Të dhëna alarmante kërkimore: Inteligjenca artificiale 'halucinon', shpik çdo përgjigje të tretë

Një studim i ri nga Unioni Evropian i Transmetimeve (EBU) ka ngritur alarmin për saktësinë e chatbot-eve më të njohur të inteligjencës artificiale, duke zbuluar se sistemet si ChatGPT, Claude, Gemini dhe Copilot shpesh prodhojnë informacione të pavërteta dhe madje citojnë burime të rreme. Hulumtimi, i kryer nga 68 transmetues publikë në 56 vende, zbuloi se deri në 40 për qind të përgjigjeve të këtyre modeleve janë “fabrikuar”, por paraqiten bindshëm si fakte.

Sipas raportit, përdoruesit shpesh i drejtohen chatbot-eve për të marrë informacione mbi zgjedhjet, konfliktet ndërkombëtare apo përmbledhje lajmesh, duke i përdorur ato si zëvendësim për motorët tradicionalë të kërkimit. Por ekspertët paralajmërojnë se ky besim është i rrezikshëm, pasi inteligjenca artificiale mund të krijojë “halucinacione” – informacione të trilluara që duken të besueshme, por nuk kanë asnjë bazë faktike.

“Chatbot-et janë jashtëzakonisht bindës, edhe kur gabojnë plotësisht,” paralajmëron ekonomisti Peter Posch nga Universiteti Teknik i Dortmundit. Raste të shumta ilustrojnë këtë fenomen: ChatGPT pretendon se Papa Françesku është ende gjallë, Copilot nuk di se Suedia është pjesë e NATO-s, ndërsa Gemini e përshkruan rizgjedhjen e Donald Trump-it si “të mundshme”, ndonëse ajo tashmë ka ndodhur.

EBU paralajmëron se pasojat e përhapjes së këtij fenomeni janë të ndjeshme për demokracinë dhe informimin publik. Informacionet e rreme të prodhuara nga chatbot-et përhapen me shpejtësi në rrjetet sociale, duke ndikuar në mënyrën si qytetarët formojnë opinionin apo marrin vendime politike. Ndërkohë, reputacioni i mediave tradicionale dëmtohet, pasi inteligjenca artificiale shpesh pretendon se informacionet e trilluara vijnë nga burime të respektuara si ARD apo ZDF.

Ekspertët theksojnë se gabimet burojnë nga vetë mënyra se si funksionon teknologjia: chatbot-et nuk kuptojnë realisht përmbajtjen, por analizojnë modele statistikore të teksteve. Për këtë arsye, ata nuk mund të garantojnë saktësi faktike.

Në përfundim, EBU rekomandon përdorimin e kujdesshëm të këtyre mjeteve: informacionet e rëndësishme duhet të verifikohen në media të konsoliduara, ndërsa chatbot-et duhet të shihen si mjete ndihmëse, jo si burime të besueshme lajmesh. Derisa teknologjia të bëhet më e saktë, ekspertët theksojnë se kërkimi i kujdesshëm dhe verifikimi njerëzor i fakteve mbeten të pazëvendësueshme.