Bashkimi Evropian po sfidon presionin e jashtëm nga Uashingtoni dhe Moska për të zënë një vend në tryezë duke shfrytëzuar asetet e palëvizshme ruse që mbahen në juridiksionin e tij. Lëvizja është e guximshme, por ngre shumë pikëpyetje.

Bashkimi Evropian po tërheq një vijë.

Pasi u lanë mënjanë nga Shtëpia e Bardhë në negociatat e drejtpërdrejta me Rusinë mbi fatin e Ukrainës, evropianët po kërkojnë të rikthehen me forcë në tryezën e negociatave.

Një kartë që ata ende nuk e kanë luajtur janë 210 miliardë eurot në asete të Bankës Qendrore Ruse, të cilat janë bllokuar sipas sanksioneve të BE-së që nga shkurti i vitit 2022.

Sipas një skeme pa precedent në historinë moderne, BE-ja synon të kanalizojë asetet ruse në një kredi dëmshpërblimi me interes zero, për të mbështetur nevojat financiare dhe ushtarake të Ukrainës për vitet 2026, 2027 dhe ndoshta më tej.

Kievit do t'i kërkohej të shlyente kredinë vetëm pasi Moska të përfundonte luftën e saj të agresionit dhe të binte dakord të kompensonte për kaosin e shkaktuar në të gjithë vendin.

Plani për ta detyruar Rusinë të paguajë, i cili ka qenë në përgatitje që nga shtatori, gati sa nuk u prish muajin e kaluar në një plan 28-pikësh të hartuar fshehurazi nga zyrtarët amerikanë dhe rusë, i cili përcaktoi kushtet fillestare të një kuadri pas luftës.

Shumë nga pikat e pasqyruara në dokument erdhën si një tronditje për evropianët, të cilët i panë ato si tepër të favorshme për Rusinë dhe të dëmshme për Ukrainën. Larg nga një marrëveshje paqeje, ajo dukej si preludi i kapitullimit.

Për evropianët, një Pika 14 e diskutueshme e planit shkaktoi habi dhe zemërim, pasi sugjeroi ndarjen e aseteve të palëvizshme ruse në dy mjete të veçanta investimi që do t'i kishin lejuar si Uashingtonit ashtu edhe Moskës të përfitonin komercialisht.

Në vend që të paguante dëmshpërblime, Kremlini do të përfitonte financiarisht. Pika 14 theksoi gjithashtu se si administrata amerikane, nën Presidentin Donald Trump, e sheh gjithnjë e më shumë politikën e jashtme përmes një lente komerciale.

Për BE-në, drafti i publikuar e intensifikoi urgjencën për të ngushtuar radhët dhe për të mbajtur pranë vetes levën e saj më të fuqishme, asetet e palëvizura ruse.

“Nëse e marrim seriozisht këtë çështje, nuk mund t’ua lëmë shteteve jo-evropiane të vendosin se çfarë do të ndodhë me burimet financiare të një shteti agresor, të cilat janë ngrirë ligjërisht brenda juridiksionit të sundimit tonë ligjor dhe në monedhën tonë”, tha kancelari gjerman Friedrich Merz, në një artikull të ri të botuar të mërkurën.

"Vendimet që marrim tani, do të formësojnë të ardhmen e Evropës."

Ndërkohë, në Bruksel, Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, shtyu përpara dhe prezantoi tekstet ligjore, të nevojshme për ta bërë realitet kredinë e dëmshpërblimeve.

Deri tani, elementi më tërheqës i paketës shumëplanëshe është një ligj i ri që do të ndalonte kthimin e aseteve sovrane në Rusi. Ai do të funksiononte paralelisht me sanksionet ekzistuese dhe do të shtonte një shtresë tjetër parashikueshmërie.

Ndalimi bazohet në Nenin 122 të traktateve të BE-së, i cili është përdorur në të kaluarën për t'u marrë me emergjencat ekonomike, siç është kriza energjitike. Çështja kryesore është se Neni 122 kërkon vetëm një shumicë të kualifikuar, kështu që do të anashkalonte politikën e unanimitetit, që shpesh pengon veprimin kolektiv dhe e lë bllokun në duart e Hungarisë.

Ndalimi, nëse miratohet, do të rishikohet çdo 12 muaj dhe do të vendosë një standard shumë të lartë: asetet do të lirohen kur veprimet e Rusisë "objektivisht të kenë pushuar së paraqituri rreziqe të konsiderueshme" për ekonominë evropiane dhe Moska t'i ketë paguar dëmshpërblime Ukrainës "pa pasoja ekonomike dhe financiare" për bllokun, thuhet në tekst.

Një shumicë e re e kualifikuar do të kërkohej për të shkaktuar lirimin.

Në praktikë, kjo do të thotë që asetet ruse do të mbeten të palëvizshme për të ardhmen e parashikueshme dhe do të mbrohen nga vetot individuale, nga shtetet anëtare që mund të tundohen të thyejnë radhët nën presionin e jashtëm.

Taktikat “përça dhe sundo” do të humbisnin efikasitetin e tyre dhe konsensusi nga 27 kryeqytetet do të mbizotëronte për të zgjidhur fatin e 210 miliardë eurove, pavarësisht se çfarë shkruhet në një dokument të rrjedhur ose diskutohet në takime me dyer të mbyllura.

“Kjo kredi për dëmshpërblime (...) do të kontribuojë pozitivisht në negociatat e paqes, sepse është një levë që e bën shumë të qartë se ne jemi në një rrugë të gjatë me Ukrainën”, tha von der Leyen gjatë prezantimit.

"Është një mesazh shumë i qartë edhe për Rusinë se zgjatja e luftës nga ana e tyre, vjen me një kosto të lartë për ta. Dhe nga ana tjetër, e vendos Ukrainën në një pozicion që është e siguruar financiarisht (...) në mënyrë që ata të jenë në një pozicion force në këto negociata."

Megjithatë, Komisioni po përballet me rezistencën e ashpër të Belgjikës, kujdestarit kryesor të aseteve, ndërsa po shkon drejt një takimi të fundit midis kryeministrit belg, kancelares gjermane dhe von der Leyen të premten në mbrëmje.

Në shumë mënyra, studiuesit e BE-së sugjerojnë se Komisioni ka shteruar të gjithë hapësirën që mund të ofrojnë parametrat ligjorë të traktateve. Tani, gjithçka varet nga politika./ Euronews.