Irani ka një kërkesë të re për t'i dhënë fund luftës - dhe kjo mund t'i sjellë miliarda dollarë

Kur një zyrtar iranian këtë javë paraqiti një listë kërkesash për t'i dhënë fund luftës së nisur nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli, ai shtoi një pikë që nuk kishte qenë më parë në listën e Teheranit: njohja e sovranitetit të Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit.

Rruga e ngushtë ujore nëpër të cilën kalon zakonisht një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm (LNG) në botë është shfaqur si arma më e fuqishme e Republikës Islamike.

Dhe tani ajo po kërkon të shndërrohet në një burim potencialisht miliarda dollarësh të ardhurash vjetore dhe një pikë presioni mbi ekonominë globale.

Irani ka kërcënuar prej kohësh se do ta mbyllë ngushticën në rast të një sulmi, por pak veta prisnin që ai të zbatonte premtimin - ose që ai të rezultonte kaq efektiv në ndërprerjen e rrjedhave globale të tregtisë. 

Shkalla e ndikimit duket se ka zgjeruar ambiciet e Teheranit, me kërkesat e reja që sugjerojnë se ai po kërkon ta shndërrojë këtë ndikim në diçka më të qëndrueshme.

Transporti detar përmes pikës së pengimit është pothuajse i ndaluar për shkak të sulmeve iraniane, duke i çuar tregjet globale të energjisë në trazira dhe duke i detyruar vendet përtej Gjirit Persik të marrin masa emergjente për të siguruar furnizime me karburant.

“Irani është pak i habitur nga sa e suksesshme ka qenë strategjia e tij (e Hormuzit) – nga sa e lirë dhe sa relativisht e lehtë është të mbajë peng ekonominë globale”, tha Dina Esfandiary nga Bloomberg Economics. 

“Një nga mësimet e nxjerra në luftë është se ai ka zbuluar këtë levë të re dhe ka të ngjarë ta përdorë përsëri në të ardhmen. Dhe mendoj se monetizimi i saj është pjesë e zbulimit”, shtoi ajo.

Uashingtoni është plotësisht i vetëdijshëm për këtë rrezik, shkruan CNN.

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, paralajmëroi të premten se një nga sfidat e menjëhershme pas luftës do të ishin përpjekjet e Teheranit për të krijuar një sistem takse në Hormuz.

“Kjo jo vetëm që është e paligjshme, por është e papranueshme, është e rrezikshme për botën dhe është e rëndësishme që bota të ketë një plan për t'u përballur me të”, tha Rubio pas një takimi të G7 në Francë. 

Ministrat e jashtëm të grupit theksuan “domosdoshmërinë absolute” për të rivendosur “lirinë e sigurt dhe pa pagesë të lundrimit”.

Në një shenjë respekti për peshën strategjike në rritje të Ngushticës së Hormuzit, Mojtaba Khamenei përdori fjalimin e tij të parë të supozuar si udhëheqësi i ri suprem i Iranit për të thënë se bllokimi i rrugës ujore "duhet të vazhdojë të përdoret".

Në raundet e mëparshme të bisedimeve me SHBA-në, Irani kërkoi lehtësimin e sanksioneve dhe njohjen e të drejtës së tij për teknologji bërthamore paqësore, por jo kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit.