Analiza e gjakut mund të zbulojë rrezikun për Alzheimer

Një analizë gjaku mund të parashikojë nëse të moshuarit në dukje të shëndetshëm kanë gjasa të zhvillojnë simptoma të sëmundjes së Alzheimerit në pesë ose 10 vitet e ardhshme, raportuan studiuesit të mërkurën.

Ky informacion mund të jetë qetësues ose tmerrues, por për momentin është një mjet i mundshëm për të përshpejtuar zhvillimin e ilaçeve duke ndihmuar në identifikimin dhe përfshirjen e njerëzve me rrezik të lartë në studime mbi trajtimet e mundshme të Alzheimerit ose strategjitë parandaluese.

Tashmë, provat klinike të mëdha po testojnë nëse disa ilaçe mund ta parandalojnë ose të paktën ta vonojnë sëmundjen - dhe nëse ndonjë prej tyre rezulton i suksesshëm, mjekët do të kenë nevojë për një mënyrë të lehtë për të treguar se kush duhet t'i provojë ato.

Shkencëtarët që fshihen pas studimit të ri theksojnë se është shumë herët që njerëzit e shëndetshëm të kërkojnë të ashtuquajturin test p-tau217, i cili aktualisht përdoret për të ndihmuar në diagnostikimin nëse njerëzit që përjetojnë probleme njohëse kanë sëmundjen e Alzheimerit ose ndonjë çrregullim tjetër.

"Prit dhe bëj testin kur të kesh mundësi të bësh diçka për këtë", theksoi Dr. Reisa Sperling e Institutit të Neuroshkencës Brigham në Mass General, autorja kryesore e studimit. "Në këtë pikë, kjo nuk do të ndryshonte atë që do t'i thoja dikujt të bënte. Do t'u thoja akoma të hanë mirë, të flenë mirë, të bëjnë shumë ushtrime dhe të qëndrojnë të angazhuar".

Gjetjet e reja treguan se të moshuarit pa simptoma që kishin nivele shumë të larta të p-tau217 kishin një rrezik prej 38% për të zhvilluar dëmtime njohëse gjatë pesë viteve. Ky rrezik u rrit në 78% brenda 10 viteve.

Hulumtimi u botua në JAMA dhe u prezantua në Konferencën Ndërkombëtare të Shoqatës së Alzheimerit në Londër.

Nuk është e qartë saktësisht se çfarë e shkakton sëmundjen e Alzheimerit, por shënuesit e saj tregues janë pllakat amiloide që bllokojnë trurin dhe ngërçet tau që vrasin neuronet. Testi p-tau217 mat një formë të tau që korrelon me sasinë e pllakave të grumbulluara që ka dikush dhe jep një të dhënë rreth ngërçeve, tha Sperling.

Ekipi i Mass General Brigham analizoi të dhënat nga 2,684 të rritur të moshuar që ishin të shëndetshëm kur iu bashkuan disa studimeve afatgjata për Alzheimerin, duke iu nënshtruar testit të gjakut p-tau217 gjatë regjistrimit dhe kontrolleve vjetore njohëse. Midis regjistrimeve më të hershme në vitin 2004 dhe vitit të kaluar, rreth 478 kishin zhvilluar dëmtime njohëse.

Pjesëmarrësit në studim me nivele shumë të ulëta të p-tau217 kishin gjithashtu një rrezik të ulët për të zhvilluar dëmtime njohëse gjatë periudhës pesë deri në 10-vjeçare.

Ekziston një enigmë në parashikimin e sëmundjes së Alzheimerit: Shumë njerëz kanë nivele të larta të pllakave amiloide, por nuk preken kurrë nga demenca. Një teori kryesore është se në një moment të caktuar, grumbullimi i amiloidit shkakton një lloj jonormal të tau-së që të formojë kokrriza, duke çuar në simptoma.

Sperling tha se të dhënat e analizave të gjakut ofrojnë disa të dhëna të reja. Ndërsa nivele të ndryshme të ndërmjetme të p-tau217 sinjalizonin rrezik progresiv, vetëm niveli shumë më i lartë duket se korrelonte me prova të tjera rreth asaj pike kthese.

“Ky është një proces gradual ku amiloidi dhe tau grumbullohen në tru dhe ky biomarkues i bazuar në gjak ju tregon se sa larg jeni në atë proces”, tha ajo.

Shkencëtarët që nuk ishin përfshirë në studim e vlerësuan atë, por ofruan edhe disa arsye për të qenë të kujdesshëm. Njëra është se vetëm një pjesë e vogël e pjesëmarrësve në studim ishin ndjekur për një dekadë të plotë, kështu që ka më pak besim në vlerësimin e rrezikut 10-vjeçar sesa në vlerësimin e rrezikut pesëvjeçar.

Gjithashtu, parashikimet mund të errësohen nga faktorë të tjerë - të moshuarit mund të jenë në rrezik të vdesin nga diçka tjetër, ose të kenë probleme me zemrën që mund të shkaktojnë demencë vaskulare në vend të sëmundjes së Alzheimerit, vunë në dukje Dr. Suzanne Schindler e Universitetit të Uashingtonit në St. Louis dhe David Wolk i Universitetit të Pensilvanisë në një koment të botuar në JAMA.

Analizat e gjakut “nuk janë ende mjaftueshëm të sakta për të udhëhequr prognozën individuale”, shkroi Schindler, i cili gjithashtu studion potencialin prognostik të p-tau217, dhe Wolk. Megjithatë, ata thanë se puna e re “ka ofruar një pjesë thelbësore të enigmës”.

Tashmë “kemi njerëz që vijnë duke thënë: ‘Dua këtë analizë gjaku. Kam një histori familjare të sëmundjes së Alzheimerit’”, tha Jessica Langbaum e Institutit Banner Alzheimer në Phoenix, diçka që ajo e dekurajon fuqimisht — për momentin.

“Këto gjetje janë mjaft të forta”, shtoi Langbaum, dhe një test parashikues i gjakut do të ishte “shumë i rëndësishëm” - por vetëm nëse studimet e vazhdueshme gjejnë përfundimisht një ilaç që mund t’i ndihmojë njerëzit para se të fillojnë simptomat./AP