Udhëheqësja 'yll roku' e Japonisë tani ka mbështetjen politike për të shtyrë përpara një agjendë të guximshme

Nga Keisuke Hosojima – The Conversation/

Kryeministrja japoneze Sanae Takaichi i ka siguruar Partisë së saj Liberale Demokratike (LDP) një fitore dërrmuese në zgjedhjet parlamentare që ajo shpalli pak pas marrjes së detyrës.

Tani që ka konsoliduar pushtetin në parlamentin e Japonisë (Dietën), pyetja e madhe është se çfarë do të bëjë me të. Që nga ngjitja e saj në postin e kryeministres përmes një vote parlamentare në tetor, Takaichi ultra-konservatore ka tronditur sistemin politik zakonisht të përmbajtur të Japonisë.

Ajo ka arritur të lidhet me votuesit e rinj si asnjë lider tjetër japonez në vitet e fundit, falë përdorimit të zgjuar të rrjeteve sociale, stilit të saj të veçantë dhe aftësive diplomatike. (Në një moment të vërtetë prej ylli roku, ajo tregoi aftësitë e saj në bateri bashkë me udhëheqësin e Koresë së Jugut.)

Takaichi e shfrytëzoi me zgjuarsi periudhën fillestare të entuziazmit për udhëheqjen e saj duke thirrur zgjedhje të parakohshme, për të fituar më shumë pushtet në Dietë para se popullariteti i saj të binte. Por tani votuesit do të presin rezultate konkrete, dhe Takaichi përballet me detyrën shumë më të vështirë të mbajtjes së premtimeve.

Përmirësimi i standardit të jetesës në një vend me fuqi punëtore në rënie të shpejtë dhe popullsi që po plaket, pa imigrim masiv, do t'i vërë në provë aftësitë e saj politike shumë më tepër sesa fitimi i një zgjedhjeje.

Një fitore e papritur zgjedhore

Edhe pse LDP-ja e Takaichit ka qeverisur për pjesën më të madhe të historisë pas Luftës së Dytë Botërore, vitet e fundit ajo ka pësuar disa humbje zgjedhore. Në vitin 2024, humbi shumicën në dhomën e ulët që e kishte me partnerin e koalicionit, Komeito, pas një sërë skandalesh korrupsioni. Më pas, vitin e kaluar, koalicioni humbi shumicën edhe në dhomën e lartë, duke e lënë qeverinë shumë të brishtë.

Kthesa e jashtëzakonshme e partisë filloi pas dorëheqjes së kryeministrit të atëhershëm Shigeru Ishiba në shtator, pas këtyre humbjeve. Shumë sondazhe para zgjedhjeve parashikonin një fitore të madhe për LDP-në dhe partnerin e ri të koalicionit, Nippon Ishin (Partia e Novacionit të Japonisë).

Takaichi mori gjithashtu një shtysë nga mbështetja e presidentit amerikan Donald Trump. Edhe pse publiku japonez e sheh Trump-in negativisht, ai e di se SHBA-ja është garantuesi kryesor i sigurisë së Japonisë kundër Kinës dhe njëkohësisht destinacioni më i madh i eksporteve japoneze.

Megjithatë, kishte dyshime nëse popullariteti i Takaichi-t, sidomos te të rinjtë, do të përkthehej në vota. Në fund, popullariteti i saj ndikoi pozitivisht gjithë partinë. Pavarësisht temperaturave shumë të ulëta dhe borës rekord në disa zona, LDP-ja u rikthye rehatshëm në pushtet me një shumicë shumë më të madhe në dhomën e ulët.

Koalicioni tani ka një supershumicë prej dy të tretash, që do të thotë se ajo mund të anashkalojë dhomën e lartë për të kaluar agjendën e saj ligjore.

Një qëndrim më i ashpër ndaj Kinës?

Që nga momenti kur u bë kryeministre, Takaichi ka mbajtur një qëndrim të ashpër ndaj Kinës. Në nëntor, ajo zemëroi Pekinin duke thënë se Japonia mund të ndërhynte ushtarakisht për të ndihmuar në mbrojtjen e Tajvanit në rast të një pushtimi kinez. Kjo solli sulme të ashpra nga Kina, që vazhduan edhe në vitin e ri.

Ndërsa publiku japonez është i ndarë për ndihmën ndaj Tajvanit në një konflikt të mundshëm me Kinën, ka mbështetje të fortë për premtimin e Takaichi-t për ta rritur buxhetin e mbrojtjes në 2% të PBB-së deri në mars të këtij viti, dy vjet më herët nga sa ishte planifikuar.

Në dhjetor, kabineti miratoi një rritje prej 9.4% të shpenzimeve për mbrojtjen për të arritur këtë synim, me fokus në prodhimin vendas dhe kapacitete të avancuara (kibernetike, hapësinore dhe goditje me rreze të gjatë).

Si përgjigje ndaj kërcënimeve në rritje nga Kina, Koreja e Veriut dhe Rusia, qeveria e Takaichi-t planifikon gjithashtu të rishikojë këtë vit strategjitë bazë të sigurisë dhe mbrojtjes së Japonisë.

Problemet ekonomike në plan të parë

Sado e rëndësishme të jetë mbrojtja, Takaichi në fund do të gjykohet nga publiku për politikat ekonomike. Shqetësimi për inflacionin në rritje dhe pagat e pandryshueshme, që po ulin standardin e jetesës, po shtohet gjithnjë e më shumë.

Një shembull i qartë: çmimi i orizit është dyfishuar që nga viti 2024, duke arritur një rekord të ri muajin e kaluar. Zemërimi publik për rritjen e çmimeve të orizit madje çoi në rrëzimin e ministrit të bujqësisë vitin e kaluar.

Inflacioni ka qenë mbi objektivin 2% të Bankës së Japonisë për 45 muaj rresht. Dhe megjithëse pagat nominale kanë shënuar rritje së fundmi, të ardhurat reale kanë rënë gjatë katër viteve të fundit.

Takaichi e ka bërë përparësi uljen e kostos së jetesës. Ajo ka premtuar të pezullojë për dy vjet taksën 8% mbi ushqimet. Vitin e kaluar, qeveria e saj shpalli një paketë stimuluese gjigante prej 135 miliardë dollarësh amerikanë, që përfshin subvencione për faturat e energjisë elektrike dhe gazit.

Megjithatë, këto politika do ta rrisin deficitin buxhetor, duke iu shtuar borxhit publik tashmë shumë të lartë të vendit. Muajin e kaluar, çmimet e obligacioneve qeveritare japoneze ranë ndjeshëm pas shpalljes së zgjedhjeve nga Takaichi, pasi tregjet parashikuan se një fitore e LDP-së do të sillte politika fiskale më të buta dhe borxh më të lartë.

Banka e Japonisë ka pak gjasa të ndërhyjë për të mbështetur tregun e obligacioneve në ndonjë krizë të ardhshme, çka do ta lërë qeverinë me kosto më të larta huamarrjeje dhe do ta rrisë edhe më shumë borxhin publik.

Japonia përballet gjithashtu me sfida të mëdha për shkak të tkurrjes së popullsisë dhe fuqisë punëtore. Është ende herët për të ditur nëse Takaichi ka përgjigjet për këto probleme. Por ajo tani ka pushtetin, autoritetin dhe lirinë për të ndjekur me guxim agjendën e saj politike. Tani i duhet të sjellë ndryshimin që elektorati pret. / The Conversation – Syri.net