Lufta SHBA–Izrael kundër Iranit: çfarë po ndodh në ditën e 26-të?

Në ditën e 26-të të konfliktit midis SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, situata mbetet shumë e tensionuar, me përshkallëzim ushtarak dhe përpjekje të paqarta diplomatike që ecin paralelisht.

Dita e 26-të e luftës - Lufta e nisur nga SHBA dhe Izrael kundër Iranit vazhdon, edhe pse përpjekjet për një zgjidhje diplomatike janë shtuar dhe ka pretendime kontradiktore për negociata të mundshme.

Sulme ajrore dhe raketore janë raportuar në Iran, Izrael dhe në të gjithë rajonin e Gjirit. Në të njëjtën kohë, SHBA ka sinjalizuar si përshkallëzim ushtarak, ashtu edhe gatishmëri për një marrëveshje. Konflikti po trondit gjithashtu tregjet globale të energjisë, veçanërisht për shkak të ndërprerjeve në Ngushticën e Hormuzit.

Ja çfarë dihet:

Në Iran

Konflikti dhe sulmet në vazhdim: Sulmet e SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit po vijojnë. Një sulm i fundit në jug të Teheranit vrau të paktën 12 persona dhe plagosi 28, ndërsa shpërthime të tjera në lindje të qytetit thuhet se shkatërruan një shkollë dhe disa ndërtesa banimi.

Raporte kontradiktore për negociatat: Presidenti I SHBA-së Donald Trump thotë se negociatat me Iranin janë në zhvillim për t’i dhënë fund luftës, duke pretenduar se Teherani ka rënë dakord të mos kërkojë kurrë armë bërthamore dhe duke lënë të kuptohet për një “dhuratë” të lidhur me naftën, gazin dhe Ngushticën e Hormuzit.

S'ka lëshim të ri: Irani ka deklaruar prej kohësh se nuk synon të zotërojë armë bërthamore. Ai ka këmbëngulur vazhdimisht se nuk ka plane për një program të tillë. Ish-udhëheqësi suprem, Ali Khamenei, kishte nxjerrë që në vitin 2003 një fetva(vendim juridik në ligjin islam ) kundër armëve bërthamore.

Plani i paqes me 15 pika: Sipas disa mediave, Uashingtoni i ka paraqitur Iranit një plan me 15 pika për t’i dhënë fund konfliktit, i ndërmjetësuar thuhet nga shefi i ushtrisë së Pakistan, Syed Asim Munir.

Konfuzion i brendshëm: Gazetari i Al Jazeera, Mohammed Vall, raporton për “konfuzion total” mes iranianëve lidhur me pretendimet amerikane për diplomaci, ndërsa realiteti në terren mbetet i dominuar nga bombardimet, lëshimet e raketave dhe mbrojtja ajrore.

Objektivat e Iranit në luftë: Analistja Negar Mortazavi thotë se Teherani synon ta përfundojë luftën “sipas kushteve të veta” dhe të krijojë një nivel të mjaftueshëm parandalimi për të shmangur rifillimin e konfliktit në të ardhmen.

Kalimi në Hormuz: Irani deklaron se anijet “jo-armiqësore” mund të kalojnë në Ngushticën e Hormuzit, sipas një njoftimi drejtuar International Maritime Organization.

Diplomacia e luftës

Oferta për bisedime nga Islamabadi: Kryeministri i Pakistan, Shehbaz Sharif, deklaroi se Islamabadi është i gatshëm të presë negociata për të ndalur luftën SHBA–Izrael me Iran.

Kina dhe Franca kërkojnë dialog: Diplomati i lartë kinez Ëang Yi i tha Iranit se “të flasësh është gjithmonë më mirë se të luftosh”, ndërsa presidenti francez Emmanuel Macron i bëri thirrje Teheranit të angazhohet në negociata serioze për t’i dhënë fund luftës.

Në Gjirin Persik

Zjarr në aeroportin e Kuvajtit dhe ndërhyrje ajrore: Një sulm me dron goditi një depo karburanti në aeroportin ndërkombëtar të Kuëait, duke shkaktuar zjarr. Autoriteti i Aviacionit Civil aktivizoi procedurat emergjente dhe njoftoi se dëmet ishin vetëm materiale, pa viktima.

Arabia Saudite rrëzon raketa: Ministria e Mbrojtjes e Saudi Arabia raportoi disa sulme ndaj Provincës Lindore, ku ndodhen disa nga objektet më të rëndësishme të naftës si Ras Tanura, Ghaëar dhe Abqaiq. Forcat saudite rrëzuan të paktën 32 dronë dhe një raketë balistike në 11 orët e fundit.

Viktima në Bahrein: Sulmet kanë shkaktuar viktima edhe në Bahrain. Emiratet e Bashkuara Arabe njoftuan se një sulm iranian në Bahrein vrau një civil maroken që punonte me forcat e armatosura të Emirateve.

Në SHBA

Trump: Irani i dha SHBA një “dhuratë”: Donald Trump u shpreh optimist për një marrëveshje me Iranin, duke thënë se udhëheqja e mbetur iraniane i kishte dhënë një “dhuratë shumë të madhe” të lidhur me Ngushticën e Hormuzit, “me vlerë të jashtëzakonshme”.

Dislokimi i trupave elitë: United States planifikon të dërgojë rreth 3,000 ushtarë nga Divizioni elitar 82nd Airborne në Lindjen e Mesme për të mbështetur operacionet kundër Iranit.

Sanksionet dhe presioni mbi naftën: SHBA ka lehtësuar disa sanksione ndaj naftës iraniane për shkak të presionit në tregjet globale, por ekonomisti Steve Hanke paralajmëroi se kjo mund të dobësojë regjimin global të sanksioneve.

Në Izrael

Raketa drejt Izraelit: Ushtria e Israel paralajmëroi se Iran ka lëshuar raketa drejt territorit të saj, ndërsa sistemet mbrojtëse ajrore janë aktivizuar pas një dite me më shumë se një duzinë alarmesh.

“Zonë sigurie” në Liban: Izraeli deklaroi se do të marrë nën kontroll një zonë rreth 30 km brenda Lebanon si “zonë sigurie”, në kuadër të luftës kundër Hezbollah.

Qasje të ndryshme diplomatike: Ambasadori i Izraelit në OKB, Danny Danon, tha se Izraeli nuk është pjesë e bisedimeve SHBA–Iran dhe se operacionet ushtarake do të vazhdojnë derisa të eliminohen kapacitetet bërthamore dhe raketore të Iranit.

Në Liban dhe Irak

Viktimat në Liban: Ministria libaneze e Shëndetësisë dhe Njësia për Menaxhimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë raportojnë se të paktën 1,072 persona janë vrarë dhe 2,966 janë plagosur që nga përshkallëzimi i ofensivës më 2 mars, me 33 viktima vetëm në 24 orët e fundit.

Kërcënimi për pushtim tokësor: Zyrtarët libanezë paralajmërojnë se Israel mund të nisë një ofensivë tokësore në jug të lumit Litani, ndërsa ka urdhëruar evakuime masive në periferitë jugore të Bejrutit, duke intensifikuar goditjet ndaj objektivave të Hezbollah.

Kundërpërgjigjja e Hezbollahut: Hezbollah deklaron se po sulmon ushtarët dhe infrastrukturën izraelite në jug të Libanit dhe në Lartësitë e pushtuara të Golanit me raketa, artileri dhe dronë, si përgjigje ndaj ofensivës izraelite.

Reagimi ndërkombëtar: Kanada dënoi planet e Izraelit për të pushtuar territor në jug të Libanit, duke theksuar se duhet respektuar sovraniteti i Libanit, ndërsa i bëri thirrje edhe Hezbollahut të ndalë sulmet dhe të çarmatoset.

Balanca e luftës në Irak: Irak po përballet me vështirësi për të balancuar varësinë e tij si nga SHBA ashtu edhe nga Iran. Pas një sulmi të dyshuar amerikan ndaj një baze paraushtarake në Anbar, ku u vranë 15 persona, qeveria irakiane u dha grupeve paraushtarake të mbështetura nga Irani të drejtën për t’iu kundërpërgjigjur sulmeve amerikane.

Sulmet ndaj interesave amerikane: Grupi Resistenca Islamike në Irak pretendon se ka ndërmarrë 23 operacione kundër “bazave armike” gjatë 24 orëve të fundit.

Iraku thërret diplomatët e SHBA dhe Iranit: Iraku njoftoi se do të thërrasë të ngarkuarin me punë të SHBA-së dhe ambasadorin e Iranit pas sulmeve vdekjeprurëse që u atribuohen këtyre vendeve.

Nafta, tregjet e energjisë dhe Hormuzi

Çrregullime në tregjet globale: Paqëndrueshmëria rajonale në Gjirin Persik po shkakton pasoja të ndjeshme në tregjet globale. Sipas ekonomistit amerikan Steve Hanke, konflikti ka kufizuar qarkullimin e lirë të mallrave kritike nga Gjiri, si heliumi dhe plehrat kimike.

Politikat energjetike dhe varësia nga lëndët fosile: Ketan Joshi, analist i pavarur i energjisë, sugjeron se thirrjet aktuale për kursim karburanti apo punë nga shtëpia janë “vetëm fillimi” dhe mund të shndërrohen në masa të detyrueshme, pasi qeveritë duhet urgjentisht të ulin varësinë afatshkurtër nga zinxhirët kompleksë globalë të furnizimit me lëndë fosile.

Sri Lanka fik dritat: Sri Lanka ka urdhëruar fikjen e ndriçimit rrugor, tabelave neon dhe reklamave, si pjesë e masave për të ulur konsumin e energjisë me 25% dhe për të përballuar mungesat në furnizim.

Filipinet shpallin emergjencë energjetike: Presidenti Ferdinand Marcos Jr shpalli gjendjen e emergjencës energjetike, ndërsa rritja e çmimeve të karburanteve nxiti kërcënime për greva dhe detyroi qeverinë të ndërmarrë masa për sigurimin e furnizimeve me karburant dhe mallra thelbësore. /Al Jazeera/