Si shtetet autoritare krijojnë një realitet të rremë në rrjetet tona të lajmeve

Kur flasim për dezinformimin, përhapjen e qëllimshme të informacioneve të rreme ose mashtruese, zakonisht mendojmë për gënjeshtra të hapura dhe "lajme të rreme" të shpërndara nga qeveri të huaja. Ndonjëherë qëllimi është të ndikohen zgjedhjet, ndonjëherë të krijohet konfuzion gjatë një krize.

Por kjo është vetëm një pjesë e historisë. Në të vërtetë, shtetet autoritare si Rusia dhe gjithnjë e më shumë Kina, po ndjekin projekte të vazhdueshme dhe të gjera për të krijuar një realitet politik të shtrembëruar. Ata përpiqen të dëmtojnë imazhin e demokracive perëndimore dhe ta paraqesin veten, së bashku me aleatët e tyre autoritarë, si modelin e së ardhmes.

Ky realitet i rremë politik ndërtohet jo vetëm me gënjeshtra të hapura, por me manipulim më të fshehtë të informacionit. Faktet pozitive theksohen tej mase, ndërsa ato të pakëndshme shpërfillen ose nxirren nga konteksti, që të duken në përputhje me interesat e atyre që i shpërndajnë.

Prej kohësh, Kremlini ka përdorur media shtetërore, portale të lidhura me të apo "bote" në rrjete sociale për të shpërndarë një fluks të qëndrueshëm historish, artikuj, video, postime apo komente, që ndikojnë në mënyrë të padukshme diskutimet politike në shoqëritë demokratike. Raportet tregojnë se këto histori arrijnë shumë më larg se platformat ruse ku lindin fillimisht. Shpesh ato përsëriten nga media lokale apo kombëtare, komentues apo përdorues të rrjeteve sociale, ndonjëherë pa e ditur, ndonjëherë me qëllim.

Një temë e zakonshme është ideja se shoqëritë demokratike janë të rrënuara dhe të dështuara. Mediat autoritare ekzagjerojnë krimin, korrupsionin apo protestat publike, për të krijuar përshtypjen se demokracia sjell vetëm kaos.

Disa histori përqendrohen në talljen e vlerave progresive në Perëndim. Ato i paraqesin ndryshimet shoqërore, si të drejtat e komunitetit LGBTQ+ apo multikulturalizmin, si diçka të çuditshme ose qesharake.

Të tjera përdorin pakënaqësi të vërteta, por i paraqesin në mënyrë të tillë që të nxisin ndjenjën e viktimizimit. Në vendet baltike, për shembull, mediat ruse flasin shpesh për "persekutimin" e folësve rusë, duke i paraqitur ata si qytetarë të dorës së dytë dhe duke shmangur këndvështrime të tjera.

Në të njëjtën mënyrë, në internet po rritet e ashtuquajtura "manosferë", një hapësirë ku përhapet ndjenja kolektive e viktimizimit, që shton ndarjet dhe mosbesimin.

Një alternativë autoritare

Këto lloj historish, që paraqesin Perëndimin si të çrregullt dhe të dështuar, janë përdorur prej kohësh nga Kremlini për të dëmtuar imazhin e demokracisë. Por tani, Rusia dhe Kina po bashkëpunojnë gjithnjë e më shumë në hapësirën globale të mediave online për të paraqitur botën autoritare si një alternativë të qëndrueshme dhe me parime.

Të dy vendet kundërshtojnë "rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla", që u formua pas Luftës së Dytë Botërore. Sipas tyre, ky rend është i orientuar nga Perëndimi dhe duhet ndryshuar në favor të tyre.

Përveç bashkëpunimit ushtarak dhe ekonomik, ato përdorin edhe median globale për të sfiduar këtë rend. Të dyja përhapin shpesh histori që paraqesin vendet perëndimore si fuqi neokoloniale.

Një tjetër temë e përsëritur është ajo se demokracitë janë hipokrite, predikojnë barazi e drejtësi, por nuk e zbatojnë. Po ashtu, mediat ruse dhe kineze theksojnë mungesën e unitetit brenda aleancave si NATO apo BE. Nga ana tjetër, Rusia dhe Kina paraqiten si shtete të arsyeshme dhe të balancuara, që mbrojnë vendet më të dobëta nga shfrytëzimi perëndimor.

Pse janë këto histori efikase?

Këto histori ndikojnë sidomos tek publiku në vendet në zhvillim, sepse shpesh përmbajnë një grimë të vërtete. Ato prekin tema reale si pabarazia, gabimet në politikën e jashtme apo standardet e dyfishta. Është e vërtetë që shumë vende perëndimore po përballen me krizë ekonomike dhe probleme të brendshme, prandaj akuzat për "shfrytëzim" tingëllojnë bindëse.

Mashtrimi qëndron në mënyrën se si tregohet historia. Detajet shtrembërohen, nxirren jashtë kontekstit, apo informacione të pasigurta paraqiten si fakte. Kjo krijon një version të shtrembëruar të realitetit.

Historitë zakonisht janë të mbushura me emocione për të nxitur zemërim, frikë apo urrejtje. Për shembull, gjatë luftës në Ukrainë, disa dezinformime pretendojnë se qeveritë perëndimore po i tradhtojnë qytetarët duke u përfshirë në luftëra të huaja, ose se populli po paguan çmimin e ambicieve të elitave të korruptuara.

Ato janë plot skandale dhe sensacionalizëm, duke lënë mënjanë nuancat e vërteta për të ndezur reagime emocionale. Kjo bën që të shpërndahen me shpejtësi në rrjetet sociale.

E vërteta është shpesh më e ndërlikuar dhe më pak interesante. Por Rusia dhe Kina përfitojnë nga prirja jonë për lajme dramatike, duke na ushqyer gradualisht me një këndvështrim ku demokracia duket e dobët dhe e dështuar, ndërsa ata shfaqen si më të drejtë dhe më të qëndrueshëm.

Në këtë mënyrë, dezinformimi sot nuk bazohet vetëm në gënjeshtra të drejtpërdrejta, por në formësimin e ngadaltë të mënyrës se si e shohim botën. Me kalimin e kohës, ky manipulim i heshtur mund të ndikojë më shumë se çdo titull i rremë dhe të na bëjë të dyshojmë vetë në vlerën e demokracisë. / The Conversation - Syri.net