Evropës i mungon koordinimi, ndërsa Rusia 'përgatitet për luftë me NATO-n'

Ekspertët i kanë thënë Al Jazeera-s se Europa është e papërgatitur, për të kundërshtuar një kapitull të ri të aktiviteteve ushtarake dhe të inteligjencës ruse në Detet Baltike dhe të Veriut.

Në të njëjtën kohë, thanë ata, një përçarje në rritje midis shërbimeve të inteligjencës evropiane dhe atyre të Shteteve të Bashkuara po e lë kontinentin pa mbështetje.

Samiti i Bashkimit Evropian i javës së kaluar ishte një shembull konkret. Belgjika pengoi një plan për të përdorur paratë ruse për të financuar mbrojtjen e Ukrainës dhe për të nxitur industrinë mbrojtëse të Evropës. “ Flota në hije ” e Rusisë, e dyshuar për operacione spiunazhi dhe sabotimi, nuk u përmend në përfundimet e samitit.

“Evropa nuk është më e gatshme sot të përballet me përparimet ushtarake të Rusisë sesa ishte në vitin 1939, kur trupat naziste ishin në prag të derës”, tha Joseph Fitsanakis, ndihmës drejtor në Qendrën për Inteligjencë të Aplikuar në Universitetin e Karolinës Bregdetare, një nga pak institucionet amerikane që japin mësim inteligjence dhe siguri kombëtare.

“Shtetet në vijën e parë si Finlanda, Polonia  dhe vendet baltike  nuk kanë iluzione për atë që po vjen”, i tha ai Al Jazeera-s. “Megjithatë, kam frikë se, të rrënuar nga përçarjet e brendshme dhe të viktimizuar nga operacionet e pamëshirshme ruse të dezinformimit, popullatat e Evropës Perëndimore nuk janë as mesatarisht të vetëdijshme për rreziqet që kërcënojnë sigurinë e tyre.”

Që nga viti 2022, inteligjenca ruse është akuzuar për sabotim dhe fushata dezinformimi të dizajnuara për të çorientuar dhe përçarë.

“Lufta hibride ka të bëjë me stresin tonë, me ndjesinë se në kohë paqeje jemi të prekshëm… dhe, mendoj, në një farë mënyre, na lodh drejt të qenit më marrës të qëllimit përfundimtar që Rusia ka për Evropën, i cili është një ndarje përsëri në sfera interesi”, tha për Al Jazeera-n Anna Wieslander, drejtoreshë e Evropës Veriore për Këshillin Atlantik, një grup mendimtarësh amerikan.

'Periudha e emergjencës'

Këto aktivitete të dyshuara ruse u shfaqën në një fazë më të hapur më 10 shtator, kur dy duzina dronë rusë Geran-2 hynë në hapësirën ajrore të NATO-s, duke testuar mbrojtjen ajrore polake.

Gjatë tre viteve e gjysmë të luftës paraprake në Ukrainë, vetëm tre dronë kishin hyrë në Poloni.

Alarmi evropian u konfirmua nëntë ditë më vonë kur tre avionë luftarakë rusë MiG-31 hynë në hapësirën ajrore estoneze mbi Gjirin e Finlandës për 12 minuta. Avionët italianë F-35 të stacionuar në Estoni u ngritën në ajër për t'i kapur.

Pastaj, më 21 shtator, Gjermania ngriti në ajër dy avionë Eurofighter për të kapur një avion zbulues rus Ilyushin 20-M që fluturonte pa plan fluturimi ose kontakt radio në hapësirën e saj ajrore në Detin Baltik.

Katër ditë pas kësaj, komanda e NATO-s tha se dy avionë luftarakë hungarezë Gripen u ngritën nga Siaulai në Lituani për të kapur një Su-30, një Su-35 dhe një MiG-31 “që fluturonin afër hapësirës ajrore letoneze”.

“Historikisht, Rusia ka nisur ‘aktivitete të veçanta’ gjatë asaj që planifikuesit rusë e quajnë ‘periudhë e veçantë’, e njohur edhe si ‘periudhë emergjence’. Ky term tregon një kohë tensionesh në rritje, pak para shpërthimit të një lufte të përgjithshme”, tha Fitsanakis.

Ushtria ruse po përgatitet në mënyrë aktive për luftë me NATO-n

Shërbimet perëndimore të inteligjencës kanë lëshuar paralajmërime që nga janari i vitit 2024, se një luftë NATO-Rusi mund të bëhet realitet brenda pesë deri në tetë vjetësh.

Martin Jager, kreu i Shërbimit Federal të Inteligjencës së Gjermanisë, i tha Bundestagut këtë muaj se kjo mund të ndodhë më shpejt.

“Nuk duhet të rrimë duarkryq dhe të supozojmë se një sulm i mundshëm rus nuk do të ndodhë deri në vitin 2029, të paktën”, u tha ai ligjvënësve, duke thënë se Evropa përballet me “një cilësi të re konfrontimi”.

Evropianët e quajnë "periudhën e emergjencës" me një emër tjetër - "faza zero" - e përcaktuar si "testimi i përgjigjeve, mbledhja e informacionit dhe mjegullimi i vijave civile-ushtarake", tha Demetries Andrew Grimes, një komandant veteran i dekoruar i forcave speciale amerikane.

“Ashtu si komuniteti i inteligjencës ruse, ushtria ruse po përgatitet në mënyrë aktive për luftë me NATO-n”, tha Fitsanakis.

Në javët e fundit, Kremlini ka hedhur poshtë akuzat se Rusia qëndron pas ndërhyrjeve me dronë, ndërsa akuzon Evropën për nxitje të histerisë.

Të shtunën, Rodion Miroshnik, një zyrtar i Ministrisë së Punëve të Jashtme ruse, i tha agjencisë së lajmeve Tass se vendet evropiane “fatkeqësisht kanë marrë një qëndrim agresiv”.

Ai akuzoi politikanët evropianë se po përpiqen të “parandalojnë kontaktin e drejtpërdrejtë dypalësh midis Rusisë dhe Ukrainës, midis Moskës dhe Uashingtonit, pikërisht për të zgjidhur çështjet e konfrontimit”.

Përgjigje të pjesshme

Si pjesë e përgatitjes së supozuar të luftës nga Rusia, gjithçka po shndërrohet në armë, thanë analistët.

Flota në hije e Rusisë e cisternave të naftës që shkelin sanksionet është dyshuar se mbante pajisje për të spiunuar komunikimet e NATO-s dhe për të lëshuar dronë në Detin Baltik.

Komandot franceze e kapën anijen Boracay më 2 tetor, pasi dyshohej se tankeri rus po lëshonte dronë. Ajo ndodhej 80 km në jug të Kopenhagenit kur një tufë dronësh çoi në mbylljen e aeroportit të qytetit në fund të shtatorit dhe më vonë po lundronte pranë bregut perëndimor të Danimarkës kur disa aeroporte rajonale atje raportuan tufa dronësh.

Vendet që mbështeten në pajisjet kineze për të zbuluar dronë mund të jenë gjithashtu në rrezik të bashkëpunimit midis Moskës dhe Pekinit, thanë vëzhguesit. Sistemi i zbulimit të dronëve i Norvegjisë, i ndërtuar në Kinë, u hoq nga puna nga prodhuesi i tij, DJI Aeroscope, ditën kur Aeroporti i Oslos u prek nga një tufë dronësh më 22 shtator.

Ekspertët thanë se aeroportet, terminalet e naftës dhe gazit dhe infrastruktura të tjera mbeten në rrezik nga dronët.

Interceptimet e dronëve rusë nga NATO në Poloni nga avionët polakë F-16, holandezë F-35 dhe aeroplanët italianë të paralajmërimit dhe kontrollit të hershëm ajror (AWAC) ishin të menjëhershme, por mbështeteshin vetëm në avionë luftarakë me kosto të lartë. Ukraina ka eksperimentuar me një përzierje avionësh, mjetesh ajrore pa pilot antidronë, sistemeve të mbrojtjes ajrore të lëvizshme nga njeriu dhe njësive të lëvizshme të zjarrit në kamionçina. Tani po përgatitet të përdorë helikopterë.

Polonia po mëson nga Ukraina. Disa ditë pas pushtimit, ajo kontraktoi veteranë luftarakë ukrainas për të trajnuar pilotë polakë të dronëve dhe e ka paralajmëruar Rusinë se do të rrëzojë çdo objekt të panjohur mbi tokë. Por Polonia i përket atij grupi vendesh në kufirin lindor të NATO-s që janë më të zëshme dhe aktive në lidhje me kërcënimet e supozuara nga Rusia.

Danimarka këtë muaj tha se do të inspektojë anijet cisternë të vjetra për përputhshmëri mjedisore dhe të sigurimeve, por ende nuk ka konfiskuar asnjë.

Wieslander, i cili jeton në Stokholm, besonte se vendet nordike dhe baltike mund të vepronin “në një shkallë shumë më të gjerë” për t’iu kundërvënë “flotës në hije” dhe “kjo do ta godiste Rusinë aty ku është e prekshme dhe aty ku do ta ndiente atë”. Por ai ankohet, “Nuk ka pasur asnjë politikë të koordinuar për ta bërë këtë”.

“Inspektimet ose ndalimet e flotës tregtare në të gjithë BE-në, përforcimet e mbikëqyrjes në Baltik, investimet masive në luftën kundër dronëve që përputhen me inovacionet dhe sanksionet e unifikuara janë të nevojshme urgjentisht për të mbyllur boshllëqet”, tha Grimes.

Në anën e kujt është SHBA-ja?

Inteligjenca evropiane është mbështetur te SHBA-ja për mbikëqyrjen satelitore dhe sinjalizon përgjimin e inteligjencës në distanca të mëdha.

Inteligjenca amerikane ka qenë thelbësore për fushatën e suksesshme të Ukrainës kundër rafinerive ruse, u zbulua së fundmi. Informacioni i SHBA-së ishte i përfshirë në përzgjedhjen e objektivave, kohën dhe planifikimin e itinerarit për të shmangur mbrojtjen ajrore ruse.

Por cilësia e këtij bashkëpunimi po bie, tha Fitsanakis.

“Shërbimet amerikane të inteligjencës po dëmtohen sistematikisht nga një elitë politike krejtësisht jofunksionale, e cila po i përdor ato si gurë shahu politikë, ndërsa refuzon t’i japë përparësi kërcënimit rus.”

Inteligjenca holandeze tha së fundmi se po kufizonte informacionin e ndarë me shërbimet amerikane dhe nuk është e vetmja agjenci evropiane që e bën këtë.

“Agjencitë evropiane të inteligjencës kanë ndaluar prej kohësh ndarjen e inteligjencës kritike me Uashingtonin”, tha Fitsanakis, duke nënkuptuar frikën e ekspozimit të rrjeteve të tyre.

Problemi, tha ai, është politik.

“Në këtë pikë, Shtetet e Bashkuara janë aq të paqëndrueshme në qasjen e tyre ndaj luftës saqë shpalljet e tyre – të cilat duket se luhaten në varësi të ditës – nuk kanë praktikisht asnjë kuptim strategjik.”

Me fjalë të tjera, askush nuk është i sigurt se në anën e kujt është SHBA-ja.

Kërcënimet e SHBA-së kundër Grenlandës, një territor autonom danez, dhe Kanadasë kanë gërryer besimin e evropianëve në angazhimin e Uashingtonit ndaj aleatëve të tij dhe sundimit të ligjit.

Pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës shënon “periudhën më triumfuese të Rusisë që nga fundi i viteve 1940”, tha Fitsanakis, sepse ka “paralizuar NATO-n duke krijuar një përçarje midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara, si dhe midis Shteteve të Bashkuara dhe Ukrainës”./ Al Jazeera.