Jean-Luc Mélenchon sfidon dobësinë e së majtës europiane

Ai premton të organizojë një "revolucion qytetar", t'ua kthejë pushtetin njerëzve, të kufizojë pronësinë private, të taksojë të pasurit, të shpëtojë planetin dhe të sjellë "të drejtën e heshtjes" për njerëzit dhe kafshët. Ai është një 74-vjeçar që pëlqehet shumë nga Gjenerata Z. Është një revolucionar francez i stilit të vjetër që simpatizon populistët latino-amerikanë dhe ka miliona ndjekës në TikTok. Jean-Luc Mélenchon ka tentuar tri herë të fitojë presidencën. Me një mesazh që tani po gjen jehonë nga Nju Jorku deri në Hackney, lideri i zjarrtë mendon se tashmë i ka ardhur koha.

Ndërsa qendra politike në Francë po dobësohet, përfituesi kryesor është e djathta populiste. Por po rritet edhe një formë e socializmit radikal që përzien luftën klasore tradicionale me teorinë moderne kritike të racës, nëpërmjet partisë së Mélenchon-it, "Franca e Panënshtruar" (LFI). Në zgjedhjet për kryetar bashkie në mars, partia fitoi qytete me rëndësi simbolike. Mes tyre ishte periferia pariziene e Saint-Denis-it, e fituar nga Bally Bagayoko, me origjinë nga Mali, si dhe Roubaix, një qytet i madh në veriun industrial të Francës.

LFI qëndron qartë në të majtë të socialistëve, të gjelbërve dhe komunistëve. "Revolucioni qytetar" i saj synon të sjellë një "republikë të re" me një kushtetutë të re dhe me më pak pushtet presidencial, për t'i dhënë fund sundimit "monarkik". Mélenchon premton të ndajë pasurinë më drejt "mes kapitalit dhe punës". Franca do të largohej nga NATO, do të kërkonte afrim me Rusinë dhe do të shkelte rregullat e Bashkimit Europian nëse ato bëhen pengesë. "Ishim më të sigurt gjatë Luftës së Ftohtë sesa tani që kapitalizmi është kudo", tha ai së fundmi në një emision televiziv.

Asnjë sondazh për zgjedhjet presidenciale të vitit të ardhshëm, ku Emmanuel Macron nuk mund të kandidojë më, nuk tregon se Mélenchon mund të fitojë. Megjithatë, nëse ai arrin në balotazh, me shumë gjasa do të përballet me kandidatin e së djathtës populiste, ose Marine Le Pen ose Jordan Bardella, duke rritur kështu shanset e tyre për fitore. Dhe kjo nuk është e pamundur. Ai është një kandidat i aftë dhe shpesh i sfidon sondazhet. Në vitin 2022, pas një rritjeje të fortë në fund të fushatës, Mélenchon humbi me diferencë shumë të vogël përballë Marine Le Pen në garën për balotazh.

Çfarë e shpjegon tërheqjen e vazhdueshme të së majtës populiste franceze? Një faktor është ndikimi i vazhdueshëm i mendimit marksist në një vend ku deri në vitet 1970 e majta dominohej nga Partia Komuniste. Një tjetër është historia rebele e Francës. Diskursi revolucionar i LFI-së pëlqehet në disa qarqe. Studentëve u pëlqen premtimi i tij për të krijuar një botë "më gjithëpërfshirëse dhe antiraciste", thotë një student në Paris; një tjetër përmend faktin se ai është "intelektual", simboli klasik i mbështetjes nga e majta pariziene. Qëndrimi i tij për Gazën dhe Palestinën i ka sjellë mbështetje të madhe mes studentëve.

Plot 58% e francezëve nga 18 deri në 24 vjeç kanë mendim pozitiv për Mélenchon-in, sipas një sondazhi të muajit të kaluar, ndërsa vetëm 14% e grupmoshës 50-64 vjeç mendojnë njësoj. Me bindjen e fortë të një ideologu, 74-vjeçari arrin t'i flasë një gjenerate të re të shqetësuar duke premtuar fokus te njerëzimi, luftë kundër racizmit dhe një botë më të drejtë. "Çfarë duhet t'u themi brezave të rinj?", pyeti ai së fundmi në televizion, duke tallur partitë e tjera: "Kurseni para dhe shkurtoni shërbimet publike!"

Mbi të gjitha, Mélenchon, ish-trockist, është një strateg i zgjuar. Komunistët prej kohësh kanë humbur votuesit e klasës punëtore ndaj Marine Le Pen-it, ndërsa socialistët mbështeten kryesisht nga punonjësit e sektorit publik dhe intelektualët. Si njohës i mirë i populistëve spanjollë dhe latino-amerikanë, Mélenchon ka ndërtuar me kujdes një bazë elektorale që bashkon të rinjtë e arsimuar me pakicat etnike dhe banorët e banesave sociale. Noé Fridman dhe François Kraus nga instituti i sondazheve Ifop e quajnë këtë "përzierja magjike" e Mélenchon-it.

Në Saint-Denis, për shembull, 43% e banorëve jetojnë në banesa sociale dhe emigrantët përbëjnë 38% të popullsisë. Një sondazh tjetër i Ifop tregoi se 69% e votuesve myslimanë mbështetën Mélenchon-in në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale të vitit 2022. Lideri i LFI-së ka marrë sloganet frikësuese të së djathtës ekstreme dhe i ka kthyer në mesazhe të veta politike. I lindur në Marok, ai flet për "turpin" që nuk di arabisht dhe mbështet "kreolizimin" e popullsisë franceze.

Natyrisht që ka kufij për popullaritetin e Mélenchon-it, jo më pak për shkak të karakterit të tij dominues dhe shpërfilljes ndaj disa normave demokratike. Sondazhet tregojnë se ai ka një nivel shumë të lartë kundërshtimi. Partia e tij ka lidhje me lëvizje të dhunshme antifashiste. Akuzat për antisemitizëm janë të shumta. RaphaëlGlucksmann, lider i qendrës së majtë, e akuzoi së fundmi Mélenchon-in se "po luan me kodet më të këqija të ekstremit të djathtë", pasi ai talli shqiptimin e mbiemrit të Glucksmann-it gjatë një tubimi. Aleanca me partitë e tjera të së majtës në vitin 2024 është prishur. Në biseda private, Mélenchon shprehet me përçmim për socialistët me të cilët dikur bashkëpunonte, duke i konsideruar një "kastë" të shkëputur nga realiteti.

Forma e populizmit të majtë të Mélenchon-it mbështetet shumë te lidhjet e tij të hershme me Venezuelën, Ekuadorin dhe Spanjën. Ajo gjen jehonë edhe te figura jashtë orbitës së tij natyrore politike, përfshirë socializmin demokratik të ZohranMamdanit në Nju Jork dhe të Gjelbrit e ZackPolanskit në Britani. Por pak figura të së majtës mund të krahasohen me qëndrueshmërinë e tij politike. "Ai është figura më e ngjashme me Trump-in në Francë", thotë PhilippeMarlière, politolog në Universitetin College London; "është përballur me shumë skandale dhe goditje, por ende vazhdon të jetë në skenë."/ The Economist – Syri.net