Shkencëtarët po zbulojnë gjithnjë e më shumë se kafeja mund të përmirësojë funksionimin e shumë pjesëve të trupit tonë, nga zorra deri te truri. Por disa nga përfitimet më të qarta lidhen me mëlçinë, një organ jetik, por njëkohësisht të brishtë, që na nevojitet për të filtruar toksinat dhe medikamentet nga gjaku, si dhe për të ruajtur vitamina dhe minerale thelbësore.

Një studim i ri, i cili ndoqi 355.000 të rritur në Mbretërinë e Bashkuar për 13 vjet, zbuloi se personat që konsumonin më shumë kafe pesë ose më shumë filxhanë në ditë

kishin një rrezik dukshëm më të ulët për të zhvilluar cirrozë (dhëmbëzim të avancuar të mëlçisë) dhe kancer të mëlçisë. Madje, analizat e gjakut treguan se ata kishin nivele më të larta të proteinave që lidhen me funksionimin e shëndetshëm të mëlçisë.

Kësaj i shtohet edhe raporti i fundit i Shoqatës Amerikane të Zemrës, sipas të cilit deri në pesë filxhanë kafeje me madhësi normale në ditë (deri në 400 mg kafeinë) konsiderohen të sigurta për shumicën e të rriturve. Kjo e bën konsumimin e pijes sonë të preferuar energjizuese të duket më i shëndetshëm se kurrë.

Gjetjet kanë ngjallur interes të veçantë te shkencëtarët, sepse duket se pirja e kafesë mund të ofrojë mbrojtje kundër zhvillimit të sëmundjes së mëlçisë dhjamore, një nga sëmundjet kronike që po përhapet më shpejt në botë dhe që, në disa raste, mund të çojë përfundimisht në kancer të mëlçisë.

Vlerësimet sugjerojnë se deri në një në tre të rritur në Mbretërinë e Bashkuar mund të ketë një formë të sëmundjes së mëlçisë dhjamore, ndërsa në të gjithë Evropën është shënuar një rritje prej 50 për qind e vdekjeve nga kanceri i mëlçisë që nga viti 2000.

"Kjo formë e sëmundjes së mëlçisë zakonisht zhvillohet sepse dhjami fillon të grumbullohet brenda mëlçisë, e cila e percepton atë si një substancë të huaj," thotë Hyunseok Kim, profesor asistent i mjekësisë në Universitetin Cedars-Sinai Health Sciences dhe drejtues i studimit më të fundit. "Si pasojë, mëlçia e sulmon atë, duke shkaktuar inflamacion. Nëse ky inflamacion vazhdon, ai çon në dhëmbëzim progresiv, i cili më pas mund të krijojë kushtet që kanceri i mëlçisë të zhvillohet."

Duket se kafeja mund ta ndërpresë këtë proces, si dhe të ngadalësojë përparimin e sëmundjeve të tjera.

Pse kafeja është kaq e mirë për mëlçinë

Kur Jonathan Dranoff, profesor i mjekësisë në Universitetin Yale, viziton pacientë që shfaqin shenja të sëmundjes së mëlçisë dhjamore, ai u jep katër rekomandime: të ushtrohen më shumë, të ulin konsumin e sheqerit dhe karbohidrateve të rafinuara, të kufizojnë ose të heqin dorë nga alkooli dhe të pinë më shumë kafe.

"Unë, në fakt, ua përshkruaj kafenë si terapi njerëzve që janë në rrezik," thotë Prof. Dranoff.

Në fund të viteve 1980, shkencëtarët norvegjezë zbuluan se njerëzit që konsumonin më shumë kafe kishin nivele më të ulëta të tre enzimave kryesore të mëlçisë, një tregues se mëlçia e tyre ishte nën më pak stres. Përveçse duket se mbron njerëzit nga dhëmbëzimi i mëlçisë dhe kanceri i mëlçisë, konsumimi i kafesë është treguar se ngadalëson edhe përparimin e sëmundjes te personat që jetojnë me hepatitin C, një infeksion viral që transmetohet nëpërmjet gjakut dhe shkakton inflamacion të mëlçisë.

Shpjegimi më i përhapur lidhet me kafeinën, një stimulues i fuqishëm me shumë funksione. Studimet kanë treguar, për shembull, se te personat me sëmundje të mëlçisë dhjamore, kafeina mund ta mbrojë mëlçinë duke penguar formimin e indit mbresor.

Kjo teori mbi kafeinën mbështetet nga studime që kanë treguar se njerëzit që pinë çaj si pijen e tyre të preferuar të ngrohtë, i cili përmban dukshëm më pak kafeinë, nuk duket se përfitojnë të njëjtin nivel mbrojtjeje për mëlçinë.

Megjithatë, kjo mund të mos jetë e gjithë historia. Përveç kafeinës, kafeja përmban të paktën 100 substanca të ndryshme bimore, të cilat ndihmojnë në stimulimin e mekanizmave natyrorë antioksidues të vetë mëlçisë, duke mbrojtur qelizat e saj nga dëmtimi. Studimi i Cedars-Sinai tregoi se edhe personat që konsumonin disa filxhanë kafe pa kafeinë çdo ditë dukej se përfitonin një shkallë të caktuar mbrojtjeje për mëlçinë.

Kafeja është gjithashtu e shkëlqyer për zorrët, të cilat mbështesin mëlçinë

Pirja e më shumë kafesë mund ta ndihmojë mëlçinë edhe duke ndryshuar mikrobiomën e zorrëve në mënyra të ndryshme të dobishme. Sasi të tepërta alkooli, sheqeri dhe yndyrnash të ngopura mund të nxisin shtimin e baktereve patogjene në zorrë, si edhe të shkaktojnë reaksione inflamatore lokale që e bëjnë murin e zorrëve më të përshkueshëm.

Si pasojë, mikroorganizma të ndryshëm përfundojnë në qarkullimin e gjakut dhe shkaktojnë një reagim inflamator më të gjerë që dëmton mëlçinë.

Duket se kafeja mund të ketë një efekt qetësues mbi zorrët, duke nxitur rritjen e baktereve të dobishme. Përbërësit bimorë të kafesë mund të përmirësojnë gjithashtu përbërjen e mikroorganizmave në zorrë dhe, si rrjedhojë, të zvogëlojnë inflamacionin.

Pra, sa filxhanë janë vërtet më të mirët?

Kjo varet shumë nga aftësia juaj për ta toleruar kafeinën, një stimulues që nuk është i përshtatshëm për të gjithë, pasi njerëzit e metabolizojnë atë në mënyra të ndryshme, në varësi të gjenetikës së tyre. Gratë shtatzëna dhe ato që ushqejnë foshnjën me gji nuk duhet të konsumojnë më shumë se 200 mg kafeinë në ditë.

Por nëse mund ta toleroni mirë kafeinën pa vënë re efekte të padëshiruara, si dridhje, pagjumësi ose rrahje të çrregullta të zemrës, atëherë, sipas Dranoff, mund të jetë në dobinë tuaj të pini nga dy deri në katër filxhanë standardë (rreth 200 ml secili) kafe, që përmbajnë deri në 90 mg kafeinë për filxhan.

Kim beson se përfitimi maksimal për mëlçinë mund të arrihet me pesë filxhanë kafe në ditë, bazuar në rezultatet e studimit të tij më të fundit.

"Përtej pesë filxhanëve, përfitimet për mëlçinë arrijnë një pikë ku nuk shtohen më, ndërsa njerëzit mund të fillojnë të kenë palpitacione ose efekte negative në organe të tjera për shkak të kafeinës," thotë ai. "Për mua, sasia ideale është nga tre deri në pesë filxhanë në ditë."

Po kafeja pa kafeinë?

Në përgjithësi, provat më të forta shkencore janë për kafenë me kafeinë. Megjithatë, sipas studimit të Kim, edhe kafeja pa kafeinë mund të ndihmojë mëlçinë dhe përbën një alternativë të mirë për këdo që përjeton efekte të padëshiruara nga kafeina, ose që vuan nga tensioni i lartë i gjakut apo çrregullimet e ritmit të zemrës. Është e mundur që këta persona të përmirësojnë shëndetin e mëlçisë duke pirë tre deri në pesë filxhanë kafe pa kafeinë në ditë.

Cila është mënyra më e mirë për të pirë kafe për shëndetin e mëlçisë?

Disa nga mënyrat më të lira të konsumimit të kafesë mund të jenë edhe ndër më efektivet. Kur Dranoff ua përshkruan pacientëve kafenë si terapi, ai rekomandon kafenë e filtruar (drip coffee), për shembull atë të përgatitur me cafetiere (presë franceze), ose duke kaluar ngadalë ujë të nxehtë përmes kafesë së bluar në një filtër letre. Ai beson gjithashtu se edhe kafeja e çastit (instant) ofron përfitime të ngjashme.

Dranoff rekomandon kafenë e filtruar, si ajo e përgatitur me një cafetiere (presë franceze).

Disa studime kanë sugjeruar se as espresso dhe as Americano nuk janë po aq të dobishme për parandalimin e përparimit të sëmundjes së mëlçisë dhjamore. Një studim zbuloi se, ndërsa kafeja e filtruar dukej se pengonte dhëmbëzimin e mëlçisë, konsumimi i espressos nuk kishte të njëjtin efekt. Një pjesë e këtij ndryshimi mund të shpjegohet nga përmbajtja më e ulët e kafeinës. Një filxhan espresso prej 60 ml përmban afërsisht 80 mg kafeinë, ndërsa një filxhan standard prej 230 ml kafeje të filtruar përmban nga 115 deri në 175 mg kafeinë, në varësi të llojit të kokrrës së kafesë dhe kohës së përgatitjes.

Nëse jeni adhurues i espressos, Dranoff sugjeron që përfitimet t'i shtoni duke zgjedhur një Americano, pasi ai përgatitet me një dopio espresso dhe, për rrjedhojë, përmban më shumë kafeinë. Megjithatë, për momentin, provat më të forta mbështesin konsumimin e kafesë së filtruar ose të kafesë së çastit.

Shtimi i një sasie të vogël qumështi për t'i dhënë më shumë shije kafesë konsiderohet gjithashtu i pranueshëm. Megjithatë, shkencëtarët janë shumë skeptikë ndaj kafesë së stilit "milkshake", të cilat nuk përgatiten vetëm me kokrra të pjekura kafeje, por përmbajnë edhe sasi të konsiderueshme qumështi, panaje dhe sheqeri, siç është Frappuccino. Në këto raste, ata besojnë se përmbajtja e lartë kalorike e këtyre pijeve e anulon përfundimisht çdo përfitim shëndetësor që ofron vetë kafeja.

Në studimin e tij, Kim vuri re se njerëzit që e konsumonin kafenë me ëmbëlsues, qoftë sheqer apo ëmbëlsues artificialë, dukeshin se kishin më shumë inflamacion në mëlçi. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se duhet të pini vetëm kafe të zezë për gjithë jetën.

Dranoff thotë se pak ëmbëlsi nuk do t'ju bëjë dëm, për sa kohë që përdoret me masë./TheTelegraph