimi apo ndihmat shtëpiake, 82% e punonjësve janë femra.

Raporti i OECD-së thekson se ekspozimi i lartë ndaj IA-së nuk nënkupton automatikisht humbje pune apo ulje pagash. Megjithatë, profesione si teknologjia e IT-së (0.88), menaxhimi (0.86), shkenca dhe inxhinieria (0.84) apo drejtuesit ekzekutivë (0.85) mbeten ndër më të ekspozuarat ndaj ndikimit të drejtpërdrejtë të inteligjencës artificiale.

Sipas ekonomistes së OECD-së, Marguerita Lane, gratë janë pakicë në profesionet që zhvillojnë dhe mirëmbajnë inteligjencën artificiale – një fushë që po fiton rëndësi strategjike globale. Ajo paralajmëron se kjo mund të krijojë një “ndarje gjinore të re”: burrat që zhvillojnë teknologjinë dhe gratë që preken më shumë nga pasojat e saj, sidomos në profesione administrative të rrezikuara nga automatizimi.

Në anën tjetër, studimet e BQE-së tregojnë se punësimi i grave është rritur në profesionet më të ekspozuara ndaj IA-së, duke sugjeruar se teknologjia mund të ofrojë edhe mundësi për fuqizim nëse shoqërohet me arsim dhe aftësi të reja. Autorja e studimit, Stefania Albanesi nga Shkolla e Biznesit Miami Herbert, shpjegon se “investimet më të larta të grave në arsim krahasuar me burrat kanë zbutur ndikimet negative të automatizimit në punësimin e tyre”.

Dokumenti i BQE-së thekson se nivelet më të larta arsimore dhe pjesëmarrja aktive e grave në tregun e punës janë faktorë kyç për të përfituar nga revolucioni teknologjik që po sjell IA. “Vendet ku gratë kanë bërë përparim më të madh arsimor dhe marrin pjesë më shumë në tregun e punës shohin efekte më të forta pozitive në punësimin e femrave nga miratimi i inteligjencës artificiale,” përfundon raporti.

Në fund, mbetet e qartë se inteligjenca artificiale do të luajë një rol të madh në formësimin e së ardhmes së punës, por sfida kryesore do të jetë sigurimi i përfshirjes dhe barazisë gjinore, në mënyrë që revolucioni teknologjik të mos thellojë ndarjet ekzistuese, por të krijojë mundësi të reja për të gjithë. /Euronews - Syri.Net