Pse BE dëshiron t'i japë fund kufizimit të çmimeve për naftën ruse dhe të kalojë në fazën tjetër

Paketa e 20-të e sanksioneve të BE-së kundër Moskës, parashikon një ndalim të përgjithshëm të shërbimeve detare. Nëse miratohet, ajo do të heqë kufizimin e çmimeve për naftën ruse që aleatët perëndimorë kanë aplikuar që nga viti 2022.

Kufiri i çmimeve për naftën ruse, një nga iniciativat kryesore të aleatëve perëndimorë për të shtrydhur buxhetin e Moskës, mund të ketë ditët e numëruara.

Në një paketë të re sanksionesh, Komisioni Evropian ka propozuar një ndalim të plotë të ofrimit të shërbimeve detare për cisternat që transportojnë naftë bruto ruse, pavarësisht se sa paguajnë klientët për furnizimet.

Deri më tani, BE-ja ka lejuar me kusht kompanitë e saj t‘u shërbejnë anijeve ruse të naftës që përputhen me kufizimin e çmimeve të G7, të rregulluar së fundmi në 44.10 dollarë për fuçi. Cisternave që tejkaluan limitin iu mohua qasja në sigurime, banka dhe transport me cilësi të lartë, duke e detyruar Kremlinin të krijojë një "flotë në hije" anijesh që lundrojnë nën pronësi të panjohur.

Në thelb, kufizimi i çmimit ishte një kompromis midis dy anëve të Atlantikut: shtytja evropiane për të dëmtuar fondin e luftës të Kremlinit, shpëtimi kryesor i të cilit janë të ardhurat nga energjia, dhe shqetësimet e Shteteve të Bashkuara për paqëndrueshmërinë e tregut dhe reagimin ndërkombëtar.

Që nga prezantimi i saj në dhjetor 2022, Komisioni e ka mbrojtur vazhdimisht iniciativën inovative dhe ka lavdëruar rezultatet e saj.

"Ky mekanizëm u hartua posaçërisht për të ushtruar presion të mëtejshëm mbi të ardhurat e Rusisë nga nafta, duke mbajtur tregjet globale të energjisë të qëndrueshme përmes furnizimeve të vazhdueshme", tha ekzekutivi në një njoftim për shtyp të publikuar muajin e kaluar.

Por me luftën në Ukrainë që po i afrohet momentit të saj të katërt të zymtë dhe negociatat e udhëhequra nga SHBA-të që tregojnë përparim të kufizuar, mendimi në Evropë ka ndryshuar.

Suedia dhe Finlanda morën drejtimin për të kërkuar një ndalim të plotë të shërbimeve detare, duke argumentuar se kjo do të rriste ndjeshëm kostot materiale për sektorin e naftës së Rusisë, do të godiste përhapjen e dokumenteve të falsifikuara dhe do ta bënte jetën më të lehtë për kompanitë e BE-së.

"Asnjë dërgesë. Pa sigurim. Pa riparime në port. Presioni mbi Rusinë duhet të rritet", tha Ministrja e Jashtme Suedeze Maria Stenergard.

Komisioni e mori parasysh thirrjen dhe ka shtuar ndalimin e plotë në paketën e 20-të të sanksioneve, e cila gjithashtu përmban një ndalim për ofrimin e mirëmbajtjes për akullthyesit rusë dhe cisternat e gazit natyror të lëngshëm.

Zyrtarët e BE-së besojnë se ndalimi i shërbimeve detare do të mbyllë një boshllëk të dukshëm të krijuar nga sistemi kompleks me dy nivele i kufizimit të çmimeve, sipas së cilit disa tankerë rusë kanë të drejtë për shërbime, ndërsa të tjerëve u mohohen.

"Është qartë një forcim i sanksioneve. Deri më tani, me një kufizim çmimesh, do të kishit ende eksporte nafte. Me këtë ndalim, çdo eksport nafte nga Rusia do të bëhet edhe më i vështirë", tha Paula Pinho, zëdhënësja kryesore e Komisionit.

"Pra, kjo është logjika që mbështet këtë propozim."

Një kufizim lundrues

Historia e kufizimit të çmimeve është një histori me ulje-ngritje.

Në vitin 2022, kufizimi u festua si provë e unitetit dhe guximit perëndimor përballë neo-imperializmit të Moskës. Presidenti i atëhershëm i SHBA-së, Joe Biden, mori meritat për mbledhjen e aleatëve të G7 dhe Australisë për të miratuar projektin e paprecedentë, pavarësisht akuzave për tejkalim legjislativ nga klientët e energjisë të Rusisë.

"Kjo nuk është koha për t'u larguar nga Ukraina, aspak," tha Biden atëherë.

Por me kalimin e kohës, ndikimi i kufizimit u zvogëlua.

Kremlini dyfishoi blerjet e anijeve të rrënuara për të zgjeruar "flotën e tij të famshme në hije", duke anashkaluar në mënyrë efektive mbikëqyrjen e G7. Duke filluar nga mesi i vitit 2023, çmimi i naftës së papërpunuar të Uralit filloi të rritej dhe të tejkalonte limitin prej 60 dollarësh për fuçi të rënë dakord nga aleatët perëndimorë. Kjo nxiti thirrjet për të rritur presionin ekonomik.

"BE-ja shtyu për një ndalim të plotë në vitin 2022, por rrethanat bënë që kjo të mos ishte e mundur: mbështetje e vakët nga administrata Biden dhe tregjet e ngushta globale të energjisë", thotë Ben McWilliams, një bashkëpunëtor i Bruegel.

"Duke kaluar shpejt në vitin 2026, tregjet globale të energjisë janë më të relaksuara", vëren ai. "Nuk shoh ndonjë rrezik serioz për të stresuar shumë tregjet."

Vitin e kaluar, BE propozoi shndërrimin e kufirit në një mekanizëm dinamik që do të përshtatej periodikisht sipas trendeve të tregut. Anëtarët e tjerë të G7 ranë dakord të ndiqnin shembullin, por SHBA-të zgjodhën të mos merrnin pjesë dhe mbajtën kufirin origjinal.

Shitjet e naftës janë thelbësore për buxhetin e Rusisë.

Pastaj, në një ndryshim të papritur të politikës, Shtëpia e Bardhë vendosi të sanksionojë dy kompanitë më të mëdha të naftës të Rusisë, Rosneft dhe Lukoil, pasi ndjeu se kërkesat maksimaliste të Presidentit Vladimir Putin mbetën të pandryshuara.

Goditja e dyfishtë e goditi fort Moskën, duke shkaktuar një rënie të shpejtë të vlerës së naftës bruto të Uralit. Në vitin 2025, të ardhurat e Rusisë nga nafta dhe gazi ranë me 24% në nivelin e tyre më të ulët që nga viti 2020 nën peshën e sanksioneve, një ruble më të fortë dhe një kërkesë më të dobët globale.

Ngjarje të njëpasnjëshme, së bashku me raportet për ukrainas që përballuan temperatura nën zero pa ngrohje për shkak të bombardimeve të pafundme të Rusisë, hodhën themelet që Komisioni të propozonte kërcimin kuantik.

Tani, u takon 27 shteteve anëtare - dhe aleatëve të G7 - të vendosin nëse do ta pranojnë atë.

"Çmimi maksimal nuk ka arritur qëllimet e synuara, kryesisht për shkak të zbatimit të dobët, hartimit të politikave dhe anashkalimit të përhapur", thotë Isaac Levi, një analist i lartë në Qendrën për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër (CREA).

"Zgjerimi i shpejtë i flotës në hije të Rusisë, e cila tani transporton pjesën më të madhe të naftës së saj të papërpunuar, e ka bërë kufirin gjithnjë e më joefektiv. Në këtë kontekst, një lëvizje drejt një ndalimi të plotë ishte praktikisht e pashmangshme."

Ndalimi ka potencialin të japë një goditje të konsiderueshme në arsenalin e luftës së Moskës, shton Levi, por efektiviteti i tij përfundimtar do të qëndrojë në zbatimin e tij në tokë - dhe në det. Euronews.