Vrasja e Ali Larijani nga Izraeli shënon një tjetër goditje ndaj aftësisë së Republikës Islamike për koordinim, duke dobësuar një sistem tashmë të fragmentuar dhe duke rritur rrezikun e llogaritjeve të gabuara nën presion.

Irani konfirmoi të martën se Larijani—Sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare dhe një nga koordinatorët qendrorë të sigurisë së regjimit—u vra në një sulm të mëngjesit në Teheran.

Sulmi në mënyrë të pashmangshme kujton vrasjen e Qassem Soleimani në vitin 2020: një tjetër eliminim i saktë i një figure që lidhte diplomacinë, inteligjencën dhe fuqinë ushtarake.

Vdekja e Soleimanit bëri më shumë dëm, sesa eliminoi një komandant. Ajo dobësoi aftësinë e regjimit për të kalibruar rrezikun. Radikal në qëllim, i kujdesshëm në ekzekutim, ai i shtyu përpara përfaqësuesit pa nxitur hakmarrje ekzistenciale.

Mungesa e tij la një boshllëk që asnjë pasardhës nuk e mbushi plotësisht. Koordinimi u dobësua, gjykimet e gabuara u shtuan dhe përgjigjet u bënë më pak të parashikueshme. Rrjeti vazhdoi, por koha e tij u bë e çrregullt dhe vetëpërmbajtja e tij u dobësua.

Roli i Larijanit duhet të kuptohet në këtë sfond.

Sipas një burimi të cituar nga Christiane Amanpour, Larijani, që në shtator 2025, ishte parë në disa vlerësime perëndimore dhe izraelite si një figurë tranzicioni potencialisht e pranueshme, përpara se të bëhej shënjestër në fillim të shkurtit 2026.

Rrëfimi ia atribuon këtë ndryshim rolit të tij në nxitjen për goditje të brendshme, duke adoptuar një qëndrim më konfrontues ndaj Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit dhe duke marrë përsipër një rol qendror në formësimin e operacioneve ushtarake të IRGC-së.

Pretendimet mbeten të paverifikuara, por nxjerrin në pah se si Larijani kapërceu konsolidimin e brendshëm dhe përshkallëzimin e jashtëm në një moment presioni të akut.

Karriera e tij filloi gjatë Luftës Iran-Irak, ku ai u ngrit brenda Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike deri në gjeneral brigade. Në vitet që pasuan, ai kaloi nga fusha e betejës në burokraci, duke ndihmuar në konsolidimin e infrastrukturës shtrënguese dhe ideologjike të regjimit.

Si kreu i Transmetimeve të Republikës Islamike të Iranit (1994–2004), Larijani mbikëqyri më shumë sesa një organizatë mediatike. Transmetuesi shtetëror punoi ngushtë me shërbimet e inteligjencës dhe IRGC-në, duke formësuar narrativa që përforconin besnikërinë dhe ngushtonin hapësirën për mospajtim.

Seriali Hoviyyat (Identiteti) i vitit 1996 i etiketoi publikisht intelektualët dhe profesionistët si tradhtarë, duke transmetuar rrëfime të detyruara dhe duke vendosur kufij të mprehtë rreth mendimit të lejueshëm. Në të njëjtën kohë, kujtesa zyrtare e Luftës Iran-Irak u riformulua në doktrinë: martirizimi u lartësua, qëndrueshmëria u formulua si fitore.

Me kalimin e kohës, ky mesazh ndihmoi në konsolidimin e një baze më të ngushtë, por më të disiplinuar, të ngulitur në rrjetet e Basij dhe IRGC. Qëllimi i tij nuk ishte bindja, por zbatimi: të siguronte regjimin kundër një shoqërie më të gjerë, shpesh të pavullnetshme.

Ky kuadër qëndroi. Ai mbështeti represionin gjatë Lëvizjes së Gjelbër të vitit 2009, u rishfaq gjatë protestave “Gruaja, Jeta, Liria” në vitin 2022 dhe formësoi dhunën e janarit 2026.

Përtej Iranit, e njëjta logjikë përshkoi fushatën e Hezbollahut në Siri, operacionet e Hamasit që kulmuan më 7 tetor dhe doktrinën detare të IRGC-së për presion asimetrik.

Pavarësisht tensioneve brenda elitës politike, Larijani mbeti i vendosur brenda lidershipit kryesor. Besnik dhe i disiplinuar, ai mishëroi vazhdimësinë midis institucioneve.

Pas vdekjes së Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei në sulmin e 28 shkurtit që hapi fazën aktuale të luftës, përvoja dhe lidhjet e Larijani-t e pozicionuan atë si një figurë të mundshme stabilizuese.

Riemërimi i tij në vitin 2025 si shef i sigurisë së Iranit e përforcoi atë rol. Prej andej ai koordinoi politikën bërthamore, menaxhimin e krizave dhe marrëdhëniet midis institucioneve kryesore të regjimit.

Largimi i Larijanit do të sillte përçarje të menjëhershme: fërkime në komandë dhe presion për hakmarrje. Pasoja më e thellë mund të jetë fragmentimi.

Republika Islamike tani vepron më pak si një shtet i bashkuar sesa si një sistem i shpërndarë nën presion të vazhdueshëm nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara. Autoriteti gjithnjë e më shumë vepron përmes rrjeteve klerike provinciale, komandantëve të IRGC-së dhe strukturave Basij. Burimet mobilizohen në nivel lokal, represioni zbatohet në nivel lokal dhe mbijetesa menaxhohet në nivel lokal.

Larijani i përkiste rrethit në tkurrje që ishte ende i aftë t’i lidhte këto fragmente me një komandë qendrore. Humbja e tij rrezikon të përshpejtojë mungesën e koherencës, që sistemi tashmë po përpiqet ta përmbajë.

Precedenti i Soleimanit është mësimor: prerja e kokës dobëson koordinimin dhe fton për gabime në llogaritje, edhe pse struktura vazhdon të ekzistojë.

Infrastruktura e raketave mbetet e shpërndarë nëpër vende të fortifikuara dhe nëntokësore. Mjetet detare të shpejta dhe anijet pa pilot vazhdojnë të kërcënojnë transportin detar në Ngushticën e Hormuzit. Milicitë e ndërmjetësuara veprojnë përmes kanaleve të projektuara për t'i mbijetuar humbjeve të lidershipit.

Ajo që duket si qëndrueshmëri, mund të pasqyrojë në vend të kësaj shpërndarje pa koordinim - një sistem që mbijeton, por nuk vepron më si një i tillë.

Vrasja e Larijanit vë në provë jo vetëm qëndrueshmërinë e shtetit, por edhe aftësinë e tij për të funksionuar si një forcë koherente nën presion të vazhdueshëm. Lufta mund të mos sjellë shembje të menjëhershme. Por pa figura të tilla si Soleimani dhe Larijani, përshtatja mund ta përshpejtojë, në vend që ta parandalojë, rënien e tij./ Iran International.