Zvicra në pikën e vlimit/ A do zhytet simboli i stabilitetit në kaos nga protestat?

Nga Perkin Amalaraj, DAILY MAIL

Zvicra mund të përballet me më shumë skena dhune javën e ardhshme pas dy netëve trazirash, sipas njërit nga sociologët kryesorë të vendit.

Trazira dramatike shpërthyen në Lozanë, Zvicër, gjatë fundjavës, pasi një adoleshent emigrant u vra në një aksident me skuter ndërsa po ikte nga policia.

Marvin M, një 17-vjeçar rezident i Lozanës, po ikte nga policia me një skuter të vjedhur, kur u përplas me murin e një garazhi dhe vdiq rreth orës 3:45 të mëngjesit të së dielës, pavarësisht përpjekjeve për ringjallje nga shërbimet emergjente.

Në natën e së dielës dhe të hënës, policia anti-trazira u përplas me protestues që hodhën koktej molotov, ndërsa zyrtarët përpiqeshin me dëshpërim të frenonin dhunën në rritje.

Shumë nga zemërimi vinte nga perceptimi i gjatë se policia në Lozanë është sistemikisht raciste ndaj emigrantëve që janë vendosur aty. Vdekja e Marvinit ishte vdekja e tretë që lidhej me policinë në më pak se tre muaj në qytet, me shtatë raste në rajonin më të gjerë të Vaudit që nga viti 2016. Pesë nga këto vdekje ishin të meshkujve që vinin nga Afrika.

Ky zemërim u përforcua edhe më shumë pasi raportimet në gazeta zbuluan se katër oficerë u pezulluan pas gjetjes së mesazheve raciste, seksiste dhe diskriminuese në grupet private të WhatsApp-it.

Sandro Cattacin, profesor i sociologjisë në Universitetin e Gjenevës, tha se ai beson se Zvicra, zakonisht e konsideruar si një simbol stabiliteti në kontinent, do të përjetojë më shumë dhunë ditët e ardhshme. Ai paralajmëroi se grupet e presionit mund t’i shohin trazirat si një mundësi për të nxitur dhunë: “Pres që të kemi trazira sërish javën e ardhshme. Tani keni këto grupe të tjera, njerëz më të lidhur me pozicione më agresive anti-kapitaliste, që thonë ‘OK, tani është momenti që të kemi trazira’. Nëse ato ndodhin gjatë fundjavës, atëherë trazirat do të jenë më brutale, dhe nga ana e policisë do të jetë më e dhunshme”.

Cattacin tha se kishte biseduar me burime nga punonjës socialë në terren në Lozanë, të cilët i kishin shprehur frikën e tyre për më shumë dhunë. Ai shtoi se mënyra e vetme për të shuar zemërimin që ndjen shoqëria ishte të hapet një dialog mes policisë dhe grupeve të margjinalizuara.

“Pyetja tani është: a është policia në gjendje të ndërhyjë në mënyrë të kujdesshme, duke u përpjekur të kufizojë dëmet dhe duke u munduar në çdo rast të nisë një dialog me këta të rinj?”

Shumica e rreth 200 personave që morën pjesë në trazira ishin emigrantë të rinj që janë zhvendosur në Zvicër dhe kanë ndjerë se policia në Lozanë është sistemikisht raciste ndaj tyre. Kryebashkiaku i Lozanës, Grégoire Junod, tha pas zbulimit të grup-chat-it në WhatsApp: “Ekziston një problem i diskriminimit sistemik që duhet të adresohet”. Ai shtoi se nevojitet një “ndryshim kulturor” për të parandaluar që abuzime të tilla të ndodhin përsëri.

Cattacin shtoi se frikërat e tij lidhen edhe me reagimin e ekstremit të djathtë në Zvicër ndaj dhunës, i cili dënon emigracionin dhe inkurajon policinë të shtojë presionin mbi protestuesit, të cilët ai i akuzoi se po “shtonin flakët”. Një politikan i ekstremit të djathtë ndërhyri në media ditën pasuese dhe tha se policia duhet të jetë edhe më agresive ndaj këtyre të rinjve: “Ata nuk janë njerëz që duam t’i kemi në këtë vend”.

Policia ka pranuar se një makinë po ndiqte adoleshentin që vdiq herët të dielën. Por Zyra e Prokurorit Publik të Vaudit lëshoi një deklaratë me qëllim për të sqaruar dhe qetësuar situatën. Deklarata theksonte se dy shoferë iu afruan adoleshentit para se policia të arrinte në vendin e aksidentit, duke konfirmuar një distancë të konsiderueshme midis skuterit dhe automjetit policor dhe pa asnjë kontakt mes tyre.

Oficerët konfirmuan se policia kishte ndjekur Marvinin para aksidentit, por pretenduan se ai humbi kontrollin në shpejtësi të lartë në një zonë me 30 kmh. Pavarësisht pretendimeve se skuteri ishte i vjedhur, familja e tij ka mohuar që ai të kishte qenë hajdut. Nëna e tij i tha gazetës 24 Heures se ai ishte i pafajshëm, ndërsa vëllai i tij shkroi online: “Duhet të ishe me mua, në shtëpi, në dhomën tonë, që gjithmonë e kemi ndarë”.

Prokurori publik i kantonit Vaud ka nisur një hetim penal për rrethanat e aksidentit. Ishte vdekja e tretë në më pak se tre muaj në Lozanë gjatë një ndërhyrjeje policore. Që nga viti 2016, ka pasur shtatë të tilla vdekje në qytet dhe në rajonin më të gjerë të Vaudit, pesë prej të cilave përfshinin persona me origjinë afrikane.

Të dielën natën, rreth 100 të rinj, të veshur me maska, u mblodhën në lagjen Prélaz nga ora 21:30, duke hedhur fishekzjarrë ndaj policisë, duke djegur koshat e plehrave dhe duke dëmtuar një autobus të kompanisë së transportit të Lozanës. Natën pasuese, 150 deri në 200 persona vendosën bllokada rrugore, duke djegur kontejnerë plehrash. Rreth 140 oficerë u përplasën me trazuesit, të cilët dogjën autobusë dhe hodhën gurë. Policia përdori gaz lotsjellës dhe plumba gome për t’u përgjigjur.

Gjatë dekadës së fundit, Zvicra ka pranuar më shumë se 200.000 refugjatë – shumë prej tyre nga Eritrea, Somalia, Siria dhe Afganistani, si dhe nga vende të tjera afrikane dhe me shumicë myslimane. Çfarë dikur ishte model i dhembshurisë, tani ka ushqyer tensione në rritje, me shqetësim që po shpërthen në rrugë.

Kjo ndodh gati një vit pas shpalljes së planeve të Zvicrës për të kufizuar popullsinë në dhjetë milionë si pjesë e një goditjeje ndaj imigracionit, sipas planeve të propozuara nga Partia Popullore e ekstremit të djathtë.