Siria do të krijojë parlament të ri, duke vënë në provë premtimin e përfshirjes politike

Siria po përgatitet të krijojë parlamentin e parë që nga rrëzimi i Bashar al-Assad, një moment historik në tranzicionin nga sundimi i tij, por që ka ngjallur shqetësime të reja në lidhje me përfshirjen politike nën Presidentin Ahmed al-Sharaa.

Komitetet rajonale kanë zgjedhur kolegjet zgjedhore që do të zgjedhin dy të tretat e Asamblesë Popullore prej 210 anëtarësh, më 5 tetor. Sharaa emëron një të tretën e mbetur.

Procesi po zhvillohet ndërsa Sharaa përpiqet të konsolidojë kontrollin e tij mbi një komb të përçarë, me dyshime se administrata e tij e udhëhequr nga islamistët suni, ka një ndikim të thellë midis pakicave kurde, druzëve dhe alevitëve.

SI DO TË ZHVILLOHEN ZGJEDHJET?

Procesi drejtohet nga një organ me 11 anëtarë të emëruar nga Sharaa në qershor. Ky organ nga ana tjetër emëroi nënkomitete rajonale që zgjodhën anëtarët e kolegjeve zgjedhore rajonale, pas konsultimeve lokale. Është shpallur një listë paraprake prej rreth 6,000 zgjedhësish. Për të kandiduar për në parlament, së pari duhet të zgjidheni si anëtar i një kolegji zgjedhor.

Kriteret përjashtojnë mbështetësit e regjimit të mëparshëm dhe avokatët e "shkëputjes, ndarjes ose kërkimit të ndërhyrjes së huaj".

140 vendet janë të shpërndara në 60 distrikte.

DO TË NDODHË NË TË GJITHË SIRINË?

Jo. Duke përmendur arsye sigurie dhe politike, autoritetet e kanë shtyrë procesin në zonat e kontrolluara nga një administratë e udhëhequr nga kurdët në verilindje, e cila ndryshon ndjeshëm nga Sharaa-ja, në lidhje me mënyrën se si duhet të qeveriset Siria.

U vonua gjithashtu në Sueidën kryesisht Druze në jug, ku tensionet mbeten të larta pas dhunës që përballi forcat qeveritare kundër luftëtarëve Druze.

Kjo do të thotë që rreth një duzinë vendesh të rezervuara për këto zona, nuk do të mbushen për momentin.

ÇFARË THONË KRITIKËT?

Kritikët thonë se procesi është i centralizuar dhe kriteret e përshtatshmërisë janë të përcaktuara në mënyrë të paqartë, ndër shqetësime të tjera.

Një deklaratë nga 15 grupe të shoqërisë civile tha se kjo i hap rrugën,"autoritetit ekzekutiv për të dominuar një institucionn, që duhet të jetë i pavarur prej tij dhe të pasqyrojë vullnetin popullor".

Komiteti Suprem thotë se një proces apelimi, u lejon njerëzve të sfidojnë përzgjedhjet e zgjedhësve.

Edhe pse rregullat përcaktojnë që të paktën një e pesta e zgjedhësve duhet të jenë gra, nuk ka një kërkesë minimale për përfaqësimin e tyre parlamentar. Po kështu, nuk ka kuota për pakicat etnike dhe sektare.

Të kombinuara me një sistem votimi ku fituesi i merr të gjitha, zgjedhjet mund të prodhojnë një rezultat të dominuar nga burrat nga shumica myslimane sunite e Sirisë, thonë analistët. Kjo mund t'ia vërë barrën Sharaa-s, i cili ka premtuar vazhdimisht përfshirje, për të përdorur mandatin e tij të tretë për të emëruar ligjvënëse femra dhe anëtare të grupeve minoritare.

Shkencëtari politik Radwan Ziadeh e përshkroi atë si një proces përzgjedhjeje që rrezikonte të shtonte një "krizë legjitimiteti", duke mos ofruar "përfaqësim të vërtetë". "Kritikët ... do të thonë se kjo nuk është demokratike, nuk është falas, edhe pse shteti kurrë nuk pretendoi se ishte një proces demokratik", tha ai.

Grupet dominuese kurde e shohin procesin, si provë të mëtejshme se Damasku dëshiron të monopolizojë pushtetin. Sharaa ka hedhur poshtë kërkesën e tyre për një qeveri të decentralizuar.

Thouraya Mustafa e Partisë së Bashkimit Demokratik Kurd (PYD) tha se kjo tregonte se administrata e re kishte të njëjtin mentalitet, "si mentaliteti autoritar i mëparshëm".

Nën sundimin e Assadit, parlamenti veproi si vulë për vendimet e tij.

ÇFARË KA THËNË SHARA?

Sharaa ka thënë se kuvendi po formohej në "një mënyrë të pranueshme" për një tranzicion, dhe se "nuk ishte një shtet i përhershëm". Ai tha se ishte e pamundur të mbaheshin zgjedhje kombëtare për shkak të "humbjes së dokumenteve", duke vënë në dukje se shumë sirianë janë jashtë vendit, gjithashtu pa dokumente.

Sharaa më parë ka treguar mbështetje për qeverisjen demokratike, duke i thënë revistës Economist në janar, se "nëse demokracia do të thotë që populli vendos se kush do ta sundojë dhe kush do ta përfaqësojë atë në parlament, atëherë po, Siria po shkon në këtë drejtim".

ÇFARË FUQISH DO TË KETË PARLAMENTI?

Një kushtetutë e përkohshme e miratuar në mars i dha parlamentit autoritete të kufizuara. Nuk ka asnjë kërkesë që qeveria të fitojë një votëbesim parlamentar.

Kuvendi mund të propozojë dhe miratojë ligje. Mandati i tij është 30 muaj, me të drejtë rinovimi. Ai merr përsipër autoritetin legjislativ derisa të miratohet një kushtetutë e përhershme dhe të organizohen zgjedhjet./ Reuters.