Trump po e kthen vëmendjen përsëri te Ukraina — dhe aleatët e Kievit janë të shqetësuar

Aleatët e Kievit po përpiqen të shmangin një përplasje me Presidentin e SHBA-së, Donald Trump, në samitin e G7-ës, ndërsa ai del nga kriza e Iranit dhe e kthen vëmendjen përsëri te lufta Rusi-Ukrainë.

Trump ishte gjithë buzëqeshje teksa mbërriti në Francë një ditë pas ditëlindjes së tij, duke u thënë gazetarëve se gjithçka ishte “mirë”, përpara se të nisej për një takim të përzemërt me Presidentin francez Emmanuel Macron. 

Pastaj, presidenti amerikan u zotua të përdorte bandwidth-in e tij të ri për të zgjidhur luftën në Ukrainë, të cilën më parë kishte premtuar se do ta përfundonte brenda 24 orëve nga marrja e detyrës, gjatë fushatës zgjedhore të vitit 2024.

 “Tani që kjo ka mbaruar, do të përqendrohemi në të dhe do të shohim nëse mund ta përfundojmë”, tha Trump, i ulur pranë Macron. “Njëzet e pesë mijë njerëz në muaj po vdesin, kryesisht ushtarë. Kjo nuk duhet të ndodhë.”

Këto fjalë nuk janë qetësuese për mbështetësit kryesorë të Ukrainës në Evropë.

Prapa skenave, zyrtarët evropianë kanë frikë se presidenti amerikan - i çliruar nga menaxhimi i përditshëm i krizës së Iranit - mund të përpiqet të rimarrë kontrollin e bisedimeve të paqes në Ukrainë, t'i lërë ato mënjanë dhe të prishë strategjinë e tyre për të ushtruar presion maksimal ndaj Rusisë dhe për të mbështetur plotësisht Ukrainën.

“Shpërqendrimi i Trumpit nuk ishte domosdoshmërisht një gjë e keqe”, tha një diplomat i BE-së, i cili, ashtu si të tjerët në këtë artikull, mbeti anonim sepse nuk lejohej të komentonte publikisht.

Çështja se si t’i jepet fund luftës në Ukrainë do të kthehet në plan të parë të martën, ndërsa Trump dhe udhëheqës të tjerë të G7 do të ulen me Volodymyr Zelenskyy të Ukrainës për një seancë pune dy-orëshe.

Zelenskyy ka vazhduar të thotë publikisht se përfshirja e SHBA-së, mbetet çelësi për t'i dhënë fund luftës. Presidenti ukrainas tha se kur foli me Trump të dielën, të dy kishin "ide të mira që mund të ndihmonin në afrimin e paqes".

 “Presidenti ka një zemër humanitare dhe dëshiron që kjo luftë të zgjidhet në mënyrë që vrasjet e pakuptimta të marrin fund”, tha një zyrtar i administratës Trump. “Presidenti dhe ekipi i tij kanë punuar shumë për t’i dhënë fund luftës midis Rusisë dhe Ukrainës dhe ai mbetet optimist se në fund të fundit do të arrijmë një marrëveshje paqeje.”

Por për evropianët, pohimi i Trump të hënën se ai mund të shohë një mënyrë për të “bërë diçka” - pasi mori telefonata veçmas nga Vladimir Putin dhe Zelenskyy i Rusisë të dielën - rrezikon t’i shohë ata të lënë përsëri në baltë. 

Të hënën, presidenti francez argumentoi se evropianët tani paguajnë faturën për armët e Ukrainës dhe kanë të drejtë të flasin.

 “Lloji i duhur i negociatave është ai me Ukrainën dhe Rusinë të ulura rreth tryezës, dhe evropianët dhe amerikanët në anën e tyre”, tha ai në një intervistë me kanalin TF1. 

Qasje të ndryshme

Duke folur me gazetarët të hënën, Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, tha se rritja e mbështetjes financiare për Ukrainën duhet të jetë në krye të agjendës së G7-ës. 

“Evropa vazhdon mbështetjen e saj të palëkundur për Ukrainën”, tha von der Leyen, duke vënë në dukje se 90 miliardë eurot e bllokut mbulonin dy të tretat e nevojave financiare të Kievit për këtë vit dhe vitin tjetër. 

 “Për një të tretën e mbetur, ne kemi nevojë që partnerët e Ukrainës të ndërmarrin hapa”, shtoi ajo. “Kjo do të jetë një temë në këtë samit.”

Duke nënvizuar qasjen e Evropës për ta përqafuar ngushtë Ukrainën, von der Leyen vlerësoi gjithashtu faktin se ministrat kishin rënë dakord këtë javë, për të hapur negociatat zyrtare të anëtarësimit në BE si me Ukrainën ashtu edhe me Moldavinë. "Ukraina ka dhënë rezultate, kështu që edhe ne duhet të japim rezultate", tha ajo.

Shefi i Komisionit njoftoi një grant shtesë prej 75 milionë eurosh nga BE-ja për Ukrainën dhe një kredi prej 15 miliardë eurosh për Francën, për të forcuar industrinë e saj të mbrojtjes në kuadër të programit SAFE të bllokut. 

Duke qëndruar pranë von der Leyen, Presidenti i Këshillit Evropian António Costa tha se “uniteti dhe vendosmëria e G7 janë thelbësore”, për t’i dhënë fund një konflikti që ka zgjatur më shumë se Lufta e Parë Botërore.

Në fakt, pasi kanë marrë përsipër barrën kryesore të mbështetjes së Ukrainës nga Shtetet e Bashkuara, udhëheqësit e BE-së po kërkojnë të mbledhin SHBA-në pas një linje të përbashkët negociuese në çdo bisedë të ardhshme me Rusinë, sipas zyrtarëve të lartë të cilëve iu dha anonimiteti për të diskutuar përgatitjet konfidenciale të samitit. 

“Është e rëndësishme që vendet e tjera të G7-ës, veçanërisht Shtetet e Bashkuara… të mos e degradojnë qëndrimin e tyre ndaj Ukrainës”, u tha gazetarëve javën e kaluar një zyrtar nga zyra e Macronit. 

Duke folur me Putinin

Megjithatë, përpara se bisedimet të fillonin seriozisht, Trump i dha palës evropiane arsye për t’u shqetësuar – duke filluar me një telefonatë të gjatë me Presidentin rus Vladimir Putin në ditëlindjen e tij.

“Patëm një bisedë shumë të mirë dje me Presidentin Zelensky dhe Presidentin Putin, dhe e shoh - ndoshta mund të bëjmë diçka atje”, tha Trump.

"Mendoj se të dy janë shumë të hapur për këtë."

Duke shtuar shqetësimet evropiane, ndihmësi presidencial i Putinit, Yury Ushakov, tha se negociatorët e emëruar nga Trump për Ukrainën, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, do të udhëtojnë për në Moskë në të ardhmen e afërt. 

Dy pyetje ka të ngjarë të dominojnë diskutimet e së martës: Si ta bindësh Putinin të negociojë seriozisht për paqen dhe kush duhet të negociojë në emër të aleatëve të Ukrainës.

Në pikën e parë, BE-ja po planifikon të finalizojë paketën e 21-të të sanksioneve kundër Rusisë në javët e ardhshme, të cilat do të kufizojnë flotën në hije të cisternave të naftës në vend dhe do të ruajnë një kufizim çmimesh për blerjet e naftës ruse.

Por ka pak tregues se Shtetet e Bashkuara, të cilat kanë lehtësuar sanksionet e energjisë kundër Rusisë për shkak të një rritjeje të çmimeve globale, duan të ndjekin shembullin ose të sigurojnë ndonjë fond shtesë parash për të mbështetur përpjekjet e luftës të Kievit.

Çështja tjetër e nxehtë është se kush duhet të udhëheqë bisedimet e ardhshme dhe çfarë qasje duhet të ndjekin ato. Zelenskyy ka këmbëngulur në takimet e fundit me udhëheqësit e BE-së që Evropa duhet të jetë në tryezë, jo si ndërmjetëse, por si një aleate me interesa të përbashkëta.

Zyrtarët evropianë dhe ukrainas thanë përpara takimit të G7-ës se duan ta bindin SHBA-në me një pozicion të fortë të përbashkët negociues, duke hequr dorë nga çdo sugjerim që Kievi të lëshojë territor.

Gjermania, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar - një treshe e njohur si fuqitë "E3" - javën e kaluar ndërmorën hapat e tyre të parë të përkohshëm drejt angazhimit të drejtpërdrejtë me Moskën, duke dërguar të dërguarit e tyre në Moskë për të folur me Zëvendësministrin e Jashtëm Mikhail Galuzin. 

Treshja ndoqi një qasje të kujdesshme, duke përsëritur kërkesat e udhëheqësve të BE-së për një armëpushim të plotë dhe të menjëhershëm, garanci të forta sigurie për Ukrainën dhe përdorimin e vijës aktuale të kontaktit si pikënisje për çdo bisedime.

Por nëse Trump përfshihet, ai mund të mos ndajë të njëjtën pikëpamje si Evropa se si duhet të shkojnë bisedimet - ose madje të mos i dëshirojë ato në tryezë.

“Rezulton se i vetmi person në planet — kjo flet për rolin e presidentit në skenën botërore — i cili mund t’i bashkojë të dyja palët dhe të përpiqet të negociojë fundin e kësaj lufte është Presidenti Trump”, tha një zyrtar i lartë i administratës Trump./ Politico.