Gratë irakiane frikësohen nga rritja e martesave të fëmijëve, ligjvënësit konsiderojnë t'u japin më shumë pushtet klerikëve konservatorë

Shaimaa Saadoun është përhumbur nga kujtesa e saj e detyrimit në një martesë abuzive me një burrë 39-vjeçar, sapo ajo mbushi 13 vjeç.

Familja e saj e varfër pranë qytetit jugor të Irakut të Basrës, shpresonte se paja e arit dhe e parave do të ndihmonte në përmirësimin e rrethanave të tyre. Burri i saj paraqiti një copë liri të njollosur me gjak, për të provuar virgjërinë e saj pas natës së tyre të martesës.

“Unë pritej të bëhesha grua dhe nënë, ndërsa isha ende fëmijë. Asnjë fëmijë apo adoleshent nuk duhet të detyrohet të jetojë atë që kam jetuar dhe përjetuar unë”, tha Saadoun, e cila u divorcua nga burri i saj kur ishte 30 vjeç dhe tani është 44 vjeç.

Martesa e Saadoun ishte e paligjshme, megjithëse një gjykatës - i cili kishte lidhje me burrin - e nënshkroi atë. Ligji irakian përcakton moshën 18 vjeç, si moshën minimale të martesës në shumicën e rasteve.

Por martesat e tilla të fëmijëve të vajzave mund të sanksionohen së shpejti nga shteti. Parlamenti i Irakut po shqyrton ndryshimet e diskutueshme ligjore, që do t'u jepnin autoriteteve fetare më shumë pushtet mbi çështjet e ligjit familjar, një veprim që grupet e të drejtave dhe kundërshtarët paralajmërojnë se mund të hapë derën për martesën e vajzave deri në 9 vjeç.

Ligji do t'i lejonte klerikët të vendosin se sa e re mund të martohet një vajzë.

Shtytja për ndryshime vjen kryesisht nga fraksionet e fuqishme politike myslimane shiite të mbështetur nga liderët fetarë që kanë bërë fushatë gjithnjë e më shumë kundër asaj, që ata e përshkruajnë si Perëndimi që imponon normat e tij kulturore në Irakun me shumicë myslimane. Në prill, parlamenti miratoi një ligj të ashpër kundër LGBTQ+.

Amendamentet e propozuara do t'i lejojnë irakianët t'u drejtohen gjykatave fetare për çështje të së drejtës familjare, duke përfshirë martesën, të cilat aktualisht janë domeni i vetëm i gjykatave civile.

Kjo do t'i lejonte klerikët të sundonin sipas interpretimit të tyre të Sheriatit, ose ligjit islam, në kundërshtim me ligjet kombëtare. Disa klerikë e interpretojnë Sheriatin për të lejuar martesën e vajzave në adoleshencën e hershme - ose deri në 9 vjeç, sipas shkollës së ligjit islamik Jaafari të ndjekur nga shumë autoritete fetare shiite në Irak.

Shumë gra irakiane kanë reaguar me tmerr, duke mbajtur protesta jashtë parlamentit dhe duke bërë fushatë kundër ndryshimeve në mediet sociale.

"Legjitimimi i një ligji që e kthen vendin 1500 vjet është një çështje e turpshme ... dhe ne do të vazhdojmë ta refuzojmë atë deri në frymën e fundit," tha për Associated Press Heba al-Dabbouni, një aktiviste mes dhjetëra në një protestë në gusht. "Detyra e parlamentit irakian është të miratojë ligje, që do të rrisin standardet e shoqërisë."

Ligjvënësit konservatorë thonë se ndryshimet u japin njerëzve një zgjedhje nëse do të përdorin ligjin civil apo fetar dhe argumentojnë se ata po mbrojnë familjet nga ndikimet laike, perëndimore.

Studiuesja e Human Rights Watch në Irak, Sarah Sanbar tha se ndryshimet i japin përparësi preferencës së bashkëshortit. "Pra, po, është të japësh një zgjedhje, por është t'u japësh një zgjedhje burrave para së gjithash."

Jo të gjithë udhëheqësit fetarë janë në bord

Debati shpesh i furishëm është përhapur në mediet irakiane – madje edhe mes klerikëve. Në një emision lajmesh të fundit, një klerik sunit argumentoi kundër një moshe më të re martese, duke e quajtur atë të dëmshme për vajzat dhe duke thënë se nuk kishte asnjë problem në Islam me ligjet ekzistuese.

Në një leksion të postuar në mediet sociale, kleriku shiit Rashid al-Husseini këmbënguli që Sheriati lejon martesën me një vajzë 9-vjeçare. “Por në praktikë, a është kjo diçka që ndodh në të vërtetë? … Mund të jetë zero për qind, ose 1% e rasteve,” tha ai.

Amendamentet e propozuara mbështeten nga shumica e ligjvënësve shiitë në një bllok të quajtur Korniza e Koordinimit, që mban shumicën parlamentare. Por mosmarrëveshjet vazhdojnë për draftin. Parlamenti duhej të mbante një votim fillestar mbi ligjin të martën, por nuk mundi të arrinte një kuorum dhe duhej ta shtynte atë.

Ligji i statusit personal i Irakut i miratuar në vitin 1959 perceptohet gjerësisht si një bazë e fortë, që mbron kryesisht të drejtat e grave dhe të fëmijëve. Ai vendos moshën ligjore të martesës në 18 vjeç, megjithëse u lejon vajzave deri në 15 vjeç të martohen me pëlqimin e prindërve dhe prova mjekësore se vajza ka arritur pubertetin dhe ka menstruacione.

Martesat jashtë gjykatave shtetërore ishin të ndaluara. Megjithatë, zbatimi është i dobët. Gjyqtarët individualë ndonjëherë miratojnë martesat më të reja, qoftë për shkak të korrupsionit ose për shkak se martesa tashmë është bërë jo formalisht.

Parlamentari Raed al-Maliki, i cili prezantoi amendamentet e propozuara, tha se shteti do të sigurojë ende mbrojtje dhe se diskutimet po zhvillohen ende rreth moshës minimale të martesës.

Mosha do të jetë "shumë afër ligjit aktual", tha al-Maliki për AP, pa dhënë detaje.

Gratë irakiane po udhëheqin luftën kundër ndryshimeve

Al-Maliki dhe përkrahës të tjerë i përshkruajnë ndryshimet si një mbrojtje kundër sekularizmit perëndimor.

Ai tha se ligji origjinal u ndikua nga "komunistët dhe baathistët", këta të fundit duke iu referuar partisë laike nacionaliste pan-arabe që e drejtoi vendin me një dorë të hekurt nga viti 1968, derisa sundimi i saj nën Sadam Huseinin u rrëzua në vitin 2003 të udhëhequr nga SHBA me pushtim .

“Në Perëndim ata i marrin fëmijët nga prindërit e tyre për arsyet më të thjeshta dhe i akuzojnë për dhunë, më pas ndryshojnë kulturën e tyre dhe krijojnë homoseksualë prej tyre”, tha al-Maliki, duke iu referuar ligjit të Irakut të miratuar në prill, që kriminalizonte të njëjtën gjë, marrëdhëniet seksuale dhe promovimi i të drejtave LGBTQ+. "Ne nuk mund ta imitojmë këtë ose ta konsiderojmë atë si zhvillim."

Kritika e kulturës perëndimore ka fituar fuqi të re që nga shpërthimi i luftës së fundit Izrael-Hamas, me shumicën e irakianëve që simpatizojnë palestinezët në Rripin e Gazës. Shumë i shohin deklaratat për të drejtat e njeriut nga Shtetet e Bashkuara dhe të tjerët si hipokrite,  për shkak të mbështetjes së tyre ndaj fushatës së Izraelit në Gaza, e cila ka vrarë dhjetëra mijëra palestinezë.

Por kundërshtarët më të zëshëm të ndryshimeve janë gratë irakiane, tha Sanbar i Human Rights Watch.

"Kjo flet shumë për faktin se kjo është ajo që duan gratë irakiane, jo organizatat e huaja që diktojnë atë që Iraku duhet të bëjë," tha ajo.

Ky nuk ishte grupi i parë i ndryshimeve të tilla që propozoheshin gjatë dekadës së fundit. Por tani, partitë shiite janë më të unifikuara pas tyre.

Harith Hasan, një anëtar jorezident në Qendrën e Lindjes së Mesme Carnegie, thotë se partitë shiite më parë kishin prioritete të ndryshme, të fokusuara në shumë konflikte që tronditën vendin në dy dekadat e fundit.

"Tani ka një lloj konsensusi" mes tyre për çështjet kulturore, tha ai, duke shtuar se amendamentet e reja do të krijonin "sektarizëm të institucionalizuar" në Irak dhe mund të dobësonin gjykatat civile.

“Kur ata thonë se është e drejta e zyrtarëve fetarë të trajtojnë martesën, trashëgiminë, divorcin dhe gjykata nuk mund ta kundërshtojë këtë, ju krijoni dy autoritete paralele,” tha Hasan. "Kjo do të krijojë konfuzion në vend."

Saadoun, e cila tani jeton në IrbiI, në rajonin gjysmë autonom kurd të Irakut, tha se ka frikë për gratë dhe vajzat në Irak.

"Ndryshimet e reja në ligjin e statusit personal do të shkatërrojnë të ardhmen e shumë vajzave të vogla dhe të shumë brezave," tha ajo./ AP -SYRI.NET

© SYRI.net

Lexo edhe:

• Irani mbyll Ngushticën e Hormuzit për shkak të shkeljeve të armëpushimit
• Pavarësisht armëpushimit, Izraeli nis një valë sulmesh të reja, vriten pesë persona
• Presidenti polak i heq Zelenskyt nderin më të lartë në debatin mbi njësinë e Luftës II Botërore