Trump tërhoqi mbështetjen, Britania e Madhe pezullon marrëveshjen për dorëzimin e Ishujve Chagos

Marrëveshja e Britanisë për t'i dhënë Mauritiusit Ishujt Chagos, ku ndodhet një bazë strategjike ushtarake britaniko-amerikane, është pezulluar për një kohë të pacaktuar, sepse administrata e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, ka tërhequr mbështetjen e saj për marrëveshjen.

Qeveria britanike pranoi të shtunën se legjislacioni për ratifikimin e marrëveshjes për ishujt në Oqeanin Indian, pasi ka skaduar afati në Parlament.

Këto janë pasojat e fundit të marrëdhënieve të përkeqësuara midis qeverisë së kryeministrit Keir Starmer dhe administratës Trump.

Fillimisht, Trump e mbështeti marrëveshjen, por ndryshoi mendje në janar, duke e quajtur një marrëveshje për transferimin e sovranitetit të ishujve, ku ndodhet baza e përbashkët ushtarake në Diego Garcia, "një akt BUDALLALLËK TË MADH" në një postim në rrjetet sociale.

Mbretëria e Bashkuar e pezulloi progresin e projektligjit dhe qeveria tani pranon se do të mbarojë koha për t'u bërë ligj, para se të përfundojë seanca aktuale e Parlamentit në javët e ardhshme. Nuk pritet që projektligji të përfshihet në listën e projektligjeve të shpallura nga Mbreti Charles III për seancën e ardhshme të Parlamentit, e cila fillon më 13 maj.

Pavarësisht frustrimit britanik me ndryshimin e qëndrimit të SHBA-së, zyrtarët ende shpresojnë që marrëveshja të mund të ringjallet.

 “Diego Garcia është një aset kyç strategjik ushtarak si për Mbretërinë e Bashkuar ashtu edhe për SHBA-në”, tha qeveria britanike në një deklaratë. “Garantimi i sigurisë së saj operative afatgjatë është dhe do të vazhdojë të jetë përparësia jonë - kjo është e gjithë arsyeja e marrëveshjes.”

"Ne vazhdojmë të besojmë se marrëveshja është mënyra më e mirë për të mbrojtur të ardhmen afatgjatë të bazës, por gjithmonë kemi thënë se do të vazhdojmë me marrëveshjen vetëm nëse ajo ka mbështetjen e SHBA-së. Ne po vazhdojmë të bashkëpunojmë me SHBA-në dhe Mauritiusin."

Simon McDonald, i cili ishte kreu i Ministrisë së Jashtme të Britanisë deri në vitin 2020, tha se qeveria “nuk kishte zgjidhje tjetër” përveçse ta ngrinte marrëveshjen.

“Kur presidenti i Shteteve të Bashkuara është hapur armiqësor, qeveria duhet ta rimendojë. Pra, kjo marrëveshje, ky traktat do të ngrijë thellë për momentin”, i tha ai BBC-së.

Baza strategjike ushtarake në fokus

Zinxhiri i largët me më shumë se 60 ishuj në majë të Indisë, në jug të Maldiveve, ka qenë nën kontrollin britanik që nga viti 1814.

Një bazë ushtarake në Diego Garcia, një nga ishujt, ka mbështetur operacionet ushtarake amerikane nga Vietnami në Irak dhe Afganistan, dhe ka shërbyer si bazë për bombarduesit amerikanë në luftën SHBA-Izrael kundër Iranit.

Starmer fillimisht bllokoi avionët amerikanë që të përdornin bazat ajrore britanike për sulme ndaj Iranit. Më vonë ai pranoi t'i lejonte Shtetet e Bashkuara të përdornin bazat në Angli dhe në Diego Garcia për të goditur vendet e raketave të Iranit, por jo objektiva të tjera.

Trump i ka denigruar aleatët e Shteteve të Bashkuara në NATO për ngurrimin e tyre për t'u bashkuar me luftën. Ai e përqeshi Starmer muajin e kaluar, duke e quajtur "jo Winston Churchill" dhe tallte Marinën Mbretërore.

Sipas marrëveshjes së arritur midis Mbretërisë së Bashkuar dhe Mauritiusit pas vitesh negociatash, Britania do ta merrte me qira bazën Diego Garcia për të paktën 99 vjet.

Qeveria e Starmer thotë se marrëveshja e mbron bazën nga sfidat ligjore ndërkombëtare. Në vitet e fundit, Kombet e Bashkuara dhe gjykata e saj e lartë i kanë kërkuar Britanisë t'ia kthejë ishujt Mauritiusit.

Partia Konservatore e opozitës britanike dhe Reform UK e kundërshtuan marrëveshjen, duke thënë se heqja dorë nga ishujt i vë ata në rrezik ndërhyrjeje nga Kina dhe Rusia. Ato e kanë shtyrë administratën Trump të tërheqë mbështetjen e saj.

Banorët e ishullit që u zhvendosën nga Diego Garcia në vitet 1960 dhe 1970 për t'i hapur rrugë bazës thonë se nuk u konsultuan, dhe shqetësohen se marrëveshja do ta bëjë më të vështirë për ta që të kthehen në shtëpi.

Rreth 10,000 çagosianë të zhvendosur dhe pasardhësit e tyre tani jetojnë kryesisht në Britani, Mauritius dhe Seychelles. Disa prej tyre kanë luftuar pa sukses në gjykatat e Mbretërisë së Bashkuar për shumë vite për të drejtën për t'u kthyer në shtëpi./ AP.