Zbulim historik në univers: Shkencëtarët kapin pamjen e parë të formimit të planetëve si Toka

Në një arritje të jashtëzakonshme shkencore, astronomët kanë kapur për herë të parë pamjet e drejtpërdrejta të fazës më të hershme të formimit të planetëve shkëmborë, të ngjashëm me Tokën. Ekipi ndërkombëtar i udhëhequr nga Melissa McClure nga Observatori Leiden në Holandë, identifikoi shenja të qarta të kondensimit të materialeve të ngurta në diskun e gazit përreth një ylli të ri të quajtur HOPS-315, rreth 1,370 vite dritë larg.

Zbulimi, i realizuar përmes bashkëpunimit mes Teleskopit Hapësinor Webb të NASA-s dhe Observatorit Jugor Evropian në Kili, sjell dëshminë e parë konkrete se blloqet ndërtuese të planetëve fillojnë të formohen shumë herët, në një fazë të ashtuquajtur “koha zero”. Ylli HOPS-315 është një xhuxh i verdhë në zhvillim, i ngjashëm me Diellin, por shumë më i ri – vetëm 100,000 deri në 200,000 vjet.

“Për herë të parë, mund të themi me bindje se hapat e parë të formimit të planetit po ndodhin pikërisht tani”, u shpreh McClure. Studiuesit zbuluan gaz monoksid silikoni dhe minerale silikati kristalor – përbërës të ngjashëm me ata që besohet se kanë qenë të pranishëm gjatë lindjes së sistemit tonë diellor mbi 4.5 miliardë vjet më parë.

Zbulimi përfaqëson një përparim të madh në kuptimin e mënyrës se si formohen sistemet planetare. Deri më tani, shkencëtarët kishin studiuar disqe gazi në faza më të zhvilluara, por mungonin provat direkte për fillimin e formimit të planetëve. “Kjo është një nga gjërat që kemi pritur”, komentoi Fred Ciesla nga Universiteti i Çikagos, i cili nuk ishte pjesë e studimit.

Pamja mahnitëse e kapur nga rrjeti i teleskopëve ALMA i ESO-s e paraqet sistemin në zhvillim si një insekt të ndriçuar që shkëlqen në boshllëkun e errët, duke nxitur pyetje të reja rreth të ardhmes së tij. Shkencëtarët spekulojnë se HOPS-315 mund të zhvillojë një sistem me disa planetë, madje edhe tetë si në sistemin tonë diellor.

Studiuesja Merel van ’t Hoff, bashkautore e studimit, theksoi rëndësinë e kërkimeve të mëtejshme për të zbuluar nëse proceset që çojnë në lindjen e Tokës janë të zakonshme në univers. “A ka planetë të ngjashëm me Tokën atje jashtë, apo jemi kaq të veçantë sa nuk duhet ta presim këtë shpesh?” – pyeti ajo. Kërkimi u botua në revistën prestigjioze Nature.