Pse Rusia e kërkon me ngulm rajonin e Donbasit në Ukrainë?

E ardhmja e zemrës industriale të Ukrainës në lindje të vendit mbetet e pasigurt, pasi Vladimir Putini raportohet se ka kërkuar që ajo t’i dorëzohet Rusisë gjatë takimit të tij me Donald Trump në Alaskë të premten.

Lideri rus kërkoi që forcat ukrainase të tërhiqeshin nga Donetsku si pjesë e çdo marrëveshjeje armëpushimi, dhe tha se do të ishte i gatshëm të ndalte luftimet në pjesën tjetër të vijës së frontit nëse Kievi do t’i dorëzohej kërkesës dhe do të trajtonte “shkaqet rrënjësore të konfliktit”.

Presidenti ukrainas ka thënë se Putini dëshiron të marrë 30% e mbetur të rajonit lindor, i cili ka qenë vendndodhja e disa prej betejave më të ashpra në luftën tre vjet e gjysmë të fundit.

Por humbja e Donetskut do t’i jepte Rusisë kontroll pothuajse mbi gjithë Donbasin, emri kolektiv për zemrën industriale lindore të Ukrainës, të cilën Putini e ka lakmuar prej kohësh.

Më herët këtë javë, Zelensky u zotua se Ukraina “kurrë nuk do të braktisë” Donbasin dhe paralajmëroi se Putini mund ta përdorë atë si trampolinë për një pushtim të ardhshëm.

Megjithatë, burime pranë takimit i thanë The Independent se kjo lëvizje dramatike duket se është miratuar nga Trump si një mënyrë për t’i dhënë fund luftës.

Ndërsa Kievi lufton për ta mbrojtur Donbasin nga e ashtuquajtura “marrëveshje shkëmbimi territori” e Trump-it, këtu është gjithçka që duhet të dini për rajonin.

Ku ndodhet Donbasi?

I ndodhur përgjatë kufirit lindor të Ukrainës, Donbasi merr emrin e përbërë nga “Donets Basin”, një shkurtim i mëtejshëm i “Donets Coal Basin”, në lidhje me pellgun e qymyrit përgjatë vargmalit dhe lumit Donets.

Donbasi shtrihet nëpër rajonet Donetsk dhe Luhansk, dy zona të mëdha të Ukrainës që kanë qenë në vijën e parë të luftës që pasoi pushtimin e Rusisë.

Prej sa kohësh është i pushtuar?

Donbasi është i pushtuar pjesërisht nga Rusia që prej vitit 2014, rreth së njëjtës kohë kur Putini aneksoi gadishullin e Krimesë. Separatistët e mbështetur nga Rusia u shkëputën nga qeveria ukrainase për të shpallur rajonet e Donetskut dhe Luhanskut si “republika popullore” të pavarura dhe, si rezultat, Moska mori më shumë se një të tretën e territorit lindor të Ukrainës.

Rusia i konsideron banorët e Republikës së Krimesë, Sevastopolit, Republikës Popullore të Luhanskut, Republikës Popullore të Donetskut dhe rajoneve të Zaporizhias dhe Khersonit si shtetas të Federatës Ruse. Ukraina këmbëngul se këto territore janë pjesë e saj.

Mendohet se rreth 88% e Donbasit është nën kontrollin e Rusisë. Kjo përfshin pothuajse të gjithë rajonin e Luhanskut dhe 75% të Donetskut, sipas Reuters. Afërsisht 6600 km² ende kontrollohen nga Ukraina, por Rusia ka përqendruar shumicën e energjisë së saj përgjatë frontit në Donetsk, duke shtyrë drejt qyteteve të fundit të mëdha si Pokrovsku.

Një rajon strategjik kyç në luftë

Ekonomia tepër e industrializuar e Donbasit dominohet nga nxjerrja e qymyrit dhe metalurgjia. Rajoni ka një nga rezervat më të mëdha të qymyrit në Ukrainë. Kur shpërtheu konflikti në vitin 2014, ndërmarrjet e nxjerrjes së qymyrit të Ukrainës panë një rënie prej 22.4% në prodhimin e qymyrit të papërpunuar krahasuar me vitin 2013, sipas Kyiv Post, duke treguar varësinë e vendit nga Donbasi si fuqi energjetike.

Por përveç rëndësisë ekonomike, Donbasi është përshkruar si një “brez fortesë” nga Instituti për Studimin e Luftës për sa i përket vlerës së tij strategjike. Donetsku përbën vijën kryesore të mbrojtjes së fortifikuar përgjatë frontit, duke u shtrirë përmes Slovianskut, Kramatorskut, Druzhkivkës dhe Kostiantynivkës.

“Ukraina po mban një vijë kyçe mbrojtjeje nëpër Donetsk,” thotë Elina Beketova, studiuese në Qendrën për Analizën e Politikave Europiane, duke e përshkruar si një “zonë të fortifikuar të ngritur ndër vite sepse lufta filloi 11 vjet më parë”. Ajo shton se Rusia nuk ka arritur ta thyejë që prej vitit 2014 dhe ka humbur shumë njerëz atje. I gjithë rajoni është i minuar rëndë dhe trupat ukrainase e kanë përgatitur prej vitesh.

“Nuk janë vetëm llogore, është një mbrojtje e thellë, e shtresëzuar me bunkerë, hendekë antitank, fusha minash dhe zona industriale të ndërtuara në terren. Zona përfshin lartësi dominuese, lumenj dhe zona urbane që e bëjnë jashtëzakonisht të vështirë për t’u pushtuar,” shpjegon Beketova.

Ajo thotë se humbja e kësaj vije të fortifikuar do të kishte “pasoja katastrofike” për Ukrainën, pasi pengon avancimin e Rusisë në pjesët qendrore dhe perëndimore të vendit. “Fronti do të zhvendosej afërsisht 80 km në perëndim, dhe Rusia do të fitonte terren të hapur, stepë e sheshtë pa barriera natyrore, duke i dhënë një rrugë të drejtpërdrejtë drejt Kharkivit, Poltavës dhe Dnipros.”

Çfarë ka thënë Zelensky për Donbasin

Zelensky ka hedhur poshtë në mënyrë të përsëritur thirrjet e Rusisë për të hequr dorë nga Donbasi.

Në përgjigje të kërkesës së Putinit që Ukraina të tërhiqej nga Donetsku lindor, Zelensky u zotua se populli i tij “kurrë nuk do ta braktisë” Donbasin dhe paralajmëroi se trupat e Putinit mund ta përdornin atë si trampolinë për një pushtim të ardhshëm.

“Ne nuk do të largohemi nga Donbasi. Nuk mund ta bëjmë këtë. Të gjithë harrojnë pjesën e parë, territoret tona janë të pushtuara ilegalisht. Donbasi për rusët është një trampolinë për një ofensivë të re të ardhshme,” tha ai. / The Independent - Syri.net