Evropa rifillon sanksionet ndaj Iranit: Ngrihen asetet, ndalohen armët dhe penalizohet programi raketor

Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar nisën të enjten procesin për të rivendosur sanksionet e Kombeve të Bashkuara ndaj Iranit, pas një konflikti 12-ditor me Izraelin në qershor, që përfshiu sulme të përsëritura ndaj uzinave atomike iraniane.

Mekanizmi, i njohur si “rikthim në gjendjen e mëparshme” dhe pjesë e marrëveshjes bërthamore të vitit 2015 (JCPOA), synon ngrirjen e aseteve iraniane jashtë vendit, ndalimin e marrëveshjeve të armëve dhe penalizimin e çdo zhvillimi të programit të raketave balistike të Teheranit. Diplomatë evropianë shprehen se ky mekanizëm është i paprekshëm nga vetoja në OKB dhe ka gjasa të hyjë në fuqi.

Ky vendim hap një periudhë 30-ditore për rikthimin e sanksioneve, duke shtuar presionin mbi Iranin për të rifilluar negociatat dhe për t’i dhënë Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA) akses të plotë në vendet bërthamore. Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, theksoi se kjo masë nuk përbën fund të diplomacisë, por synon të nxisë dialogun me Teheranin.

Nga ana e tij, Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, e quajti veprimin “të paligjshëm dhe të pajustifikuar”, duke paralajmëruar një përgjigje të përshtatshme nga Irani. Evropa ka dërguar një letër në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe ka propozuar konsultime të mbyllura për mosrespektimin e marrëveshjes nga Teherani.

Ndërkohë, ekonomia iraniane tregon shenja të goditjes: monedha rial ra ndjeshëm, duke tregtuar mbi 1 milion për dollar, krahasuar me 32,000 në kohën e marrëveshjes së vitit 2015. Programi bërthamor i Iranit, që përfshinte pasurimin e uraniumit deri në 60% pastërti dhe grumbullimin e rezervave të mjaftueshme për bomba atomike, mbetet një shqetësim për komunitetin ndërkombëtar.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, përshëndeti vendimin e Evropës dhe theksoi gatishmërinë e SHBA-së për angazhim të drejtpërdrejtë me Iranin, duke e cilësuar mekanizmin “një përforcim të diplomacisë, jo një pengesë për të”.

Ky hap shënon një rritje të tensioneve ndërkombëtare mbi programin bërthamor të Iranit, ndërsa afati i 18 tetorit për skadimin e mekanizmit të rikthimit afrohet, duke krijuar mundësi për presion të shtuar dhe negociata të mundshme diplomatike.