VIDEO/ Toka tani më e ndritshme natën, shkak rritja globale e dritës artificiale

Ndriçimi artificial në të gjithë planetin tonë është rritur ndjeshëm gjatë dekadës së fundit, duke u rritur shumë më shpejt se popullsia globale dhe duke zbuluar se si aktiviteti njerëzor po riformëson peizazhin e natës së Tokës.

Një studim i ri në revistën Nature zbulon se emetimet globale të dritës u rritën me 16% midis fillimit të vitit 2014 dhe fundit të vitit 2022, ndërsa popullsia e botës u rrit vetëm me rreth 10% gjatë së njëjtës periudhë.

Por ndryshimi është i pabarabartë. Disa rajone u bënë dukshëm më të ndritshme, ndërsa të tjerat u zbehën.

Sipas ekipit ndërkombëtar kërkimor të udhëhequr nga Zhe Zhu i Universitetit të Connecticut në Shtetet e Bashkuara, emetimet e dritës u rritën me 34% në disa zona, por ranë me 18% në të tjera.

Ekipi analizoi 1.16 milion imazhe satelitore nga të dhënat e agjencisë hapësinore NASA për dritat e natës, të cilat gjurmojnë ndriçimin artificial në të gjithë planetin.

Sistemi korrigjon të dhënat për faktorë të tillë si kushtet atmosferike, llojet e terrenit, çdo mbulesë bore dhe akulli, si dhe drita e hënës.

I parë nga hapësira natën, studiuesit thonë se planeti që shkëlqen "është një dëshmi e fuqishme e pranisë njerëzore, duke zbuluar një 'Mermer të Zi' të përcaktuar gjithnjë e më shumë nga drita e vendbanimeve njerëzore, industrive dhe infrastrukturave energjetike".

Azia ndriçohet, Evropa errësohet

Rritja më e fortë e ndriçimit të natës gjatë periudhës nëntëvjeçare të studimit ndodhi në Azi, veçanërisht në Kinë dhe Indi, duke reflektuar zgjerimin urban, aktivitetin industrial dhe elektrifikimin.

"Në Kinë, ndriçimi është i përqendruar në rajonet lindore dhe qendrore, i nxitur nga urbanizimi dhe aktiviteti industrial, ndërsa zonat perëndimore tregojnë nivele më të ulëta ndryshimi dhe modele më të fragmentuara hapësinore", shkruajnë Zhu dhe kolegët e tij.

Në Indi, rajonet ekonomikisht të forta në jug u bënë më të ndritshme gjatë gjithë periudhës. Në veri, një program për elektrifikimin e zonave rurale pati ndikim, veçanërisht në vitet e para të periudhës së studimit.

Në të kundërt, Evropa u bë dukshëm më e errët.

“Kjo pasqyron një kombinim të ndryshimeve të përhapura teknologjike nga ndriçimi i vjetër dhe më pak efikas në sisteme më të reja LED, masave për të zvogëluar ndotjen nga drita dhe përdorimin e energjisë, si dhe mandateve më të gjera kombëtare dhe në nivel BE për efikasitetin e energjisë”, thuhet në studim.

Franca tregoi rënien më të ndjeshme të intensitetit të ndriçimit, duke rënë me 33%, e ndjekur nga Mbretëria e Bashkuar (–22%) dhe Holanda (–21%). Gjermania tregoi një model të përzier, me disa rajone që ndriçuan dhe të tjerat u zbehën.

Bllokimet e COVID-19, të dukshme nga hapësira

Të dhënat satelitore kapën gjithashtu ndryshime të përkohshme gjatë pandemisë COVID-19, kur izolimet ulën intensitetin e ndriçimit në shumë vende.

Sipas studiuesve, analiza e saktë e të dhënave tregon se ndryshimet në ndriçimin artificial mund të kenë shkaqe shumë të ndryshme.

Këto përfshijnë zgjerimin urban, fatkeqësitë natyrore, konfliktet e armatosura, instalimin dhe çmontimin e fishekzjarrëve të gazit në lidhje me nxjerrjen e gazit natyror ose kalimin në ndriçim LED.

Për shkak të kësaj, ekipi argumenton se intensiteti i dritës gjatë natës mund të shërbejë si një tregues jo vetëm i aktivitetit socio-ekonomik dhe ndryshimit teknologjik, por edhe i ndërhyrjes politike ose paqëndrueshmërisë ekonomike.

Por sinjali është i qartë, përfundon ekipi: "Mermeri i Zi i Tokës jo vetëm që po bëhet gjithnjë e më i ndritshëm; ai po pulson me një paqëndrueshmëri gjithnjë e më të madhe, duke i bërë jehonë rrahjeve të zemrës në rritje të aktivitetit njerëzor."/ DPA News.