'Ishte surreale': Çifti britanik përshkruan se janë qëlluar me armë zjarri pranë tyre nga një anije luftarake ruse

Një çift britanik në pension, i cili ndodhej në një jaht ndaj të cilit u qëlluan të shtëna paralajmëruese pranë nga një luftanije ruse në Kanalin Anglez, e kanë përshkruar këtë përvojë “surreale” për BBC Newsnight.

Jane dhe Alan Kelvey po lundronin 23 milje larg brigjeve të Isle of Wight të martën në mëngjes kur ranë në kontakt të afërt me fregatën ruse, Admiral Grigorovich.

Luftanija qëlloi në drejtim të shtegut të jahtit të regjistruar në Mbretërinë e Bashkuar, në atë që Ministria e Mbrojtjes (MoD) e ka quajtur një “incident të izoluar”.

Ministria e Mbrojtjes e Rusisë tha se jahti kishte qenë në një “afrim të rrezikshëm” drejt luftanijes, por çifti tha se ata “definitivisht nuk ishin në një kurs përplasjeje”.

Duke rrëfyer incidentin, Jane Kelvey i tha BBC Newsnight: “[Luftanija] dha pesë sinjale me borinë, që do të thotë ‘a na keni parë?’

“Ne menjëherë kthyem dy gradë majtas që ata të shihnin se kishim bërë një ndryshim të qëllimshëm kursi, që do të thoshte se i kishim parë.

“Më pas, rreth një minutë më vonë, ata dhanë sërish pesë sinjale me borinë, të ndjekura menjëherë nga katër deri në pesë të shtëna me armë të lehta.

“Ato nuk ishin drejtuar ndaj nesh — ishin të shtëna paralajmëruese që shkuan në ajër, sipas mendimit tonë.”

Në një deklaratë më herët të martën, Ministria e Mbrojtjes e Rusisë tha se ekuipazhi i Admiral Grigorovich kishte qëlluar në drejtim të jahtit me pushkë pas disa përpjekjeve për të kontaktuar jahtin me radio dhe pas lëshimit të flakave paralajmëruese.

Ajo shtoi se marinarët e saj kishin vepruar “në përputhje të plotë me rregulloret ndërkombëtare të lundrimit”.

Një zëdhënës i MoD-së i tha BBC-së: “Pas përpjekjeve për të kontaktuar një anije britanike në kanal, Grigorovich qëlloi të shtëna paralajmëruese. Këto nuk ishin të drejtuara ndaj anijes dhe ishin një përpjekje për të parandaluar një përplasje të mundshme.”

Jane tha se jahti i tyre, Bright Future, “definitivisht nuk ishte në kurs përplasjeje”.

“Sa për ne, nuk ishte një incident derisa filluan të shtënat,” tha ajo.

Ajo i quajti të shtënat “krejtësisht të panevojshme” dhe tha se e kishte raportuar incidentin si një rrezik për lundrimin “sepse kjo është ajo që duhet të bësh”.

Incidenti ndodhi rreth 20 milje detare — rreth 23 milje tokësore — në jug të Isle of Wight, jashtë ujërave territoriale të Mbretërisë së Bashkuar.

Autoritetet britanike thanë se kishin marrë raporte nga personat në jaht të martën në mëngjes se një anije ruse kishte qëlluar të shtëna paralajmëruese nga rreth 500 jardë (457 m) larg — një distancë relativisht e afërt sipas standardeve të lundrimit në det.

BBC kupton se jahti ishte devijuar drejt luftanijes në kushte mjegulle pasi ishte nisur nga Mbretëria e Bashkuar.

Zyrtarët britanikë besojnë se Admiral Grigorovich po përpiqej të sinjalizonte se po lëvizte pa fuqi motorike, pra ishte më pak i manovrueshëm — gjë që mund të ketë bërë që ekuipazhi ta vlerësonte si më të rrezikuar për përplasje.

Një anije nga HMS Tyne, një anije patrullimi britanike, u dërgua te jahti për të mbledhur detaje dhe për të kontrolluar sigurinë e ekuipazhit.

Kur Victoria Derbyshire e BBC Newsnight i pyeti çiftin nëse u frikësuan pas dëgjimit të të shtënave, ata u përgjigjën qetësisht se jo.

Jane tha me shaka se thjesht u përkul dhe vendosi kapuçin e kanavacës mbi kokë “për t’u mbrojtur”, ndërsa burri i saj vazhdoi të drejtonte jahtin.

Incidenti ndodh disa ditë pasi komandot e Royal Marines interceptuan një tanker të flotës së fshehtë ruse që transportonte naftë të sanksionuar në Kanal të dielën, në operacionin e parë të këtij lloji të kryer nga ushtria britanike.

MoD tha se të shtënat nuk kishin lidhje me sekuestrimin e tanker-it të së dielës.

Luftanijet ruse kalojnë rregullisht nëpër Kanal në ujëra ndërkombëtare dhe monitorohen në mënyrë rutinore nga anije të Royal Navy.

Admiral Grigorovich po ndiqej nga HMS Mersey, siç kishte ndodhur për disa ditë pasi ishte pikasur pranë brigjeve të Brest në Francë, në atë që Royal Navy e përshkroi si një “operacion rutinë”.

Javën e kaluar, një burim i NATO-s i tha BBC Verify se Admiral Grigorovich kishte marrë urdhër nga Moska për të shoqëruar anije të flotës së fshehtë përmes Kanalit.

Fregata mendohet se ka operuar në zonë për një kohë dhe është furnizuar disa herë nga një anije riparimi.

Imazhe satelitore të shqyrtuara nga BBC Verify kanë treguar anijen e riparimit, PM-82, duke operuar midis Kanalit dhe Detit të Veriut në muajt e fundit.

Zyrtarët e NATO-s besojnë se PM-82 i ka dërguar ushqim, ujë dhe furnizime të tjera Admiral Grigorovich, duke i mundësuar të qëndrojë në det për periudha të gjata dhe të udhëheqë konvoje ruse përmes Kanalit.

Në prill, fregata raportohet se ka shoqëruar gjashtë anije të flotës së fshehtë përmes rrugës ujore ndërsa monitorohej nga Royal Navy.

Royal Navy më parë tha se Grigorovich shoqëron anije me flamur rus që shkojnë dhe vijnë nga Atlantiku, Mesdheu dhe Baltiku, përfshirë “një nëndetëse dhe rreth gjashtë anije tregtare dhe mbështetëse”.

James Parkin, një ish-zëvendësadmiral i Royal Navy, i tha BBC-së se përdorimi i forcës së armatosur është zgjidhja e fundit, e rezervuar vetëm për vetëmbrojtje.

Ai tha se sekuestrimi i tanker-it gjatë fundjavës kishte qenë një “turp i madh” për Moskën, duke pasur parasysh se “një anije e marinës ruse është në Kanalin Anglez që është aty pikërisht për të parandaluar që gjëra të tilla të ndodhin”.

Por ai shtoi se nuk do të habitej nëse incidenti i së martës “ishte një keqllogaritje, më shumë sesa një veprim i qëllimshëm për të qëlluar një jaht britanik shumë afër ujërave britanike”.

Duke ndodhur në një kohë tensionesh të rritura mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Rusisë, dhe në ditën kur dy ministra britanikë të mbrojtjes që po largoheshin, në fjalimet e tyre të dorëheqjes, ngritën alarmin për sjelljen gjithnjë e më agresive të Rusisë, ky incident relativisht i vogël është, ndoshta në mënyrë të pashmangshme, zmadhuar.