Sistemi i çuditshëm planetar i Rrugës së Qumështit i lë shkencëtarët të habitur

Shkencëtarët po dokumentojnë një sistem planetar në galaktikën e Rrugës së Qumështit që është kaq shumë i ndryshëm nga sistemi ynë diellor saqë po përpiqen të gjejnë terminologjinë e duhur për ta përshkruar atë.

Sistemi përfshin një yll xhuxh të kuq, rreth 40% të masës së diellit tonë, i cili orbitohet nga një xhuxh kafe , një trup qiellor që e turbullon vijën ndarëse midis planetit dhe yllit. Xhuxhi kafe, nga ana tjetër, orbitohet nga një botë e gaztë me madhësinë e Jupiterit, e zbuluar rishtazi duke përdorur Teleskopin Shumë të Madh me bazë në Kili të Observatorit Jugor Evropian.

Duke përdorur sistemin tonë diellor si një kornizë referimi përcaktuese, një trup që orbiton një trup tjetër që orbiton një yll duhet të quhet hënë - ose në këtë rast një ekzohënë, sepse është përtej sistemit tonë diellor. Por objekti që orbiton xhuxhin kafe është ndryshe nga asnjë nga shumë hënat në sistemin tonë diellor - të cilat janë botë relativisht të vogla shkëmbore ose të akullta - për sa i përket përbërjes dhe madhësisë.

Pra, si duhet ta quajmë?

"Kjo me siguri do të jetë një çështje debati. Në përgjithësi, shumica e astronomëve janë dakord me termin ekzosatellit, të paktën si një zëvendësues derisa të miratojmë zyrtarisht përkufizime për objekte si ai që gjetëm", ​​tha Kevin Hoy, një student doktorature në astrofizikë në Universidad Diego Portales në Kili, gjithashtu i lidhur me grupin kërkimor të ekzohënës YEMS, autori kryesor i studimit të botuar në revistën Nature.

"Në këtë rast, po i arrijmë kufijtë e mundësisë që fjalët që shpikëm për të përshkruar sistemin diellor t'i zgjerojmë për të përshkruar sisteme të tjera", tha Hoy.
Ky sistem është rreth 71 vite dritë larg Tokës. Një vit dritë është distanca që drita përshkon në një vit, 5.9 trilion milje (9.5 trilion km).

Ekzosateliti zotëron të paktën 90% të masës së Jupiterit, gjigantit të gazit që është planeti më i madh i sistemit tonë diellor. Ai përfundon një orbitë rreth xhuxhit kafe çdo 170 ditë në një distancë rreth një të pestën e asaj që ndan Tokën nga dielli.

'NJË KUTI E PANDORËS'

"Mendoj se ky zbulim ka hapur kutinë e Pandorës për komunitetin shkencor. Ky lloj objekti është krejtësisht i ri dhe i pazakontë, vërtet i ndryshëm nga ajo me të cilën jemi të njohur në sistemin tonë diellor. Tani do të duhet të kuptojmë, përmes modeleve teorike, se si formohen këto lloj objektesh dhe nëse janë të zakonshme apo jo", tha bashkautorja e studimit Alice Zurlo, astrofizikane në Universitetin Diego Portales dhe drejtoreshë e YEMS.

"Ne zgjodhëm qëllimisht të mos e quajmë hënë. Kjo sepse ky objekt është ndryshe nga çdo hënë në sistemin tonë diellor. Është shumë më masiv dhe nuk orbiton një planet - orbiton një xhuxh kafe, një objekt që është diku midis një planeti dhe një ylli. Meqenëse nuk kemi parë kurrë një sistem të tillë më parë, ende po përpiqemi të gjejmë mënyrën më të mirë për ta përshkruar atë", tha Zurlo.

Ndërsa janë zbuluar më shumë se 6,300 ekzoplanetë, siç njihen planetët jashtë sistemit tonë diellor, gjetja e ekzo-hënave ka rezultuar më sfiduese, me vetëm disa kandidatë të mirë të identifikuar.

Studiuesit po përpiqen të kuptojnë origjinën e ekzosatelitit.

"Mund të jetë formuar nga disku i gazit dhe pluhurit rreth xhuxhit kafe, ashtu siç formohen planetët rreth yjeve. Ose mund të jetë kapur (gravitacionalisht) nga xhuxhi kafe më vonë", tha Zurlo.

Një xhuxh kafe nuk është as yll dhe as planet, por diçka në mes. Ato mund të konsiderohen yje aspirantë që gjatë fazave të tyre formuese nuk arritën masën e nevojshme për të ndezur bashkimin bërthamor në bërthamën e tyre si një yll. Por ato janë më masive se planetët më të mëdhenj.

Ai në këtë sistem është rreth 33 herë më masiv, 50% më i madh në madhësi dhe shumë më i nxehtë se Jupiteri.

"Meqenëse sistemi është shumë i ri, xhuxhi kafe ende shkëlqen me nxehtësinë e mbetur nga formimi i tij", tha Zurlo.

Që nga zbulimi i parë i ekzoplanetëve në vitet 1990, shkencëtarët kanë dalluar një larmi të gjerë sistemesh planetare, disa të ndërtuara shumë si tonat dhe të tjera mjaft të ndryshme. Ai që është shqyrtuar në hulumtimin e ri është një përjashtim.

"Po, ky sistem është padyshim i çuditshëm. Me shumë mundësi ka pasur një histori dinamike mjaft kaotike që e la në gjendjen e tij aktuale, por është shumë e vështirë të thuhet saktësisht se nëpër çfarë lloj kaosi kaloi", tha Hoy./Reuters