Teknologjia zëvëndëson edhe barinjtë? Evropa teston kufijtë e arsyes, ndërton 'gardhin virtual' për të mbajtur kafshët!

Ideja e gardheve virtuale që zëvendësojnë barrierat fizike me kufij dixhitalë po fiton gjithnjë e më shumë terren në Evropë, duke transformuar mënyrën se si menaxhohen bagëtitë në kullota.

Në vend të kilometrave me tela dhe rrymë elektrike, gardhet virtuale përdorin jaka GPS që përcaktojnë zona kullotjeje të padukshme. Kur një kafshë afrohet kufirit virtual, ajo dëgjon një sinjal audio paralajmërues dhe, nëse vazhdon, merr një puls të lehtë elektrik. Me kalimin e kohës, bagëtitë mësojnë të ndalen vetëm nga tingulli, pa nevojë për stimul fizik.

Një nga pionierët e kësaj teknologjie është startup-i norvegjez “Nofence”, i cili ka zhvilluar jaka diellore që mund të kontrollohen përmes një aplikacioni celular. Fermerët mund të ndryshojnë kufijtë e kullotës në pak sekonda, duke kursyer orë të tëra pune dhe shpenzime për mirëmbajtjen e gardheve tradicionale.

Sipas kompanisë, më shumë se 7,000 ferma përdorin tashmë sistemin, kryesisht në Norvegji, por teknologjia po zgjerohet drejt SHBA-së dhe Kanadasë.

Përfitime dhe siguri për kafshët

Studimet e deritanishme nuk tregojnë rritje të stresit tek kafshët që përdorin gardhe virtuale. Një hulumtim i vitit 2022 nga Instituti RISE në Suedi gjeti se nivelet e kortizolit – hormoni i stresit – nuk ndryshonin nga ato të kafshëve që përballen me gardhe elektrike tradicionale.

“Gardhet virtuale mundësojnë kullotjen e tokave që më parë nuk mund të shfrytëzoheshin, si terrenet shkëmbore apo zonat me bimësi të dendur,” thotë Lotte Valund, studiuese në RISE. Megjithatë, ajo thekson nevojën për rregulla të qarta për të siguruar mirëqenien e kafshëve dhe kohën e duhur për t’u përshtatur me sistemin.

Kufizimet dhe legjislacioni

Teknologjia varet nga bateria, sinjali GPS dhe lidhja mobile, çka mund të sjellë ndërprerje në zona të thella malore. Për këtë arsye, ekspertët e shohin si plotësues, jo si zëvendësim të plotë të gardheve fizike.

Edhe pse disa vende ende e ndalojnë përdorimin e saj, Spanja, Holanda, Norvegjia, Irlanda dhe Mbretëria e Bashkuar e kanë legalizuar tashmë. Suedia njoftoi se do ta lejojë këtë teknologji për bagëtinë dhe delet duke filluar nga viti i ardhshëm, ndërsa Danimarka pritet ta ndjekë shembullin.