Hamas kërkon lirimin e figurave kryesore palestineze si kusht për marrëveshjen me Izraelin

Hamas po i bën presion Izraelit që të përfshijë palestinezë të njohur në listën e të burgosurve që do të lirohen, pjesë e një marrëveshjeje armëpushimi që përfshin edhe lirimin e pengjeve nga Gaza.

Kërkesa e Hamasit vjen pasi ministria izraelite e drejtësisë publikoi emrat e 250 të burgosurve që do të lirohen, duke përjashtuar shtatë figura të profilit të lartë, përfshirë Marwan Barghoutin dhe Ahmad Saadatin.

Këta persona, që vuajnë dënime për përfshirje në sulme vdekjeprurëse në Izrael, prej kohësh konsiderohen nga palestinezët si simbole të rezistencës.

Pritet që njëzet pengje izraelite të lirohen para orës 12:00 (09:00 GMT) të hënën, si pjesë e marrëveshjes së propozuar nga presidenti amerikan Donald Trump.

Një zyrtar i lartë palestinez, i njohur me bisedimet, i tha BBC-së se i dërguari amerikan Steve Witkoff kishte premtuar ta ngrinte çështjen e përjashtimit të këtyre të burgosurve palestinezë me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, por Izraeli ka refuzuar kategorikisht përfshirjen e tyre.

Nuk është e qartë nëse kjo mund të bëhet një pikë bllokimi në bisedime apo nëse do të ndikojë në afatet e lirimit të pengjeve nga Gaza dhe të të burgosurve palestinezë nga burgjet izraelite.

Gjithashtu nuk dihet ende si do të ndodhë lirimi i pengjeve këtë herë – në të kaluarën, Hamas i ka shfaqur publikisht pengjet, duke zemëruar Izraelin dhe aleatët perëndimorë.

Trupat e pengjeve të vdekur do të kthehen gjithashtu. Mendohet se të paktën 26 pengje kanë ndërruar jetë, ndërsa fati i dy të tjerëve mbetet i panjohur.

Izraeli do të lirojë gjithashtu rreth 250 palestinezë që po vuajnë dënime të përjetshme në burgjet izraelite dhe rreth 1,700 palestinezë nga Gaza që janë ndaluar.

Hamas kishte paraqitur një listë të të burgosurve që kërkonte të liroheshin, ku përfshiheshin Barghouti dhe Saadat.

Barghouti po vuan pesë dënime të përjetshme plus 40 vjet të tjera, pasi u dënua në vitin 2004 për planifikimin e sulmeve që çuan në vdekjen e pesë civilëve.

Sondazhet e opinionit kanë treguar vazhdimisht se ai mbetet udhëheqësi më i njohur palestinez, dhe se palestinezët do të votonin për të nëse do të zhvilloheshin zgjedhje presidenciale, përpara presidentit aktual të Autoritetit Palestinez (AP), Mahmoud Abbas, apo liderëve të Hamasit.

Barghouti mbetet një figurë e lartë në fraksionin Fatah, që dominon Autoritetin Palestinez, i cili qeveris disa pjesë të Bregut Perëndimor të pushtuar që nuk janë nën kontrollin izraelit.

Saadat, lideri i Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës (PFLP), u dënua me 30 vjet burg në vitin 2008 pasi u shpall fajtor për drejtimin e një "organizate terroriste të paligjshme" dhe për përfshirjen në sulme, përfshirë edhe vrasjen e një ministri izraelit në vitin 2001.

Ndër të 250 të burgosurit që pritet të lirohen është edhe Iyad Abu al-Rub, një komandant i Xhihadit Islamik, i dënuar për organizimin e sulmeve vetëvrasëse në Izrael që vranë 13 persona në fillim të viteve 2000.

Sipas ministrisë izraelite të drejtësisë, ai do të lirohet në Gaza ose do të deportohet jashtë vendit.

BBC raporton se Hamas po kërkon gjithashtu lirimin e disa të burgosurve të tjerë palestinezë që ishin liruar vite më parë në këmbim të lirimit të pengut izraelit Gilad Shalit – por u arrestuan sërish pas 7 tetorit.

Hamas argumenton se, pasi ishin pjesë e një shkëmbimi të mëparshëm pengjesh, ata nuk duhet të përfshihen në shifrën prej 250 të burgosurish.

‘Kanë shkatërruar gjithçka’: Palestinezët kthehen në një Gaza të rrënuar

Faza e parë e marrëveshjes mes Izraelit dhe Hamasit ka sjellë në fuqi një armëpushim që nisi të premten dhe një tërheqje të pjesshme të forcave izraelite nga disa pjesë të Gazës. Pritet që qindra kamionë ndihmash të hyjnë çdo ditë. Faza të tjera të marrëveshjes janë ende në negociim.

Lufta e Izraelit në Gaza u shkaktua nga sulmet e udhëhequra nga Hamasi në Izraelin jugor më 7 tetor 2023, ku u vranë rreth 1,200 persona dhe 251 u morën peng.

Që atëherë, 67,682 palestinezë janë vrarë në ofensivën ushtarake të Izraelit në Gaza, sipas ministrisë së shëndetësisë së drejtuar nga Hamasi.