Trump anashkaloi diplomacinë në rrugën e tij drejt luftës në Iran. Tani, po i kërkon ndihmë Kinës e të tjerëve

Presidenti Donald Trump u mbështet në instinktin e tij dhe kryesisht anashkaloi koordinimin diplomatik, ndërsa mori vendimin për të nisur sulme ndaj Iranit me Izraelin. Por tani me pasojat ekonomike dhe gjeopolitike të luftës që po shpalosen me shpejtësi, ai po bind aleatët dhe fuqitë e tjera globale që të ndihmojnë në zgjidhjen e rrëmujës.

Trump thotë se u ka kërkuar afërsisht gjashtë vendeve të tjera të dërgojnë anije luftarake për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, një rrugë ujore e rëndësishme përmes së cilës rrjedh një e pesta e naftës së tregtuar në botë. Deri më tani, askush nuk është zotuar. Trump madje tregoi se do ta përdorte udhëtimin e tij të planifikuar prej kohësh në Kinë për të ushtruar presion mbi Pekinin, që të ndihmonte me një koalicion të ri që synonte të vinte në lëvizje trafikun e cisternave të naftës përmes ngushticës - një ide që sekretari i tij i thesarit më vonë e minimizoi.

“Ne i inkurajojmë fuqimisht kombet e tjera, ekonomitë e të cilave varen nga ngushtica shumë më tepër sesa nga e jona... ne duam që ato të vijnë dhe të na ndihmojnë me ngushticën”, tha Trump në Shtëpinë e Bardhë të hënën, duke renditur si shembuj Japoninë, Kinën, Korenë e Jugut dhe disa vende në Evropë. Trump ka argumentuar se kanali i transportit detar nuk është diçka që Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për shkak të aksesit të tyre në naftë.

Është lloji i ngacmimit ndaj veprimit që i ka siguruar fitore kyçe të politikës së jashtme presidentit republikan në mandatin e tij të dytë, si nxitja e pothuajse të gjitha vendeve të NATO-s që të rrisin shpenzimet e tyre të mbrojtjes vitin e kaluar, pasi ai kaloi vite duke akuzuar aleatët se shpërdoronin bujarinë amerikane dhe se përdornin tarifat për të nxjerrë investime dhe lëshime nga partnerët tregtarë.

Por me çmimet e naftës në rritje dhe Lindjen e Mesme të tronditur nga dhuna, ka pak prirje nga vendet e tjera për t'i kushtuar vëmendje thirrjes së Trump.

Kina nuk është e angazhuar. Franca ndoshta është në shoqërimin e anijeve, kur "rrethanat e lejojnë". Britania nuk ka gjasa të dërgojë një anije lufte.

Sipas pikëpamjes së Trump, kjo mungesë oreksi për të ndihmuar në sigurimin e ngushticës konfirmon dyshimet e tij në lidhje me përfitimet e bashkëpunimit me vendet e tjera, sepse "nëse do të kishim ndonjëherë nevojë për ndihmë, ato nuk do të ishin aty për ne".

“Gjithmonë e kam ndjerë se kjo ishte një dobësi e NATO-s”, tha Trump të hënën. “Ne do t’i mbronim ata, por gjithmonë kam thënë se kur të kenë nevojë, ata nuk do të na mbrojnë.”

Megjithatë, jo shumë kohë më pas, Trump këmbënguli se SHBA-të nuk kishin nevojë për ndihmë nga askush sepse "ne jemi kombi më i fortë në botë".

Shtëpia e Bardhë: Trump ka të drejtë të kërkojë ndihmë me Ngushticën e Hormuzit

Megjithatë, fushata e presionit nga Shtëpia e Bardhë po vazhdon.

Zëdhënësja kryesore e Trump, kur u pyet pse kombet e tjera që as nuk u konsultuan dhe as nuk u përfshinë duhet t'i vinin trupat e tyre në rrezik për të siguruar Ngushticën e Hormuzit, argumentoi se vendet e tjera po përfitonin drejtpërdrejt nga përpjekja e Trump për të çarmatosur regjimin iranian.

“Kjo është diçka me të cilën jo vetëm Shtetet e Bashkuara, por e gjithë bota perëndimore ka rënë dakord për shumë vite”, u tha gazetarëve të hënën sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt.

Më vete, Trump sinjalizoi në një intervistë të dielën me Financial Times se "do të donim të dinim" përpara se ai të nisej për një samit në fund të marsit në Pekin, nëse Kina do të ndihmojë në sigurimin e ngushticës për shkak të varësisë së saj nga nafta e Lindjes së Mesme, duke shtuar: "Mund të vonojmë".

Në një aktivitet pasdite në Zyrën Ovale, Trump zbuloi se i ka kërkuar Kinës të shtyjë udhëtimin "për rreth një muaj".

“Po flasim me Kinën. Do të doja shumë, por për shkak të luftës... ndiej se duhet të jem këtu”, tha Trump.

Megjithatë, anulimi i vizitës ballë për ballë me Presidentin kinez Xi Jinping mund të ketë pasoja të mëdha ekonomike, pasi marrëdhëniet midis dy ekonomive më të mëdha në botë mbeten të tensionuara për shkak të tarifave dhe çështjeve të tjera. Në një intervistë për CNBC të hënën, Sekretari i Thesarit Scott Bessent tha se çdo vonesë nuk do të ishte për shkak të mosmarrëveshjeve mbi ngushticën dhe u bëri thirrje shprehimisht investitorëve të mos reagojnë negativisht nëse Trump e shtyn udhëtimin e tij.

“Nëse takimi për ndonjë arsye riplanifikohet, do të riplanifikohet për shkak të logjistikës”, tha Bessent nga Parisi, ku po takohej me zëvendëskryeministrin kinez He Lifeng për një raund të ri bisedimesh tregtare, që kishin për qëllim t’i hapnin rrugën udhëtimit.

Një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme në Pekin, Lin Jian, nuk iu përgjigj drejtpërdrejt pyetjeve në lidhje me thirrjen e Trump për ndihmë nga jashtë në ngushticë. Ai vuri në dukje ndikimin në tregtinë e mallrave dhe energjisë dhe përsëriti thirrjen e qeverisë së tij për t'i dhënë fund luftimeve.

Deri tani asnjë koment mbi thirrjen e Trump për një koalicion për të siguruar Hormuzin

Në ditët e para të konfliktit me Iranin, Trump kishte thënë se anijet e Marinës Amerikane do të shoqëronin cisterna nafte përmes ngushticës, e cila lidh Gjirin Persik me Gjirin e Omanit, dhe minimizoi kërcënimin që përbënte Irani. Por, ndërsa çmimet e naftës u rritën, ai dhe administrata e tij janë detyruar të marrin në konsideratë mundësi të reja - duke përfshirë idenë, të prezantuar këtë fundjavë, që vendet e tjera t'i bashkohen kësaj iniciative me anijet e tyre luftarake.

Trump u tha gazetarëve se u ka kërkuar rreth shtatë vendeve të marrin pjesë në një koalicion që do të ndihmonte anijet cisternë të lundronin në Ngushticën e Hormuzit, të cilën Irani thotë se e kanë të prerë vetëm Shtetet e Bashkuara, Izraelin dhe aleatët e tyre.

Përveç Kinës, Japonisë dhe Koresë së Jugut, Trump u ka bërë thirrje për ndihmë Britanisë dhe Francës.

Kryeministri Keir Starmer tha të hënën se Britania po punon me aleatët për një plan për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, por "nuk do të përfshihet në një luftë më të gjerë".

Britania po diskuton me SHBA-në dhe aleatët në Evropë dhe në Gjirin Persik mundësinë e përdorimit të dronëve për gjueti minash që Mbretëria e Bashkuar ka në rajon, tha Starmer. Por ai sinjalizoi se Mbretëria e Bashkuar nuk ka gjasa të dërgojë një anije lufte.

Vende të tjera kanë rezistuar në mënyrë të ngjashme për t'u përfshirë.

Ministrja e Transportit e Australisë, Catherine King, i tha të hënën Australian Broadcasting Corp. se “ne nuk do të dërgojmë një anije në Ngushticën e Hormuzit”, megjithëse ajo nuk ishte në dijeni të një kërkese të tillë nga SHBA-të.

Ministri i Jashtëm italian, Antonio Tajani u tha gazetarëve në Bruksel të hënën se, ndërsa Italia mbështet përforcimin e misioneve detare të BE-së në Detin e Kuq, “nuk mendoj se këto misione mund të zgjerohen për të përfshirë Ngushticën e Hormuzit”.

Administrata Trump minimizon rritjen e çmimeve të naftës

Lufta në Iran ka rritur ndjeshëm çmimin e naftës, gjë që ka rritur çmimin që amerikanët paguajnë në pompë, pikërisht kur sezoni i zgjedhjeve të mesit të mandatit fillon të nxehet.

Bessent minimizoi ndikimin e luftës në çmimet e naftës dhe akuzoi median se “po përpiqet ta shndërrojë atë në një krizë që në të vërtetë nuk është”. Duke i bërë jehonë Trumpit, sekretari këmbënguli se çmimet do të uleshin pasi të mbaronte konflikti.

“Nuk e di sa javë do të jenë, por nga ana tjetër, bota do të jetë më e sigurt dhe ne do të furnizohemi më mirë”, tha Bessent në CNBC.

Kina, e cila përballet me presionet e veta ekonomike, kohët e fundit e uli paksa objektivin e saj të rritjes për vitin 2026 në 4.5% deri në 5%, rritja e saj më e ngadaltë e parashikuar që nga viti 1991, që do të thotë se ndërprerjet e zgjatura në ngushticë mund të kenë ndikime afatgjata edhe për Pekinin.

Të hënën në Shtëpinë e Bardhë, Trump u pyet se çfarë i kishin thënë ndihmësit e tij në lidhje me kohëzgjatjen e lartë të çmimeve të benzinës.

Trump e hodhi poshtë pyetjen, duke treguar edhe një herë se në fund të fundit mbështetet në instinktet e tij.

«Nuk kam nevojë që këshilltarët të ma thonë këtë», tha ai. «Unë e di se çfarë është»./ AP.