Kostoja e festave në Evropë: sa i kushtojnë ekonomisë ditët e pushimit?

Çdo pranverë, vendet evropiane përballen me një kalendar të ngarkuar festash zyrtare. Nga e Hëna e Pashkëve te Dita e Punës, Dita e Pavarësis... 

Këto ditë pushimi - të njohura si festa bankare - shtrihen nga marsi deri në maj dhe shoqërohen me mbylljen e institucioneve dhe ngadalësim të aktivitetit ekonomik.

Festat bankare janë ditë zyrtare pushimi të përcaktuara me ligj, gjatë të cilave bankat, administrata publike dhe një pjesë e madhe e bizneseve nuk operojnë, ndërsa punonjësit përfitojnë pushim të paguar.

Por pas përfitimeve sociale dhe kulturore, ekonomistët shtrojnë një pyetje thelbësore: sa i kushtojnë këto ditë ekonomisë?

Rasti i Danimarkës: një festë e kthyer në të ardhura

Në vitin 2024, Danimarka dha një përgjigje konkrete duke hequr Ditën e Madhe të Lutjes (Store Bededag), një festë fetare me mbi 300 vite histori. Vendimi nuk lidhej me traditën, por me financat publike.

Qeveria daneze vlerësoi se eliminimi i kësaj dite pushimi do të gjeneronte rreth 3 miliardë korona daneze, ose rreth 400 milionë euro në vit. Këto të ardhura synonin të mbështesnin rritjen e shpenzimeve për mbrojtjen, në përputhje me objektivin e NATO-s prej 2% të PBB-së.

Vendimi, i miratuar në vitin 2023 dhe i zbatuar një vit më pas, shkaktoi protesta dhe reagime publike, duke përfshirë edhe rritje të mungesave në punë në ditën që më parë ishte festë.

Shembuj të tjerë në Evropë

Danimarka nuk është e vetmja që ka ndërhyrë në kalendarin e festave. Portugalia, gjatë krizës financiare, hoqi katër festa zyrtare në vitin 2012 si pjesë e masave shtrënguese. Megjithatë, ato u rikthyen në vitin 2016, pasi ekonomia u stabilizua.

Këto raste tregojnë se në periudha presioni fiskal, festat bankare mund të konsiderohen si një kosto që shtetet përpiqen ta reduktojnë.

Çfarë tregojnë studimet ekonomike

Sipas një studimi ndërkombëtar të ekonomistëve Lucas Rosso dhe Rodrigo Wagner, çdo festë zyrtare shtesë mund të ulë prodhimin vjetor të një vendi me rreth 0.08% të PBB-së.

Megjithatë, efekti nuk është i plotë, pasi sektorë si turizmi dhe mikpritja përfitojnë nga rritja e konsumit gjatë pushimeve.

Në ekonomi të mëdha si Gjermania, ku PBB-ja kalon 4.3 trilionë euro, një ditë pune e humbur mund të përkthehet në rreth 3.4 miliardë euro prodhim më pak.

Dallime të mëdha mes vendeve të BE-së

Numri i festave bankare ndryshon ndjeshëm në Evropë. Disa vende, si Lituania dhe Qipro, kanë deri në 15 festa zyrtare në vit, ndërsa Gjermania ka vetëm 9 në nivel kombëtar.

Pas ndryshimeve të fundit, Danimarka numëron 10 festa, duke mbetur nën mesataren evropiane prej rreth 11.7 ditësh në vit.

Këto diferenca kanë ndikim të drejtpërdrejtë në ekonomi: më shumë ditë pushimi nënkuptojnë më pak ditë pune dhe potencialisht më pak prodhim.

Mes kostos dhe mirëqenies

Megjithatë, ekspertët theksojnë se festat nuk janë thjesht humbje ekonomike. Një fuqi punëtore e pushuar është më produktive, ndërsa pushimet lidhen me më pak aksidente në punë dhe një nivel më të lartë mirëqenieje.

Për këtë arsye, pavarësisht debateve për koston, shumica e vendeve evropiane nuk po shqyrtojnë heqje të mëdha të festave bankare, duke kërkuar të balancojnë ekonominë me cilësinë e jetës së qytetarëve./ Euronews - Syri.Net