Rusia po paguan nxënëset e shkollave që të lindin fëmijë. Pse po rritet pronatalizmi në mbarë botën?

Në disa rajone të Rusisë, vajzave adoleshente që mbesin shtatzënë po u jepen mbi 100,000 rubla (afërsisht 1000 euro) për të lindur dhe rritur fëmijët e tyre.

Kjo masë e re, e prezantuar muajt e fundit në dhjetë rajone, është pjesë e strategjisë së re demografike të Rusisë, që zgjeron një politikë të miratuar në mars 2025, e cila deri atëherë zbatohej vetëm për gratë e rritura. Qëllimi i saj është të adresojë rënien dramatike të shkallës së lindshmërisë në vend.

Në vitin 2023, numri mesatar i lindjeve për grua në Rusi ishte 1.41, shumë poshtë nivelit 2.05, që është minimumi i nevojshëm për të ruajtur popullsinë në të njëjtin nivel.

Pagesa e vajzave adoleshente për të lindur fëmijë ndërsa janë ende në shkollë është një politikë që ka shkaktuar shumë debat në Rusi. Sipas një sondazhi të fundit nga Qendra Ruse për Kërkime të Opinioneve Publike, 43% e rusëve e mbështesin këtë politikë, ndërsa 40% janë kundër. Por kjo tregon për përparësinë e lartë që shteti i jep rritjes së numrit të lindjeve.

Presidenti rus, Vladimir Putin, e sheh një popullsi të madhe si një prej treguesve të një fuqie të madhe në lulëzim, bashkë me kontrollin e një territori të gjerë (dhe në zgjerim) dhe një ushtri të fuqishme. Paradoksalisht, përpjekjet e tij për të rritur përmasat fizike të Rusisë përmes sulmit ndaj Ukrainës dhe aneksimit të paligjshëm të territorit të saj kanë rezultuar katastrofike për popullsinë e Rusisë.

Sipas disa vlerësimeve, numri i ushtarëve rusë të vrarë në luftë ka arritur në 250,000, ndërkohë që lufta shkaktoi një eksod të qindra mijëra rusëve më të arsimuar. Shumë prej tyre ishin burra të rinj që ikën për t’i shpëtuar shërbimit ushtarak, burra që mund të kishin qenë etërit e brezit të ardhshëm të qytetarëve rusë.

Por edhe pse situata demografike e Rusisë është ekstreme, rënia e lindshmërisë është tashmë një trend global. Vlerësohet se deri në vitin 2050, më shumë se tre të katërtat e vendeve në botë do të kenë nivele kaq të ulëta të lindshmërisë, sa nuk do të jenë më në gjendje të ruajnë popullsinë e tyre aktuale.

Nuk është vetëm Rusia

Putin nuk është i vetmi lider botëror që ka prezantuar politika për të inkurajuar gratë të kenë më shumë fëmijë. Qeveria e Viktor Orbanit në Hungari ofron një sërë stimujsh, si përjashtime të mëdha nga taksat dhe kredi të subvencionuara për ata që kanë tre ose më shumë fëmijë.

Polonia jep një pagesë mujore prej 500 zloty (116 euro) për fëmijë për familjet me dy ose më shumë fëmijë. Por ka disa të dhëna që tregojnë se kjo nuk i ka shtyrë gratë me të ardhura të larta në Poloni të kenë më shumë fëmijë, pasi kjo do të nënkuptonte sakrificë të të ardhurave më të mëdha dhe përparimit në karrierë.

Në Shtetet e Bashkuara, Donald Trump po propozon t’u paguajë grave 5000 dollarë për të lindur një fëmijë, një nismë e lidhur me lëvizjen më të gjerë MAGA, e mbështetur nga Elon Musk dhe të tjerë, për të nxitur gratë të kenë familje më të mëdha.

Përmbysja e trendeve demografike është e ndërlikuar, sepse arsyet pse individët dhe çiftet vendosin të bëhen prindër janë gjithashtu të ndërlikuara. Preferencat dhe aspiratat personale, bindjet për aftësinë për të siguruar jetesën për fëmijë, si dhe normat shoqërore, vlerat kulturore dhe fetare luajnë të gjitha rol në këto vendime.

Si rezultat, ndikimi i politikave “pronataliste” ka qenë i përzier. Asnjë vend nuk ka gjetur një mënyrë të lehtë për të përmbysur rënien e lindshmërisë.

Një qasje tjetër: emigracioni

Një vend që po përpiqet të përballet me rënien e popullsisë përmes politikave të tjera përveç inkurajimit të lindjeve, është Spanja. Tani ajo po ofron një rrugë më të lehtë drejt shtetësisë për emigrantët, përfshirë edhe ata që kanë hyrë ilegalisht në vend. Politika përqafuese ndaj emigrantëve nga Madridi po konsiderohet si një faktor kryesor në bumin ekonomik aktual të vendit.

Në kërkim të llojeve të veçanta të familjeve

Por qeveritë që adoptojnë politika pronataliste zakonisht nuk janë të interesuara vetëm për rritjen e numrit të përgjithshëm të njerëzve që jetojnë dhe punojnë në vendet e tyre, por për inkurajimin që lloje të caktuara njerëzish të riprodhohen. Me fjalë të tjera, shpesh ka një dimension ideologjik në këto praktika.

Stimujt për shtatzëni, lindje dhe familje të mëdha zakonisht shënjestrohen ndaj atyre që shteti i konsideron si qytetarët më të dëshirueshëm. Këta persona mund të jenë të tillë për shkak të racës, etnisë, gjuhës, fesë, orientimit seksual ose ndonjë identiteti tjetër apo kombinimi identitetesh.

Për shembull, përpjekja e Spanjës për të rritur popullsinë përmes emigracionit u jep kryesisht mundësi punësimi spanjishtfolësve nga vendet katolike të Amerikës Latine, ndërkohë që mundësitë për të qëndruar apo për t’u zhvendosur në vend duket se nuk po u ofrohen emigrantëve nga Afrika. Ndërkohë, stimujt e Hungarisë për familjet janë të vlefshëm vetëm për çiftet heteroseksuale me të ardhura të larta.

Pikërisht përqendrimi te rritja e përqindjes së qytetarëve “më të dëshirueshëm” shpjegon pse administrata Trump nuk sheh kontradiktë në thirrjen për të pasur më shumë lindje në SHBA, ndërkohë që urdhëron arrestimin dhe deportimin e qindra emigrantëve të supozuar ilegalë, përpiqet të përmbysë garancinë kushtetuese për shtetësinë e çdo personi të lindur në vend dhe madje synon të tërheqë shtetësinë nga disa amerikanë.

Cilat nëna duan ata?

Suksesi apo dështimi i qeverive dhe shoqërive që promovojnë pronatalizmin varet nga aftësia e tyre për të bindur njerëzit, dhe veçanërisht gratë, të përqafojnë prindërimin. Përveç stimujve financiarë dhe shpërblimeve të tjera të prekshme për lindjen e fëmijëve, disa shtete ofrojnë edhe lavdërime dhe njohje për nënat me familje të mëdha.

Rifutja nga ana e Putinit e medaljes së epokës së Stalinit për nënat me dhjetë ose më shumë fëmijë është një shembull. Ndonjëherë, kjo njohje vjen nga vetë shoqëria, siç është tërheqja aktuale amerikane ndaj “grave tradicionale” (trad wives), gra që bëhen influencuese në rrjetet sociale duke braktisur karrierat për të rritur shumë fëmijë dhe për të jetuar në mënyrë konservatore.

Pasqyra e kësaj lavdërimi të amësisë është kritika, e nënkuptuar ose e drejtpërdrejtë, ndaj grave që vonojnë lindjen e fëmijëve ose e refuzojnë atë fare. Parlamenti i Rusisë miratoi në vitin 2024 një ligj për të ndaluar promovimin e mosprindërimit, ose “propagandës pa fëmijë”. Ky legjislacion bashkohet me masa të tjera si kufizimet ndaj aborteve në klinikat private dhe dënimet publike ndaj grave që zgjedhin të studiojnë në universitet dhe të ndjekin karrierë, në vend që të vënë në plan të parë martesën dhe rritjen e fëmijëve.

Shtetet më të pasura të botës do të ishin duke përqafuar emigracionin nëse politikat pronataliste do të drejtoheshin vetëm nga nevoja për të siguruar një forcë pune të mjaftueshme për të mbështetur ekonominë dhe shoqërinë. Në vend të kësaj, këto përpjekje shpesh janë të lidhura me përpjekjet për të kufizuar ose diktuar zgjedhjet që qytetarët, dhe veçanërisht gratë, bëjnë për jetën e tyre personale, dhe për të krijuar një popullsi të përbërë nga llojet e njerëzve që ata favorizojnë./The Conversation – Syri.net