Si në filmat e Hollivudit/ Brenda operacionit për shpëtimin e pilotit amerikan

Nga Jonathan Sacerdoti, SPECTATOR

“E shpëtuam!”

Njoftimi i Donald Trump ishte i menjëhershëm dhe i fuqishëm. Operacioni ishte “një nga operacionet më të guximshme të kërkim-shpëtimit në historinë e SHBA-së”, tha ai. Dy anëtarë amerikanë të ekuipazhit ajror u shpëtuan nga thellësia e territorit iranian, në misione të ndara, pa asnjë viktimë amerikane. Ky ishte lajmi kryesor. Amerika nuk e ka humbur kontrollin mbi luftën e vazhdueshme me Iranin.

Megjithatë, përtej tonit triumfues të postimit të Presidentit, ai ka të drejtë. Arritja e vetme konkrete e Republikës Islamike në këtë incident ishte rrëzimi fillestar i një avioni amerikan. Por në luftë, gjëra të tilla ndodhin. Avionët janë mjete, prishen, humben, zëvendësohen. Rezultati, që do të kishte rëndësi, kapja e një anëtari të ekuipazhit amerikan, nuk u materializua kurrë, dhe kjo mungesë e tejkalon çdo element tjetër të këtij episodi. Amerika bëri gjithçka për të siguruar që të mbetej në epërsi.

Ngjarja nisi të enjten në mbrëmje, kur një avion i Forcave Ajrore të SHBA-së F-15E Strike Eagle u rrëzua mbi jugperëndimin e Iranit. Të dy anëtarët e ekuipazhit u hodhën me parashutë në mënyrë të sigurt. Njëri u shpëtua brenda pak orësh. I dyti, një oficer i sistemeve të armëve, jo. Ai qëndroi në terren për më shumë se një ditë ndërsa forcat iraniane po afroheshin. Që nga momenti i hedhjes me parashutë, situata u kthye në një garë kundër kohës.

Oficeri u largua shpejt nga vendi i rrëzimit, duke përdorur trajnimin për mbijetesë, shmangie, rezistencë dhe arratisje ashtu siç ishte parashikuar. Ai u ngjit në terren më të lartë, aktivizoi sinjalizuesin emergjent dhe mbajti komunikim të ndërprerë me forcat amerikane. Ai fitoi kohë, por presioni po rritej.

Forcat iraniane reaguan me shpejtësi dhe në shkallë të gjerë. Njësi të Gardës Revolucionare Islamike dhe formacione të Basij u nisën drejt zonës. Në të njëjtën kohë, u shfaq edhe një mobilizim më kaotik. Raportet nga terreni tregojnë se civilët u inkurajuan nga regjimi që të merrnin pjesë në kërkim, me thashetheme për vendndodhjen dhe shpërblime financiare për gjetjen e amerikanit të rrëzuar.

Të premten në mëngjes, zona rreth Dehdashtit ishte nën tension. Rrugët u mbushën me njerëz që lëviznin drejt të njëjtit vend. Disa ishin të organizuar, shumë të tjerë jo. Kërkimi u zgjerua, por u bë edhe më pak i kontrolluar. Individë po tërhiqeshin në një zonë aktive lufte pa e kuptuar plotësisht rrezikun. Shtetet e Bashkuara reaguan duke zgjeruar operacionin në një përpjekje të madhe me disa nivele, duke kombinuar inteligjencën, fuqinë ajrore dhe forcat speciale.

Avionët goditën autokolona dhe grupe iraniane që po lëviznin drejt zonës, duke hedhur bomba dhe duke hapur zjarr për t’i mbajtur larg, ndërsa ekipet e shpëtimit po afroheshin. Raportet nga terreni përshkruajnë përleshje të rënda, përfshirë praninë e avionëve A-10 që godisnin ata që konsideroheshin pjesë e operacionit të kërkimit.

Efekti ishte i menjëhershëm dhe i rëndë. Dhjetëra persona, që po përpiqeshin të arrinin zonën, u vranë, sipas raportimeve. Ambulancat mbërritën në numër të madh. Jashtë një spitali në Dehdasht, familjarët u mblodhën duke pritur lajme për të afërmit që kishin dalë për kërkim dhe nuk ishin kthyer.

Pavarësisht reagimit të madh iranian, objektivi kryesor mbeti i paarritshëm. Forcat po afroheshin, por jo mjaftueshëm shpejt dhe jo me saktësi të mjaftueshme. Aviatori amerikan u zhvendos në një kreshtë të lartë, u fsheh, vazhdoi të transmetonte dhe mbeti pak përtej arritjes së tyre.

Një përplasje me armë shpërtheu kur forcat amerikane hynë në zonë. Ata u përleshën me iranianët dhe siguruan oficerin. Ai ishte i plagosur, por gjallë. U nxor nga zona dhe u dërgua me avion në Kuvajt së bashku me ekipet e shpëtimit.

Edhe në atë moment, operacioni mbeti i rrezikshëm dhe me elemente dramatike si në filmat e Hollivudit. Dy avionë transporti amerikanë mbetën të bllokuar në një bazë të largët brenda Iranit. Komandantët reaguan duke dërguar avionë zëvendësues dhe duke shkatërruar avionët e dëmtuar për të mos rënë në duart e armikut. Më pas, i gjithë personeli u tërhoq me sukses.

Nga këndvështrimi operacional, përfundimi është i qartë: Shtetet e Bashkuara arritën të shpëtonin të dy anëtarët e ekuipazhit nga thellësia e territorit armiqësor, në misione të ndara, pa pësuar humbje.

Të burgosurit e luftës kanë peshë politike, strategjike dhe pasoja afatgjata. Në këtë rast, pavarësisht kohës, afërsisë dhe një përpjekjeje të gjerë kërkimi, Irani nuk arriti ta sigurojë këtë rezultat. Për rrjedhojë, balanca e luftës mbetet e pandryshuar. Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli vazhdojnë të kenë një avantazh të konsiderueshëm, si në ndikimin ekonomik të goditjeve të tyre, ashtu edhe në raportin e përgjithshëm mes dëmit të shkaktuar dhe përfitimit. Ritmi i operacioneve, numri i fluturimeve luftarake dhe presioni i vazhdueshëm i ushtruar vazhdojnë të jenë në favor të tyre. Humbja e një apo disa avionëve nuk e ndryshon këtë ekuacion.

Ekziston edhe një kosto në anën iraniane që është më e vështirë të injorohet. Mobilizimi i civilëve, i nxitur nga stimuj financiarë dhe i drejtuar nga thashetheme, solli një numër të madh njerëzish në një zonë aktive lufte. Shumë prej tyre u vranë ose u plagosën kur goditjet amerikane shënjestruan ata që po lëviznin drejt zonës së objektivit. Ky rezultat ishte pasojë e drejtpërdrejtë e mënyrës se si u zhvillua operacioni i kërkimit. Edhe një herë, regjimi i Republikës Islamike tregoi shpërfilljen ndaj jetës së civilëve të vet, duke preferuar t’i sakrifikojë për mbijetesën e vet. Ai kurrë nuk ka hezituar të vrasë qytetarët e vet për të ruajtur regjimin ose edhe për ndonjë avantazh strategjik të vogël.

Vetë operacioni i shpëtimit ishte kompleks dhe u ekzekutua me efektivitet. Por rëndësia e tij nuk qëndron vetëm në atë që u arrit. Qëndron edhe në atë që nuk ndodhi.