Dy muaj pas zgjedhjeve parlamentare, qeveria e re çeke e Andrej Babis mori detyrën. Vendi tani po kalon një kthesë populiste të krahut të djathtë, shkruan Deutsche Welle (DW). A është thjesht politikë simbolike apo Republika Çeke do të jetë Hungaria e re?

Ishte një performancë e pazakontë, disi e paqëndrueshme në rrjetet sociale, por mjaft tipike për Andrej Babis, shkruan Deutsche Welle.

Kryeministri i ri çek është ulur në tryezë dhe përpara tij është një kurorë Adventi me katër qirinj që tradicionalisht ndizen me radhë çdo të diel, katër javë para Krishtlindjeve. Babish vesh një bluzë ku shkruhet "Jo luftës" në anglisht me shkronja të ngjyrave kombëtare të Ukrainës, blu dhe të verdhë.

Ndërsa ndez qirinjën e tretë, Babis tregon se si ishte në një "koncert të mrekullueshëm të Adventit" ku mori pjesë, ku kishte një "atmosferë vërtet të mrekullueshme".

Ai thotë gjithashtu se "është për të ardhur keq që Trump, Mertz, Macron, Starmer, Zelensky dhe Putin nuk ishin në koncert". Nëse do të ishin fëmijë, thotë Babis, do të thoshin të njëjtën gjë. Tani, në Krishtlindje... është një makth. Mbetet një mister se çfarë do të thotë Babis me këtë, raporton Deutsche Welle.

Pastaj ai vazhdon: marrëveshja e paqes do të nënshkruhet jo më vonë se 24 shkurti 2026 dhe do të "garantojë siguri për të gjithë - për Ukrainën, Evropën dhe rusët", thotë Babis. Më në fund kthehet. Në pjesën e pasme të bluzës së tij, në anglisht, shkruan: "Vullnetar i Paqes " .

Andrej Babiš e publikoi atë video të dielën, më 14 dhjetor 2025, në rrjetet e tij sociale. Ishte vazhdimi i muajve të tërë fushate - dhe një tregues i asaj që Kryeministri do t'i ofrojë audiencës së tij në të ardhmen.

Disa ditë më parë, presidenti çek Petr Pavel emëroi miliarderin 71-vjeçar si kryeministër.

Emërimi i ministrave u bë të hënën (15 dhjetor). Kjo është hera e parë që Republika Çeke ka një qeveri koalicioni ekskluzivisht populiste të krahut të djathtë, ose të ekstremit të djathtë, raporton DW.

Së bashku me "Veprimin e Qytetarëve të Pakënaqur" (ANO) të Babis, ajo përfshin edhe "Partinë e Shoferëve" (Motoriste) populiste të krahut të djathtë dhe "Partinë e Lirisë dhe Demokracisë së Drejtpërdrejtë" (SPD) të ekstremit të djathtë.

Midis 15 ministrave në qeverinë e re janë disa politikanë të ANO-s të cilët kanë qenë shumë të respektuar për vite me radhë, si dhe disa ekspertë jopartiakë.

Por ka edhe disa njerëz kontrovers, sipas DW. Midis tyre, për shembull, është kreu i Partisë Motoriste, Petr Macinka, një populist i krahut të djathtë euroskeptik i flaktë. Ose le të themi Otto Klempir, ministri i kulturës i nominuar nga SPD - një muzikant, kompozitor dhe bashkëthemelues i grupit funk-rock JAR, i cili ka një histori tragjike pas tij si informator për Sigurimin Shtetëror të Çekosllovakisë.

Një kthesë politike apo thjesht retorikë e ashpër në Republikën Çeke?

Me ardhjen e qeverisë së re, periudha dy muaj e gjysmë e pasigurisë pas zgjedhjeve parlamentare mbaron. Por kjo nuk mund të thuhet ende përfundimisht: në janar, përkatësisht, qeveria e Babiš pret një votë (mos)besimi në parlament, raporton DW.

Përveç kësaj, Ministri i Mbrojtjes së Mjedisit nuk është emëruar ende. Kandidati është Filip Turek, por për shkak të postimeve të tij të mëparshme raciste dhe neonaziste në rrjetet sociale, Presidenti Pavel heziton ta emërojë atë, shton DW. Vetë Turek është aktualisht në spital sepse thuhet se ka probleme serioze me shpinën. Është e mundur që emërimi të mos miratohet.

Megjithatë, sipas DW, një gjë është tashmë e sigurt: në Republikën Çeke po ndodh një kthesë e mprehtë politike - nga një kurs liberal-konservator, pro-evropian dhe fuqishëm pro-ukrainas në populizëm të krahut të djathtë dhe euroskepticizëm. Pyetja mbetet, çfarë nga e gjithë kjo është vetëm retorikë dhe politikë në nivelin e simbolizmit për Babisin - dhe ku do t'i vërë në praktikë në të vërtetë fjalët e tij?

Siç njoftoi gjatë fushatës zgjedhore, Babis njoftoi ndryshimin më të rëndësishëm në politikën e jashtme disa ditë më parë: Bashkimi Evropian duhet të "gjejë mënyra të tjera" për të mbështetur Ukrainën, shkroi ai në Facebook. "Arkat tona janë bosh dhe na duhet çdo qindarkë për qytetarët tanë". Këtë të enjte (18 dhjetor 2025), Babiš do të jetë në gjendje - ose ndoshta duhet - të marrë një qëndrim të qartë për këtë çështje në takimin e Këshillit të BE-së në Bruksel, ku mblidhen krerët e shteteve dhe qeverive të BE-së. Ndër të tjera, samiti do të diskutojë mbështetjen e mëtejshme për Ukrainën.

Megjithatë, Babis ende nuk e ka specifikuar se si e parashikon atë "rrugë alternative" për mbështetjen e BE-së për Ukrainën. E njëjta gjë vlen edhe në nivel kombëtar: nën qeverinë e mëparshme të Petr Fiala, për shembull, Republika Çeke koordinoi një iniciativë për blerjen globale të municioneve të artilerisë për Ukrainën. Babis dëshiron ta shfuqizojë ose ta ndryshojë rrënjësisht iniciativën - por prej muajsh nuk ka qenë e qartë se si saktësisht dëshiron ta bëjë këtë.

Situata është e ngjashme me shumicën e çështjeve të tjera. Partia e Babiš, ANO, është e bashkuar me partinë qeverisëse hungareze të Viktor Orbán, Fidesz, në familjen e partive evropiane të ekstremit të djathtë "Patriotët për Evropën". Megjithatë, kursi anti-evropian i përballjes së kryeministrit çek nuk është aq i mprehtë sa ai i Orbanit. Babiš po lufton kundër paktit të emigrantëve, Planit të Gjelbër dhe heqjes graduale të motorëve me djegie të brendshme, por për momentin nuk është e qartë nëse ai do ta paralizojë BE-në në ato fusha.

Babis ankohet vazhdimisht për gazetarët dhe dëshiron të ristrukturojë shërbimin publik të transmetimit. Por nuk ka gjasa që një situatë si ajo që mbizotëron në Hungari të përsëritet atje. Pikëpamjet e tij mbi Ukrainën i shkojnë në ndihmë Rusisë - por Babiš nuk është ende një aleat i Presidentit rus Vladimir Putin, siç është Orban, sipas DW.

Konflikti i interesit të Andrej Babis

Mbetet e paqartë se si kryeministri i ri çek synon ta zgjidhë konfliktin e tij të interesave si kreu i qeverisë nga njëra anë dhe si biznesmen dhe pronar i koncernit Agrofert nga ana tjetër.

Presidenti Pavel në fakt e bëri këtë një kusht për emërimin e Babis për kryeministër - dhe Babis premtoi t'ia linte perandorinë e tij të biznesit një menaxheri të pavarur derisa fëmijët e tij ta pasonin. Por ka dyshime të konsiderueshme në lidhje me besueshmërinë e këtij premtimi, shtoi DW. Shumë njohës të situatës në Republikën Çeke vlerësojnë se Babiš do të gjejë ende një mënyrë dinake për të ruajtur kontrollin mbi Agrofert .

Për momentin, duket se vetëm një gjë është e sigurt: nën Babiš, nuk do të ketë dalje të Republikës Çeke nga Bashkimi Evropian, as nga NATO. Megjithatë, shumë paralajmërojnë se rëndësia e qeverisë së re çeke nuk duhet nënvlerësuar. Miliarderi shërbeu si kryeministër në dy qeveri të njëpasnjëshme, nga viti 2017 deri në vitin 2021, duke përfshirë një qeveri minoritare dhe një në koalicion me Social Demokratët.

Këtë herë, populistët e krahut të djathtë dhe ekstremistët e krahut të djathtë janë të vetëm në qeveri. Portali Denik Referendum vlerëson se kanë ardhur "kohë të vështira" për Republikën Çeke dhe paralajmëron se Babiš dëshiron të "kufizojë demokracinë". Të tjerë besojnë në një skenar më të ngjashëm me atë në Sllovaki, me koalicionin qeverisës që së shpejti do të përfshihet në konflikte të brendshme.

Në një artikull për Lidové novini , komentatori Miroslav Korecki aludon në të kaluarën e Babiš si agjent i sigurimit shtetëror çekosllovak dhe origjinën e paqartë të miliardave të tij. Ai e karakterizoi kryeministrin si më poshtë: "Një njeri me një të kaluar të errët, i njohur për praktikat e tij të pamëshirshme të biznesit dhe ekuilibrin në kufijtë e ligjit, në kufijtë e së vërtetës dhe gënjeshtrave. Një politikan me një stil unik dhe të paparashikueshëm. Një person kaotik që nuk mund ta kontrollojë veten dhe që bën vazhdimisht gabime në vendimet për personelin. Ai nuk është një vizionar i madh, është më shumë një mikromenaxher, por edhe një lexues i apasionuar i hulumtimeve të opinionit publik."