Cili vend në Evropë ka më shumë qendra të të dhënave që nxisin bumin e inteligjencës artificiale?

SHBA-ja është padyshim lideri global i qendrave të të dhënave, me më shumë se dyfishin e totalit të BE-së. Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar renditen përpara Kinës. Euronews Next hedh një vështrim më të afërt në numrin e qendrave të të dhënave dhe faktorët që nxisin investimet.

Qendrat e të dhënave janë shtylla kurrizore e inteligjencës artificiale dhe fuqizojnë gjithçka, nga pyetjet e chatbot-eve të inteligjencës artificiale, videot e transmetuara dhe skedarët e ruajtur në cloud.

Ato janë objekte të mëdha që strehojnë servera, sisteme ruajtjeje dhe pajisje rrjeti që përdoren për të ruajtur, përpunuar dhe shpërndarë të dhëna. Sa më shumë qendra të dhënash, aq më shumë inteligjencë artificiale. Por ato përdorin sasi të mëdha energjie dhe kërkojnë shumë tokë.

Qendrat e të dhënave janë “vendi ku ndodhet kompjuteri”, sipas Raportit të Indeksit të IA-së 2026, të botuar nga Instituti Stanford për Inteligjencën Artificiale të Përqendruar te Njeriu. Raporti thekson se “kapaciteti i tyre, shpërndarja gjeografike dhe zinxhirët themelorë të furnizimit formësojnë se cilat sisteme të IA-së mund të ndërtohen dhe ku”.

Cilat vende kanë më shumë qendra të të dhënave në mbarë botën? Sa prej tyre ndodhen në Evropë? Dhe si krahasohet Evropa në shpërndarjen globale të qendrave të të dhënave?

SHBA-të kryesojnë me një diferencë të madhe

Pjesa më e madhe e infrastrukturës së qendrave të të dhënave në botë është e përqendruar në një numër të vogël vendesh. Sipas Cloudscene, të cilin e përdor edhe raporti, Shtetet e Bashkuara (SHBA) kryesojnë me një diferencë të madhe me 5,427 qendra të dhënash në vitin 2025. Ky është më shumë se dhjetë herë numri në çdo vend tjetër, duke treguar shkallën e lidershipit të SHBA-së.

Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar përpara Kinës

Dy ekonomi të mëdha evropiane, Gjermania (529) dhe Mbretëria e Bashkuar (523), vijnë pas SHBA-së. Është e habitshme që ato renditen përpara Kinës, e cila ka 449 qendra të dhënash, pavarësisht fuqisë së saj si një fuqi teknologjike dhe inovative.

Kanadaja (337), Franca (322) dhe Australia (314) janë vende të tjera me mbi 300 qendra të dhënash. Holanda është gjithashtu afër këtij niveli me 298 qendra.

Shumica e vendeve të mbetura kanë secili më pak se 300 objekte.

Rusia (251) dhe Japonia (222) plotësojnë 10 vendet e para për nga numri i qendrave të të dhënave. Brazili dhe Meksika gjithashtu kanë midis 150 dhe 200 qendra.

Totali i BE-së është më pak se gjysma e SHBA-së

Vendet e BE-së së bashku kanë 2,269 qendra të dhënash. Kjo përbën 42% të totalit të SHBA-së. Kur përfshihet edhe Mbretëria e Bashkuar, shifra rritet në rreth 51% të nivelit të SHBA-së. Kjo thekson përsëri pozicionin e fortë të SHBA-së.

Shpërndarja e qendrave të të dhënave në të gjithë Evropën

Pas pozicioneve të forta të Gjermanisë, Mbretërisë së Bashkuar, Francës dhe Holandës, vetëm disa vende të tjera evropiane kanë më shumë se 100 qendra të dhënash. Këto janë Italia (168), Spanja (144), Polonia (144) dhe Zvicra (121).

Suedia (95), Belgjika (81), Austria (68), Ukraina (58), Irlanda (55) dhe Danimarka (50) kanë midis 50 dhe 100 qendra të dhënash.

Modelet rajonale janë të qarta në shpërndarjen e qendrave të të dhënave në Evropë. Evropa Perëndimore dominon, ndërsa Evropa Veriore është më e vogël, por strategjikisht e rëndësishme. Evropa Qendrore dhe Lindore janë më të fragmentuara dhe më pak të zhvilluara.

Disa vende të BE-së kanë më pak se 35 qendra të dhënash. Ndër vendet kandidate për në BE, Turqia kryeson me 35.

Tregjet FLAP-D

Industria e qendrave të të dhënave në Evropë është e përqendruar rreth një grupi të njohur qytetesh: Frankfurti, Londra, Amsterdami, Parisi dhe Dublini, të ashtuquajturat tregje FLAP-D. Sipas Atlas Edge, ato tërheqin pjesën më të madhe të investimeve, infrastrukturës dhe aktivitetit të operatorëve.

Këto lokacione dominojnë sepse kombinojnë pikat kryesore të shkëmbimit të internetit, kërkesë të fortë nga sektorët e financave dhe teknologjisë, lidhje të shkëlqyera, një prani të fortë në cloud dhe mjedise të qëndrueshme rregullatore dhe biznesi.

Ndërsa vendet e FLAP renditen ndër më të mirat në të gjithë Evropën, duke përfshirë BE-në, vendet kandidate, Shoqatën Evropiane të Tregtisë së Lirë (EFTA) dhe Mbretërinë e Bashkuar, Irlanda mbetet prapa në numrin e përgjithshëm të qendrave të të dhënave.

Kapaciteti ka rëndësi

Këto shifra pasqyrojnë vetëm numrin e qendrave të të dhënave . “SHBA-të mund të tregojnë një epërsi të qartë, por renditja e vendeve të tjera duhet të vlerësohet duke kuptuar se numërimi i qendrave të të dhënave nuk kap ndryshimet në madhësinë e objekteve, kapacitetin kompjuterik ose shfrytëzimin”, vëren raporti.

Sipas raportit të Bankës Botërore “Avancimi i Tregjeve të Infrastrukturës së Cloud-it dhe të të Dhënave”, katër faktorë përcaktojnë vendimet për investime në infrastrukturën e cloud-it dhe të të dhënave:

energji e besueshme dhe e përballueshme,
lidhje elastike me brez të gjerë,
gjeografi e favorshme dhe qasje në tokë,
dhe një mjedis të qëndrueshëm politik dhe biznesi.

“Vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme përballen me sfida në tërheqjen e investimeve në infrastrukturën e qendrave të të dhënave për shkak të dobësive në infrastrukturën e energjisë dhe të internetit me brez të gjerë, si dhe në forcën e mjediseve të tyre të biznesit”, konstaton raporti./Euronews.com