JD Vance mbështet kandidaturën e Orban për rizgjedhje gjatë vizitës në Budapest dhe sulmon BE-në

Pesë ditë përpara se hungarezët të votojnë në zgjedhjet që mund të rrëzojnë Viktor Orbán pas 16 vitesh në pushtet, zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance ka ndërhyrë në fushatë për t’i dhënë kryeministrit hungarez një mbështetje të fortë, duke sulmuar njëkohësisht ashpër Bashkimin Evropian.

Duke qëndruar në krah të Orbán-it, Vance deklaroi se kishte shkuar në Budapest “për ta ndihmuar në këtë cikël fushate”, ndonëse theksoi se SHBA-ja do të “punojë me këdo që fiton zgjedhjet”.

Rivali kryesor i Orbán-it, Péter Magyar, kryeson në shumicën e sondazheve, raporton BBC.

Kryeministri veteran konsiderohet një aleat kyç evropian i administratës së Donald Trump, si dhe një nga partnerët më të afërt të presidentit rus Vladimir Putin brenda BE-së.

Pasi ka fituar katër zgjedhje radhazi që nga viti 2010, Orbán përballet tani me sfidën më të vështirë të karrierës së tij politike, e cila shtrihet në afro 40 vite.

Në një përpjekje të fundit për ta mbështetur para zgjedhjeve të 12 prillit, Vance dhe bashkëshortja e tij, Usha, mbërritën në Budapest për vizitën e parë të nivelit të lartë amerikan në Hungari pas 20 vitesh. Ata u pritën nga ministri i Jashtëm Péter Szijjártó, i cili deklaroi se miqësia mes Orbán-it dhe Trump-it kishte sjellë një “epokë të re të artë” në marrëdhëniet dypalëshe.

Nga ana e tij, Péter Magyar e mirëpriti vizitën e Vance-it dhe deklaroi në rrjetet sociale se, nëse partia e tij vjen në pushtet, do ta konsiderojë SHBA-në si një partner të rëndësishëm, aleat në NATO dhe partner ekonomik.

Pas takimeve me Orbán-in, Vance lëshoi kritika të forta ndaj Bashkimit Evropian dhe Ukrainës. Ai akuzoi BE-në për “një nga rastet më të këqija të ndërhyrjes së huaj në zgjedhje” që kishte parë ndonjëherë, duke shtuar se “një pjesë e arsyes” së vizitës së tij ishte ndërhyrja “e turpshme” nga burokracia në Bruksel.

Udhëheqësit e BE-së kanë shprehur prej javësh frustrim për shkak të vetos së Orbán-it ndaj miliarda eurove ndihmë për Ukrainën, megjithëse ai kishte rënë dakord për këtë në dhjetorin e kaluar. Kancelari gjerman Friedrich Merz e quajti këtë një “akt të rëndë mosbesimi”. Megjithatë, BE-ja ka shmangur përfshirjen direkte në fushatën zgjedhore hungareze.

Deklaratat e Vance-it rikujtuan një fjalim të tij në Mynih në shkurt 2025, ku ai akuzoi udhëheqësit evropianë për kufizim të lirisë së fjalës.

Ai përsëriti gjithashtu pretendime të pabazuara se Kievi kishte ndërhyrë në procese zgjedhore, duke pretenduar pa prova se elementë të inteligjencës ukrainase kishin tentuar të ndikonin në zgjedhjet amerikane dhe hungareze.

Orbán e ka bërë qëndrimin kundër Ukrainës dhe presidentit të saj, Volodymyr Zelensky, një nga shtyllat kryesore të fushatës së tij.

Ndërkohë, një incident pranë tubacionit të gazit TurkStream, pranë kufirit hungarez, u cilësua nga qeveria hungareze si një sulm terrorist ndaj furnizimit energjetik. Ukraina mohoi çdo përfshirje, duke sugjeruar se mund të ishte një “operacion rus me flamur të rremë”.

Ish-zyrtarë të inteligjencës hungareze dhe lideri i opozitës Péter Magyar akuzuan Orbán-in se mund ta ketë organizuar vetë incidentin, me ndihmën e presidentit serb Aleksandar Vučić, për të rritur shanset e tij në zgjedhje.

Marrëdhënia mes Trump-it dhe Orbán-it daton që nga viti 2016, kur Orbán ishte lideri i parë dhe i vetëm i BE-së që e mbështeti atë për president. Ai e mbështeti fuqishëm Trump-in edhe në zgjedhjet e vitit 2024 dhe vizitoi Uashingtonin për të siguruar përjashtime për Hungarinë nga sanksionet ndaj kompanive ruse të naftës si Rosneft dhe Lukoil.

Trump më vonë la të kuptohej se këto përjashtime ishin rezultat i një marrëveshjeje personale me Orbán-in, duke sugjeruar se një qeveri e re do të duhej të aplikonte sërish për to.

Hungaria, pothuajse e vetme në BE, ka kundërshtuar përpjekjet për t’u shkëputur nga energjia ruse. Vendi mbështetet në naftën që vjen përmes tubacionit Druzhba dhe në gazin rus përmes TurkStream.

Megjithatë, të dyja këto burime janë bërë problematike. Që nga fundi i janarit, furnizimi me naftë përmes Druzhba është ndërprerë, ndërsa Hungaria është detyruar të përdorë rezervat dhe të importojë naftë nga burime alternative përmes Kroacisë.

Së fundmi, disa skandale duket se kanë dëmtuar popullaritetin e qeverisë. Janë publikuar biseda telefonike të ministrit të Jashtëm Szijjártó me zyrtarë rusë, të cilat sugjerojnë se ai ka ndarë informacione konfidenciale nga samitet e BE-së dhe ka lobuar për heqjen e sanksioneve ndaj individëve rusë. Ai i ka mbrojtur këto veprime si “diplomaci normale”.

Orbán është akuzuar nga Parlamenti Evropian për drejtimin e një “regjimi hibrid të autokracisë zgjedhore”, ndërsa organizata Transparency International e rendit Hungarinë si vendin më të korruptuar në BE. Gjithashtu, miliarda euro fonde të BE-së janë mbajtur pezull për shkak të shqetësimeve mbi sundimin e ligjit./BBC