Më 11 korrik 1995 u shënua një nga ngjarjet më tragjike në historinë e Evropës pas Luftës së Dytë Botërore. Rënia e Srebrenicës, e cila ishte shpallur “zonë e sigurt” nga Kombet e Bashkuara, u pasua nga masakra ku u vranë rreth 8 mijë burra dhe djem myslimanë boshnjakë, një krim që më vonë u njoh ndërkombëtarisht si gjenocid.
Ngjarjet nisën më 9 korrik 1995, kur udhëheqësi i serbëve të Bosnjës, Radovan Karaxhiç, urdhëroi pushtimin e Srebrenicës. Trupat serbe rrethuan enklavën dhe sulmuan paqeruajtësit holandezë të OKB-së, duke marrë peng rreth 30 prej tyre.
Një ditë më vonë, më 10 korrik, forcat serbe intensifikuan bombardimet ndaj qytetit. Paqeruajtësit holandezë paralajmëruan se NATO do të ndërhynte me sulme ajrore nëse ofensiva nuk ndalej.
Më 11 korrik, avionët e NATO-s goditën disa tanke serbe pranë Srebrenicës, por operacioni u ndërpre pasi forcat serbe kërcënuan se do të vrisnin ushtarët holandezë të marrë peng dhe do të rifillonin bombardimet. Po atë mbrëmje, gjenerali Ratko Mlladiç hyri në Srebrenicë, duke marrë kontrollin e plotë të qytetit.
Pas pushtimit, rreth 30 mijë refugjatë myslimanë u grumbulluan pranë bazës së paqeruajtësve holandezë në Potoçari. Mlladiç u tha se nuk kishin arsye të frikësoheshin, ndërsa forcat serbe i hipën në autobusë me premtimin se do t’i evakuonin. Shumë prej tyre u dërguan në Kladanj, ndërsa të tjerë u detyruan të largoheshin në këmbë në kërkim të një vendi të sigurt.
Kombet e Bashkuara vunë re se shumica e të mbërriturve ishin gra, fëmijë dhe të moshuar, duke ngritur shqetësime për fatin e burrave që mungonin.
Ndërkohë, rreth 15 mijë ushtarë dhe civilë boshnjakë u përpoqën të çanin rrethimin gjatë natës për të arritur në zonat e kontrolluara nga forcat boshnjake. Shumë prej tyre humbën jetën nga bombardimet, sulmet e snajperëve ose u kapën nga forcat serbe.
Gjatë ditëve që pasuan rënien e Srebrenicës, rreth 8 mijë burra dhe djem myslimanë boshnjakë u ekzekutuan dhe u varrosën në varre masive. Edhe sot, më shumë se tri dekada më vonë, vazhdojnë të zbulohen varre të reja masive, ndërsa identifikimi i viktimave mbetet i vështirë për shkak se trupat u zhvendosën dhe u copëtuan me mjete të rënda për të fshehur gjurmët e krimit.
Çdo vit, më 11 korrik, në Qendrën Përkujtimore të Potoçarit zhvillohet ceremonia e varrimit të eshtrave të viktimave që identifikohen gjatë vitit, duke kujtuar një nga kapitujt më të errët të historisë moderne të Evropës.
© SYRI.net