Sektori i ndërtimit në Shqipëri, veçanërisht në Tiranë, ndodhet në një udhëkryq të rëndësishëm, mes një rënie të besimit në ekonomi dhe një vrulli ndërtimesh që nuk njeh të ndalur.

Sipas ekspertit të ekonomisë, Klodian Muço, tregu rrezikon një flluskë spekulative, ndërkohë që një ligj i ri i qeverisë pritet të ndikojë çmimet dhe bankat shfaqen gjithnjë e më hezituese për të financuar projektet gjigante në kryeqytet.

I ftuar në një intervistë në SYRI TV me moderatorin Arnold Kariqi, Muço u shpreh se nisma më e fundit e qeverisë, e cila ul taksën mbi fitimin nga shitja e pronës në 5% pas rivlerësimit, nga 15% që ishte më parë, shihet si një lloj “amnistie” që pritet të nxjerrë në treg një numër të madh apartamentesh.

Sipas analizave të agjencive imobiliare të cituara nga eksperti, rreth 5000 apartamente ishin në pritje të miratimit të këtij ligji për t'u hedhur në treg. Ky fluks i menjëhershëm i ofertës, sipas Muços, pritet të sjellë një rritje të madhe të pronave në shitje, çka mund të çojë në një reduktim, ndonëse të vogël, të çmimeve të apartamenteve. Megjithatë, ky efekt nuk pritet të jetë uniform në të gjithë vendin.

Eksperti thekson se impakti kryesor do të ndihet në Tiranë, ku oferta e ndërtimeve ka kohë që e tejkalon kërkesën reale të bazuar në rritjen e popullsisë.

Një nga çështjet më shqetësuese mbetet financimi i këtyre ndërtimeve. Ndonëse qytetarët vazhdojnë të marrin kredi individuale për të blerë një banesë, bankat e nivelit të dytë duket se janë tërhequr pothuajse plotësisht nga financimi i vetë firmave ndërtuese në Tiranë. Atëherë, si financohen kullat që mbijnë kudo? Sipas ekspertit Muço, vetëm një pjesë e vogël financohet nga sektori bankar. Pjesa më e madhe mbulohet nga parafinancimi i vetë ndërtuesve ose, më shpesh, nga të ashtuquajturat “shitje në gropë”, ku qytetarët paguajnë për apartamentin ende në projekt, duke u kthyer në investitorë të vegjël të projektit.

Kjo situatë, e kombinuar me depërtimin e ekonomisë informale, rrit rrezikun e një tregu të paqëndrueshëm dhe një flluske spekulative që mund të ketë pasoja për gjithë ekonominë.

Muço:

Po ndërtimi ndër vite, janë të shumtë që po flasim, e kemi përmendur disa herë që është një sektor që ka pasur një dinamicitet shumë të lartë, pra ka qenë me një rritje të vazhdueshme. Po kjo rritje e vazhdueshme e kërkesës, sidomos në në zona të caktuara të të Shqipërisë, kërkesa ka qenë anemike, kurse oferta është rritur shumë më tepër. Këtu më vjen në mendje Tirana, që jepen mesatarisht mbi 1 milionë euro, ëh, mbi 1 milion metra katror ëh, në vit, ëh, leje ndërtimi, por që në realitet ne shikojmë rritjen e popullsisë reale që që ka qenë relativisht anemike. Kështu që në të tilla kushte themi që ky sektor rrezikon që të ketë një flus spekulativ. Është përmendur disa herë dhe depërtimi i ekonomisë kriminale në, në sektorin e ndërtimit.

Nisma e fundit e qeverisë për kalimin, për rivlerësimin e pronës dhe , në pesë, duke paguar 5% dhe jo 15% kur bëhet shitja, transaksioni final, është një mundësi e mirë nga ana, domethënë, përsa i përket qytetarëve që të kenë mundësi që të mos paguajnë shumë taksa. Kjo ndikon sadopak në pjesën e formalizimit të, formalizimit të ekonomisë apo formalizimit të shitjeve. Ajo që ka ndodhur, sigurisht, pjesa, në qoftë se mund ta quajmë si një amnisti, të rivlerësimit e apartamenteve, kanë qenë në mënyrë të vazhdueshme. Kjo e fundit është, është përmendur shpesh dhe, ka kohë që flitet, dhe në një farë mënyre, sipas disa analizave nga agjencitë e ndryshme imobiliare, llogariten rreth 5000 apartamente që ishin në, ishin për t'u shitur, pra ishin në prag të një shitje, por që prisnin të aprovohej ligji dhe të publikohej në fletoren zyrtare. Kështu që, kam përshtypjen, kjo, aprovimi i fundit nga ana e qeverisë ka bërë që rritja e ofertës do të jetë shumë e madhe nga sa ka qenë në periudhat e kaluara dhe ndoshta kjo mund të çojë në një reduktim të vogël të çmimeve në, në treg. Sidomos impakti si, gjithsesi do jetë në, në Tiranë.  Po unë kam përshtypjen që bregdeti ka një, ka një, ka një specifikë krejt tjetër.

Në bregdet përveç shqiptarëve  blejnë shumë edhe të huajt. Në një pjesë të bregdetit, këtu më vjen mendja Vlora, Lezha, Shëngjini e të tjerë. Kurse, bregdeti, në qoftë se do shikojmë atë vijën elitare, ku ta di unë, Dhërmi, Himarë e të tjera, përveç blerjes së të, nga ana e të huajve, kemi edhe depërtimin gjithsesi të parave të krijimit të korrupsionit e kështu e me radhë. Domethënë ka një, janë investime elitare, kështu që situata aty është pak më ndryshe dhe ndoshta më tepër sesa me rivlerësimin e pronës, lidhet, lidhet ngushtë edhe me pjesën e drejtësisë. Kështu që impakti kryesor do jetë, do jetë në Tiranë.

Shiko, edhe këtu duhet ta shqyrtojmë në detaj. Vitin e kaluar faktikisht pati një lëvizje nga Banka e Shqipërisë për të forcuar sadopak dhënien e kredive për sektorin imobiliar, që rriti nivelin e kolateralit. Por përtej këtij aspekti, qytetarët e thjeshtë vazhdojnë akoma që një pjesë të mirë të të blerjes së shtëpive ta financojnë me anë të kredive. Bankat ka filluar, në qoftë se do shikojmë pastaj ndërtuesit, financimi i ndërtimeve nga ana e ndërtuesve, shpeshherë shikojmë që, vetëm një pjesë e vogël e ndërtimit financohet nga sektori bankar dhe pjesa tjetër diskutohet që financohet ose me parafinancim nga vetë ndërtuesit ose nga shitjet në pjesën, pra shitjet në projekt apo shitjet në gropë siç quhen. Themeli.  Ku vetë, ku vetë blerësi kthehet, kthehet në një farë mënyre në një investitor i vogël. Në thelb, ajo që është më, më problematike, sidomos në zonën e Tiranës, ne shikojmë një lulëzim të vazhdueshëm të këtyre kullave, në çdo rrugë kryesore të Tiranës.