Megjithëse shumë prindër ndoshta e kujtojnë se janë djegur nga dielli kur ishin fëmijë, është bërë gjithnjë e më e qartë se lëkura e dëmtuar nga dielli mund të jetë e rrezikshme më vonë në jetë.

Megjithatë, duket se shumë fëmijë ende digjen nga dielli, dhe një studim i kryer në Mbretërinë e Bashkuar në vitin 2024 zbuloi se 59% e fëmijëve janë djegur nga dielli të paktën një herë.

Por, ndërsa dhimbja dhe skuqja nga djegia zbehen pas disa ditësh, ajo mund të ketë shkaktuar dëmtime të pakthyeshme në lëkurën e fëmijëve, të cilat mund të shfaqen kur ata të jenë të rritur, duke shkaktuar potencialisht plakje të parakohshme dhe kancer të lëkurës.

Në fakt, ekspertët thonë se djegia nga dielli gjatë fëmijërisë ose adoleshencës mund të dyfishojë rrezikun për zhvillimin e melanomës, lloji më serioz i kancerit të lëkurës, më vonë në jetë. Gjithashtu, Shoqata Britanike e Dermatologëve (BAD) thotë se studimet sugjerojnë se rreth një e katërta e dëmit të përjetshëm nga rrezatimi UV që pëson lëkura jonë ndodh para moshës 20-vjeçare, duke rritur rrezikun e kancerit të lëkurës në të ardhmen.

"Djegia nga dielli duhet të shmanget gjithmonë sa herë që është e mundur, veçanërisht te fëmijët," thekson profesorja Tess McPherson, dermatologe konsulente e BAD.

"Djegia e rëndë nga dielli mund të shkaktojë flluska dhe mund të çojë në goditje nga nxehtësia ose rraskapitje nga nxehtësia, prandaj duhet marrë shumë seriozisht.

"Përveçse është e dhimbshme dhe e pakëndshme, djegia nga dielli mund të shkaktojë dëmtime të përhershme, të cilat mund të rrisin rrezikun për kancer të lëkurës në të ardhmen."

Ajo thekson se rreziku për zhvillimin e kancerit të lëkurës mund të rritet me ekspozimin e grumbulluar ndaj diellit, duke shpjeguar:

"Studimet tregojnë se përjetimi i pesë ose më shumë djegieve të rënda nga dielli para moshës 20-vjeçare e rrit rrezikun për melanomë me 80%."

Ndërsa Sophie Brooks, menaxhere e informacionit shëndetësor në Cancer Research UK (CRUK), thotë:

"Djegia nga dielli në çdo fazë të jetës – përfshirë edhe fëmijërinë – mund të rrisë rrezikun për melanomë. Të digjesh nga dielli një herë nuk do të thotë se patjetër do të zhvillosh kancer të lëkurës, por rreziku ynë rritet sa herë që digjemi nga dielli."

Një pjesë e problemit është se fëmijët digjen shumë lehtë nga dielli, veçanërisht gjatë valëve të të nxehtit në verë, nëse prindërit harrojnë qoftë edhe për pak kohë t'u aplikojnë krem mbrojtës. Dhe pas disa ditësh, dëmtimi i mbetur në ADN-në e lëkurës nuk është i dukshëm.

"Ekspozimi i tepërt ndaj rrezatimit UV nga dielli ose solarët mund të dëmtojë ADN-në e qelizave të lëkurës," shpjegon Brooks.

"Kjo ADN u tregon qelizave se si duhet të sillen dhe të funksionojnë, dhe nëse me kalimin e kohës grumbullohen dëmtime të mjaftueshme të ADN-së, qelizat mund të fillojnë të shumohen në mënyrë të pakontrolluar, gjë që mund të çojë në kancer të lëkurës.

"Djegia nga dielli është një shenjë e qartë se ADN-ja në qelizat e lëkurës është dëmtuar nga rrezatimi i tepërt UV."

ADN-ja e dëmtuar mund të ndikojë gjithashtu në pamjen e njerëzve me kalimin e moshës, pasi mund të çojë në plakje të parakohshme, paralajmëron McPherson.

"Djegia nga dielli jo vetëm që rrit rrezikun për kancer të lëkurës, por gjithashtu mund të përshpejtojë procesin e plakjes së lëkurës," thotë ajo.

"Rrezatimi UV dëmton qelizat e lëkurës që ndihmojnë në ruajtjen e fortësisë dhe elasticitetit të saj, duke shkaktuar rrudha dhe shenja të tjera të dukshme të plakjes së parakohshme."

Ajo thotë se studimet sugjerojnë se deri në 80% e plakjes së dukshme të lëkurës shkaktohet nga ekspozimi ndaj rrezatimit UV dhe paralajmëron:

"Ky dëmtim mund të grumbullohet gjatë gjithë jetës, prandaj mbrojtja e lëkurës së fëmijëve nga dielli është e rëndësishme jo vetëm për të ulur rrezikun e kancerit të lëkurës, por edhe për të ruajtur një lëkurë të shëndetshme ndërsa ata rriten."

Dhe dëmtimi i lëkurës nuk lidhet vetëm me djegien – Brooks paralajmëron se edhe nëse lëkura e një fëmije bëhet kafe dhe jo e kuqe, kjo nuk do të thotë se nuk ka pasur dëmtim të lëkurës.

"Dëmtimi i lëkurës nuk fillon vetëm me djegien; ai mund të nisë edhe më herët," shpjegon ajo. "Nxirja është një shenjë se lëkura po përpiqet të mbrohet nga dëmtimi, prandaj nuk ekziston një nxirje e sigurt nga rrezatimi UV."

Natyrisht, prindërit duhet të jenë edhe më të kujdesshëm me fëmijët me lëkurë të çelët gjatë ekspozimit në diell – megjithëse edhe ata me lëkurë të errët nuk janë plotësisht të mbrojtur nga djegia, paralajmëron Brooks.

"Lëkura e secilit reagon ndryshe ndaj diellit, por sa më lehtë të digjet dikush nga dielli, aq më i kujdesshëm duhet të jetë," këshillon ajo.

"Tek njerëzit me nuanca më të errëta të lëkurës, djegia nga dielli mund të shkaktojë ndjeshmëri ose kruarje. Tek ata me lëkurë më të çelët, djegia mund të shfaqet edhe me skuqje ose ngjyrë rozë."

Mënyra e vetme për të shmangur djegien nga dielli në mot të nxehtë është, natyrisht, mbrojtja e lëkurës së fëmijëve. McPherson thekson:

"Mbrojtja e fëmijëve nga djegia dhe ekspozimi i tepërt ndaj rrezatimit UV që në moshë të hershme i ndihmon ata të krijojnë zakone që do t'u shërbejnë gjatë gjithë jetës.

"Fëmijët nuk kanë nevojë ta shmangin plotësisht diellin, por është e rëndësishme të merren masa të arsyeshme mbrojtëse. Prindërit duhet të sigurohen që fëmijët të qëndrojnë në hije, të veshin rroba që mbulojnë mirë lëkurën dhe të riaplikojnë rregullisht kremin mbrojtës, veçanërisht pas notit ose aktiviteteve që mund ta fshijnë atë."

Ekspertët këshillojnë që kremi mbrojtës të ketë gjithmonë faktor të lartë mbrojtës – minimumi SPF 30 – si dhe mbrojtje ndaj rrezeve UVA, dhe të jetë pa aromë, për të ulur rrezikun e reaksioneve alergjike te fëmijët.

Rekomandohet riaplikimi çdo dy orë, pavarësisht nëse kremi është i tipit "një herë në ditë" apo jo, pasi është shumë e lehtë të lihen pa mbuluar zona të lëkurës kur kremi aplikohet te fëmijët, ose ai mund të hiqet nga fërkimi. Riaplikimi është veçanërisht i rëndësishëm pas aktivitetit fizik, notit, djersitjes ose tharjes me peshqir.

Brooks paralajmëron se kremi mbrojtës nuk duhet të përdoret te foshnjat nën gjashtë muajsh. Në ditët me diell, prindërit duhet t'i mbajnë ato në hije dhe t'i mbulojnë me veshje.

"NHS rekomandon që foshnjat nën gjashtë muaj të mos ekspozohen në rrezet e drejtpërdrejta të diellit," thekson ajo.

McPherson vëren se hija e krijuar nga karroca e foshnjës mund të ndihmojë në uljen e ekspozimit ndaj diellit dhe shpjegon se veshjet mbrojtëse mund të përfshijnë rroba të gjera, një kapelë me strehë të gjerë që mbulon fytyrën, veshët dhe pjesën e pasme të qafës, si dhe syze dielli me mbrojtjen e duhur ndaj rrezeve UV.

Ajo shton se edhe rrobat e banjës me mbrojtje ndaj rrezeve UV mund të ofrojnë mbrojtje shtesë gjatë aktiviteteve në ujë.

Brooks thekson se, edhe pse është e qartë që fëmijët e vegjël kanë nevojë për ndihmë për t'u mbrojtur nga dielli, prindërit shpesh duhet t'ua kujtojnë edhe fëmijëve më të rritur dhe adoleshentëve që të mbrohen.

"Siguria në diell është e rëndësishme në çdo moshë dhe fëmijët e adoleshentët mund të kenë nevojë për një kujtesë ose një ndihmë të vogël," thotë ajo.

"Kremi mbrojtës nuk ofron mbrojtje 100% dhe duhet të përdoret së bashku me qëndrimin në hije dhe mbulimin e trupit me veshje."

Ajo shton:

"Është e rëndësishme të fillohet që në moshë të vogël me zakone të sigurta ndaj diellit, ndërsa të rriturit duhet të japin shembull se si të mbrohen siç duhet nga dielli."/ DPA News