Në një fshat të vogël në jug të Austrisë, një lopë 13-vjeçare ka habitur shkencëtarët duke përdorur mjete për t’u kruar. Sjellja e saj, e dokumentuar për herë të parë tek bagëtia, po rihap debatin: a i kemi nënvlerësuar lopët?

Veronika, një lopë zvicerane ngjyrë kafe, jeton si kafshë shtëpiake në fshatin Neč, në rrëzë të Alpeve të Karinthit. E lirë të lëvizë në livadh dhe e paangazhuar në prodhim qumështi apo mishi, ajo ka zhvilluar një sjellje të pazakontë: përdor furça dhe shkopinj si mjete për t’u kruar.

Kjo e bën Veronikën lopën e parë tek e cila është dokumentuar shkencërisht përdorimi i mjeteve në mënyrë shumëfunksionale. Kur i ofruan një furçë dyshemeje, ajo përdori anën me qime për të kruar shpinën dhe pjesën e pasme të trupit, ndërsa dorezën e përdori për zona më të ndjeshme, si barku dhe gjiri. Për secilin rast, ajo ndryshonte edhe mënyrën e lëvizjes, duke treguar kontroll dhe qëllim të qartë.

Sjellja e saj u studiua nga Alice Auersperg dhe Antonio Osuna-Mascaro nga Universiteti i Mjekësisë Veterinare në Vjenë. Pas verifikimit në terren dhe dhjetëra eksperimenteve, studiuesit publikuan rezultatet më 19 janar 2026 në revistën Current Biology. Sipas tyre, ky është rasti i parë i dokumentuar i “përdorimit shumëfunksional të mjeteve” tek bagëtia, një aftësi e njohur më parë vetëm tek njerëzit dhe shimpanzetë.

Studiuesit theksojnë se Veronika nuk është domosdoshmërisht një përjashtim i jashtëzakonshëm, por produkt i rrethanave të saj të jetesës. Si kafshë shtëpiake, ajo ka jetuar më gjatë se shumica e lopëve, në një mjedis të pasur dhe stimulues, me kohë për të eksploruar dhe mësuar.

“Ne shpesh supozojmë se lopët janë budallaqe sepse janë bagëti,” thotë Auersperg. “Por nuk kemi prova për këtë. Mund të jetë mënyra si i trajtojmë që kufizon shfaqjen e aftësive të tyre.”

Zbulimi i Veronikës sugjeron se inteligjenca dhe potenciali i bagëtive mund të jenë nënvlerësuar seriozisht. Sipas studiuesve, nëse lopëve do t’u jepej më shumë liri, jetë më e gjatë dhe mjedise më të pasura, raste të ngjashme mund të mos ishin aq të rralla sa mendohet sot.