Ku kanë shkuar të gjithë Kallashnikovët?

Nga Thomas Gibbons - Neff - NYT/

Familja e pushkëve të tipit AK-47, që janë shfaqur pothuajse në çdo zonë konflikti që nga përhapja e tyre në mesin e shekullit XX, është ndoshta silueta më e njohur e armëve në histori. Por versionet civile, dikur të kudogjendura, po zhduken nga raftet në Shtetet e Bashkuara.

"Papritur nuk kishte më asgjë," tha Jim Fuller, një armëpunues që konsiderohet si një nga figurat kryesore të tregut të AK-ve në SHBA dhe një emër i njohur për armët e personalizuara.

Rënia e tregut të AK-ve tregon se si zakonet e blerjes së komunitetit të madh të armëmbajtësve në SHBA mund të ndikohen nga forcat gjeopolitike. Arsyet e zhdukjes së armës përfshijnë tarifat doganore, sanksionet, rritjen e çmimeve të municioneve si pasojë e pushtimit rus të Ukrainës dhe popullaritetin në rritje të AR-15.

Forma e AK-së mund të mbetet ikonike, por çmimi i saj i ri nuk i tërheq më shumë blerës. Një AK, ose Avtomat Kalashnikova, që kushtonte disa qindra dollarë në vitet1980, tani mund të kushtojë pesë herë më shumë dhe konsiderohet nga shumë njerëz si një produkt luksi.

Prodhuesit e armëve jashtë vendit, që furnizonin pjesë dhe pushkë AK, tani janë më të përqendruar në armatosjen e europianëve, të frikësuar nga një pushtim i mundshëm nga Moska, sesa në furnizimin e amerikanëve që dikur përbënin pjesën më të madhe të klientëve të tyre.

"Me tarifat është shumë e vështirë të konkurrosh me produktet e prodhuara në SHBA, prandaj u detyruam të fokusohemi më shumë te tregu civil europian," tha Jacek Popinski, drejtori ekzekutiv i WBP, një kompani polake armësh që eksporton pjesë dhe armë AK në SHBA.

Kjo ka lënë një numër gjithnjë e më të vogël importuesish dhe prodhuesish në SHBA që përpiqen të ruajnë statusin e pushkës në kulturën amerikane të armëve.

Rruga e pushkës drejt Amerikës së Veriut filloi në vitin 1956, kur bota pa për herë të parë këtë lloj të ri arme të prodhuar në Rusinë sovjetike. Një fotograf i revistës Life fotografoi Jozsef TiborFejes, një revolucionar hungarez, me një kapele të zezë dhe duke mbajtur armën që më vonë do të bëhej zgjedhja kryesore për kryengritësit dhe shumë entuziastë amerikanë të armëve si Fuller.

Këto AK të hershme, përfshirë AK-47, erdhën para prodhimit të AKM-së, që nisi në vitin 1959. AKM-të u bënë modeli modern i AK-së që u përhap në mbarë botën, por termi "AK-47" mbeti në kulturën popullore.

Në vitet 1980, kur Fuller ishte rreth të njëzetave dhe po interesohej për këtë armë me pamje të pazakontë, armët ishin të lira, të shumta dhe gjendeshin kudo në tregun civil, kryesisht sepse prodhoheshin në Kinë, tha ai.

Në vitin 1989, një ndalim importi nga administrata Bush pas një sulmi në një shkollë në Stockton të Kalifornisë, ku autori përdori një AK kinez Norinco për të vrarë pesë fëmijë, kufizoi ndjeshëm importin e armëve të prodhuara në Kinë. Ishte pjesa e parë e një serie ligjesh që gradualisht do të dobësonin tregun e AK-ve në SHBA.

Në fillim të viteve 2000, AK-të nga kompani rumune, bullgare, polake dhe ruse përbënin një pjesë të madhe të tregut. Armët e importuara nga Rusia mbetën shumë të kërkuara, sidomos pasi ndalimi i armëve sulmuese nga administrata Clinton skadoi në vitin 2004. Luftërat amerikane në Irak dhe Afganistan gjithashtu rritën popullaritetin e armës, pasi ushtarët që ktheheshin shpesh preferonin AK-të për shkak të përdorimit të tyre të gjerë në përvojat luftarake.

Kjo ndryshoi në vitin 2014 me aneksimin e Krimesë nga Moska dhe luftën e saj përmes forcave proxy në Ukrainën lindore. Sanksionet amerikane ndaj kompanive ruse që pasuan ndaluan praktikisht AK-të ruse në tregun civil amerikan.

Tani, me pushtimin e plotë rus të Ukrainës në vitin e pestë, tregu amerikan i AK-ve është vetëm hija e asaj që ishte dikur. Rritja e madhe e çmimeve të municioneve gjithashtu uli popullaritetin e armëve, pasi kalibrat e përdorur nga AK-të (7.62x39 mm dhe 5.45x39 mm) mbetën shumë të kërkuar nga forcat ukrainase.

"Me gjithë luftërat që po ndodhin tani, sidomos në Ukrainë, kjo armë gjithmonë do të ndikohet nga gjëra të tilla," tha Fuller.

Të dhënat më të fundit nga National Shooting Sports Foundation tregojnë se më shumë se 30 milionë "pushkë moderne sportive", një kategori që përfshin si AK-në ashtu edhe AR-15, kanë qarkulluar në SHBA që nga viti 1990.

Nuk ka një shifër të saktë që tregon ndarjen sipas llojeve të armëve, por ekspertët e industrisë tregojnë se çmimi i AR-15 dhe municionit të saj, krahasuar me AK-në shumë më të shtrenjtë dhe municionin e saj, është një nga arsyet kryesore të rënies së kësaj arme në tregun amerikan. Dikur, municionet e lira ishin një faktor kryesor që shtynte kërkesën për AK-në.

"Kemi parë padyshim një rënie të konsiderueshme të shitjeve të AK-ve gjatë 12 muajve të fundit," tha Blaine Bunting, pronar i Atlantic Firearms, një kompani armësh në Maryland dhe një nga liderët e industrisë për importimin dhe shitjen e pjesëve të AK-ve.

"Pamë inflacionin të fillonte të rritej dhe sapo çmimet e 7.62 dhe 5.56 u përmbysën, filluam të shohim rënien e tregut," tha ai, duke iu referuar municioneve të përdorura nga AK-ja dhe AR-15. Disa kompani amerikane kanë filluar të prodhojnë versionet e tyre të AK-së që përdorin të njëjtin kalibër si AR-15, por këto armë janë më pak të besueshme për shkak të karakteristikave të atij municioni.

Në Poloni, një ish-vend i bllokut sovjetik që tani është një anëtar i fortë i NATO-s dhe një furnizues i rëndësishëm armësh për Ukrainën, historia e vendit me AK-në u ka dhënë kompanive private dhe shtetërore të armëve një rol të qëndrueshëm në tregun amerikan të AK-ve.

Fabrika shtetërore polake e armëve Fabryka Broni, e njohur zakonisht si Radom, ishte një nga prodhuesit e parë që Moska lejoi të prodhonte AK jashtë kufijve të saj. Tani fabrika, e cila dikur furnizonte Korenë e Veriut me automatikë dhe truprojat e diktatorit libian Muammar Gaddafi me AK, po përpiqet të përshtatet me tregun amerikan të armëve që po ndryshon.

Fabrika, një orë në jug të Varshavës, është e ndarë mes së shkuarës dhe së tashmes: sallat e mëdha përmbajnë makina të vjetra që mund të përdoren me dorë për prodhimin e armëve në rast se pjesa moderne e uzinës shkatërrohet në një sulm. Oficerë ushtarakë polakë ecin nëpër korridore, duke mbikëqyrur armët e reja të destinuara për ushtarët.

AK-të Beryl të Radom konsiderohen të prodhuara mirë dhe të njohura në tregun amerikan, por çmimi i tyre është rritur.

"Në përgjithësi, tregu amerikan i armëve është në recesion," tha RadomirBałazy, drejtori i shitjeve të FabrykaBroni. "Është një treg i vështirë."

Pavarësisht rënies së kërkesës, Camila Oliveira, 31 vjeçe, punonjëse për kontrollin e kafshëve dhe punonjëse me kohë të pjesshme në një dyqan armësh në Rhode Island, kishte vendosur të blinte një AK si armën e saj të parë.

Besueshmëria dhe saktësia nuk ishin arsyet që e tërhiqnin, tha ajo; ishte thjeshtësia e armës.

"E njoh menjëherë," tha ajo.

Oliveira kishte kursyer rreth 1200 dollarë për një AK, por nuk e bleu kurrë. I shpenzoi paratë për të riparuar makinën. / New York Times – Syri.net