Çfarë ka bërë Amerika për ne?

Nga Robert Shrimsley

Xhazi? Ulja në Hënë? Manipulimi i zonave zgjedhore? Në këtë 250-vjetor, duket me vend ta shtrojmë këtë pyetje.

Në këtë përvjetor, duket krejt e natyrshme të bëjmë këtë pyetje. Ka disa përgjigje shumë të lehta. Përparimet më të fundit teknologjike, ëndrra amerikane dhe brezi që luftoi për lirinë në Luftën e Dytë Botërore. Ka nga ata që këmbëngulin se Bashkimi Sovjetik e meriton më shumë këtë lavdi, edhe pse mbetet ai episodi i pakëndshëm kur Stalini fillimisht u rreshtua në anën e nazistëve. Por po të mos ishte për "brezin më të madh", sot të gjithë do të flisnim gjermanisht. Mirë, britanikët ndoshta jo. Ne kemi qenë gjithmonë shumë të dobët me gjuhët e huaja. Pra, 250 vjet më vonë, cilat janë arritjet më të mëdha të Amerikës?

Xhazi: Shpesh përshkruhet si e vetmja formë arti vërtet amerikane (edhe pse disa do të thoshin hip-hopi). Xhazi është dhurata më e madhe artistike që Amerika i ka bërë botës, madje edhe më e madhe se Kenny G. Edhe sikur të mos kishte bërë asgjë tjetër, vetëm kjo do të mjaftonte.

Ulja në Hënë: Jo vetëm një arritje epike e shkencës, inxhinierisë dhe guximit njerëzor, por edhe frymëzimi për një nga teoritë më absurde të konspiracionit të të gjitha kohërave (dhe konkurrenca në këtë fushë është e fortë). Ajo që e bën teorinë e "uljeve të rreme në Hënë" kaq mbresëlënëse është se niveli i ndërlikimit, mashtrimit dhe heshtjes së mijëra njerëzve që do të duhej të ishin pjesë e saj, ka shumë të ngjarë të ishte më i vështirë sesa vetë udhëtimi në Hënë.

Disneyland: Më vjen keq, por e keni gabim. Është vërtet vendi më i lumtur në Tokë.

Parqet kombëtare: Nuk janë një shpikje amerikane, por gjithsesi janë mahnitëse. Yosemite, Yellowstone, Grand Canyon, Denali, Zion dhe, në thelb, i gjithë Utahu. Dhe sigurisht Disneyland.

"Catch-22": Satira më e mirë e të gjitha kohërave.

Monarkia: E di çfarë po mendoni. Vende të tjera e kishin shpikur shumë më herët dhe SHBA-ja në fakt e hodhi poshtë monarkinë. Megjithatë, Amerika ka një dobësi për dinastitë dhe vetëm ajo mund ta rishpikte monarkinë për shekullin XXI, me kultin e individit, emërtimin e çdo gjëje me emrin e udhëheqësit, portretet në monedhë dhe fitimet marramendëse të familjes së parë dhe miqve të saj. Gjenialja është se gjithçka ndodh hapur.

Stili politik: Eleganca e JFK-së, fjalimet e MLK-së, guximi i FDR-së, optimizmi i epokës Reagan dhe postimet e Donald Trump-it. Retorika dhe stili i demokracisë amerikane kanë ndryshuar politikën në çdo demokraci tjetër. Edhe skandalet e saj politike janë në një shkallë që Evropa vetëm mund ta ëndërrojë. Askush nuk do të bëjë film për kostumet falas të Keir Starmerit.

Manipulimi i zonave zgjedhore: Shumë vende kanë pasur manipulime zgjedhore, por vetëm Amerika do t'i vinte këtij fenomeni emrin e një ish-zëvendëspresidenti.

Rrokaqiejt: Po të mos ishin shpikur, historia e King Kongut ndoshta do të kishte përfunduar krejt ndryshe. Dhe meqë ra fjala, Nju Jorku: Kalifornia mund të jetë më e këndshme për të jetuar, por asgjë nuk ia kalon energjisë së Manhatanit.

HBO: Mund të kisha zgjedhur kinemanë amerikane, por preferova këtë kanal pionier televiziv që na dha disa nga serialet më të mira dramatike të kohës sonë... dhe G String Divas.

Humori amerikan: U shpik nga hebrenjtë e Nju Jorkut që njerëzit të ndalonin së provuari të na vrisnin.

Romani i Madh Amerikan: Kudo tjetër ka thjesht romane. Amerika ka "Romanin e Madh Amerikan".

Anestezia moderne: U demonstrua në Boston në vitet 1840, shumë vite përpara se Britania të nxirrte Mrs Brown's Boys.

Plani Marshall: Ç'ditë që ishin!

Reklamimi masiv: Amerika nuk ishte e para, por askush nuk e përvetësoi si ajo. Amerikanët krijuan edhe telenovelat dhe shpikën të gjitha sportet kryesore amerikane vetëm që të kishin më shumë vende ku të shfaqnin reklamat. Kjo është aq tipike amerikane, saqë bëjnë edhe filma për mënyrën se si kompanitë siguronin kontrata sponsorizimi. Matt Damon dikur ishte Jason Bourne; tani është drejtuesi energjik që firmos kontratën e Michael Jordanit me Nike.

Kolesteroli: Teknikisht u zbulua nga francezët, por Amerika bëri punën e vështirë për ta përhapur te masat.

Kapitalizmi: Në fakt është më i vjetër se vetë SHBA-ja. Por duhet pranuar se amerikanët janë mjaft të zotë në këtë fushë. Nga ana tjetër, edhe krizat financiare i bëjnë më mirë se kushdo: 1857, 1929, 1987, flluska e kompanive dotcom në vitin 2000 dhe kriza e vitit 2008. Kur bëhet fjalë për kriza financiare, SHBA-ja i organizon më të mëdha dhe më spektakolare.

Apple: Vende të tjera shpikin gjëra, por vetëm produktet e Apple vijnë me qoshe të rrumbullakosura elegante.

Vdekjet nga armët dhe të shtënat në shkolla: Edhe këtu, një lidere e padiskutueshme botërore.

Liria, drejtësia dhe mënyra amerikane e jetesës: Presim me padurim rikthimin e tyre. / FT – Syri.net