Europa duhet ta ndalojë hipokrizinë nëse do të përparojë

Nga Mario Monti - FT/

Bashkimi Europian sot është i rrethuar nga fuqi të drejtuara nga liderë autoritarë, përfshirë, për herë të parë, edhe Shtetet e Bashkuara. Sado e pakëndshme të jetë kjo situatë, BE-ja duhet të jetë krenare që mbetet hapësira e vetme e madhe ekonomike dhe politike që i qëndron besnike sundimit të ligjit dhe multilateralizmit. Ajo duhet t'u bëjë thirrje vendeve me të njëjtat vlera në Europë dhe në botë që të bashkohen në një aleancë vlerash.

Megjithatë, heshtja e liderëve europianë për një nismë të tillë bëri që kjo ide të artikulohej nga kryeministri kanadez Mark Carney në Forumin Ekonomik Botëror në Davos. Çfarë duhet të bëjë tani BE-ja?

Një gjë duhet shmangur me çdo kusht: dobësimi i mëtejshëm i autoritetit tashmë të kufizuar të unionit, siç kërkojnë disa. Një hap i tillë do të ishte vetëvrasës. Viktimat e para do të ishin tregu i përbashkët dhe konkurrueshmëria.

Këto dy çështje janë në qendër të diskutimeve në mbledhjen e Këshillit Europian. Nëse ky takim do të ketë sukses, ai duhet të zhvillohet me një frymë reflektimi dhe përgjegjësie, si individuale ashtu edhe kolektive.

Prej kohësh ekziston një model hipokrizie politike në marrëdhëniet mes Këshillit, Komisionit, shteteve anëtare dhe drejtuesve të biznesit. Bëhen angazhime solemne, por të nesërmen rikthehen prirjet e nacionalizmit ekonomik: politikanë me vizion afatshkurtër, biznese që kërkojnë mbrojtje dhe zbatim i dobët i rregullave.

Derisa ky rreth vicioz të pranohet hapur dhe të trajtohet seriozisht, raportet e shkëlqyera të porositura nga institucionet europiane do të kenë pak ndikim. Mjafton të përmenden dy raportet e rëndësishme të përgatitura nga Enrico Letta në prill 2024 dhe nga Mario Draghi pesë muaj më vonë.

Institucionet e BE-së dhe shtetet anëtare premtuan zbatim të shpejtë të rekomandimeve. Në atë kohë, situata dukej më e favorshme, para rikthimit të Donald Trump-it në Shtëpinë e Bardhë dhe pasojave që solli kjo. Në kushtet e reja, rekomandimet e Letta-s dhe Draghi-t duhej të konsideroheshin si një minimum dhe të përshpejtohej zbatimi i tyre. Me tarifat që godasin BE-në dhe me rregullat e tregtisë shumëpalëshe pothuajse të dobësuara, Europa duhet të nxjerrë më shumë përfitime nga tregu i përbashkët për sa i përket rritjes dhe konkurrueshmërisë.

Në vend të kësaj, zbatimi i këtyre raporteve është shumë prapa afateve. Nëse Këshilli mbyllet me deklarata të forta, por pa masa konkrete, besueshmëria e BE-së do të dëmtohet seriozisht.

Presidenti i Këshillit Europian, António Costa, dhe presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen, duhet të kërkojnë një diskutim të sinqertë dhe realist mbi përgjegjësitë e shteteve anëtare dhe të vetë institucioneve. Këshilli, i quajtur dikur "karteli i nacionalizmit", dhe Komisioni, që mbetet motori i integrimit por shpesh tregohet i butë ndaj shkeljeve të rregullave, duhet të kontribuojnë në politika më të besueshme.

Duhet gjithashtu të shqyrtohen me kujdes propozimet e reja të shteteve anëtare. Për shembull, qëndrimi i përbashkët i Gjermanisë dhe Italisë, ndonëse deklaron mbështetje për tregun e përbashkët, propozon masa që mund ta fragmentojnë atë më tej: çrregullim të fortë dhe lehtësim të kufizimeve për ndihmën shtetërore.

Të dyja qeveritë janë pranë interesave të biznesit. Kjo u pa qartë në përpjekjet e tyre për të zbutur politikat e BE-së për tranzicionin e gjelbër. Kjo mund t'u ketë dhënë kohë industrive të tyre të automobilave, por në planin afatgjatë mund të rrisë avantazhin konkurrues të Kinës.

Është e kuptueshme që Gjermania kërkon më shumë fleksibilitet për ndihmën shtetërore, pasi ka hapësirë fiskale për të mbështetur kompanitë e saj. Por është e vështirë të kuptohet pse Italia, që nuk ka të njëjtat mundësi financiare, e mbështet këtë qasje. Kjo bie ndesh me interesat e saj kombëtare dhe me ato të BE-së.

Për më tepër, të ashtuquajturat "tarifa të brendshme" që i atribuohen rregullave të BE-së, në fakt shkaktohen nga moszbatimi i rregullave të përbashkëta nga vetë qeveritë kombëtare. Kjo çon në mbrojtjen e kompanive joefikase përmes formave të reja të proteksionizmit kombëtar. Kjo mund të fitojë vota, por nuk rrit konkurrueshmërinë, diçka që Europa e ka jetike për të përparuar në një botë gjithnjë e më armiqësore. / FT – Syri.net