Rrugët e Katmandusë ditët e fundit janë shndërruar në skenë revolucioni. Njolla gjaku në trotuare, tym nga ndërtesat publike të djegura dhe rezidencat e politikanëve të plaçkitura tregojnë gjurmët e protestave më të mëdha në dekada, raporton Financial Times.

Në muret e parlamentit, i cili u dogj javën e kaluar, protestuesit lanë një mesazh të qartë:
“Vetëm Gjenerata Z do të jetë këtu. Udhëheqësit e korruptuar do të dëbohen. Rroftë Nepali. Rroftë Gjenerata Z.”

Protestat, të quajtura nga media si kryengritja e “Gjeneratës Z” – për t’i referuar të rinjve të lindur midis viteve 1997 dhe 2012 – filluan me të rinjtë, disa edhe me uniforma shkolle, që dolën në rrugë kundër një elite politike të plakur dhe të korruptuar. Pas dy ditësh trazirash vdekjeprurëse dhe shkatërruese, kryeministri KP Sharma Oli dha dorëheqjen të martën. Policia njoftoi se deri të premten numri i të vdekurve ishte arritur në 51, me rreth 1,400 të plagosur.

Fillimisht nxitëse e protestave ishte ndalimi i platformave kryesore të mediave sociale, por shpejt ato u kthyen në shprehje të pakënaqësisë së gjatë ndaj politikanëve dhe familjeve të tyre të korruptuara. “Mund të na ndalohet interneti, por prapë mund të jemi në rrugë dhe të kërkojmë përgjigje – ku po shkojnë taksat tona, si jetojnë ata në luks me pagat e nëpunësve civilë, ndërsa ne mezi mbijetojmë?” pyet Anjali Shah, një studente 24-vjeçare e drejtësisë, e cila pa shokët e saj të qëlluar nga policia me municion luftarak.

Nepali, ku mosha mesatare është 25 vjeç – më poshtë se mesatarja aziatike prej 32 vjeç – po bëhet një shembull i një trendi rajonal, ku udhëheqës të moshuar përplasen me të rinj ambiciozë, të papunë dhe të lodhur nga politikat e vjetra dhe mungesa e mundësive. Gjatë krizës ekonomike të Sri Lankës në vitin 2022, dhjetëra mijëra të rinj pushtuan pallatin presidencial në Kolombo, duke detyruar presidentin Gotabaya Rajapaksa të largohej nga vendi. Në Bangladesh dhe Indonezi, lëvizjet studentore kanë ndikuar gjithashtu në ndryshime të rëndësishme politike.

“Të rinjtë nuk kanë respekt për politikanët – ata nuk duan korrupsion, ata duan ndryshim,” thekson Shafqat Munir, bashkëpunëtor i lartë në Institutin e Bangladeshit për Paqe dhe Siguri. Ky mesazh përsëritet në të gjithë rajonin, ku Gjenerata Z po sfidon elitën politike të vjetër dhe të privilegjuar, duke përdorur internetin si mjet dhe burim energjie për mobilizim.

Një aspekt veçanërisht simbolik i kryengritjes është versioni nepalez i momentit “le të hanë tortë”. Para ndalimit të mediave sociale, Instagram dhe TikTok ishin plot me video që tregonin jetën luksoze të fëmijëve të politikanëve – me hashtagje si #NepoKid dhe #NepoBabies. “Qytetarët nuk kanë as kripë, dhe ju hani nga pjata ari dhe argjendi,” shkruhet në një postim që dokumentonte luksin e elitës.

Studenti Shah thekson: “Fillimi i kësaj lëvizjeje ishte një trend në mediat sociale – ekspozimi i ‘fëmijëve Nepo’, të cilët jetojnë luksozisht, ndërsa ne nuk kemi ujë të pijshëm të sigurt, vende pune apo mundësi. Korrupsioni është kudo rreth nesh.”

Protestat në Nepal kanë rrënjë historike: ato kujtojnë revolucionin e vitit 2006, i cili i dha fund monarkisë 239-vjeçare, por epoka republikane nuk solli stabilitet. Rrugët e Katmandusë sot janë të qeta, por mes automjeteve të blinduara dhe mbetjeve të djegura, të rinjtë përpiqen të rindërtojnë vendin.

“Shteti nuk i është përgjigjur nevojave të qytetarëve, dhe politikanët janë sjellë si mbretër të rinj. Zemërimi shpërtheu këtë javë, njësoj si në Bangladesh, Sri Lanka dhe Indonezi,” thotë analisti Amish Raj Mulmi.

Në Bangladesh, kryengritja filloi kundër sistemit të kuotave të punësimit, por u shndërrua në refuzim të regjimit dhe korrupsionit të rrënjosur. Rreth 1,400 njerëz u vranë, por demonstratat vazhduan. Në Indonezi, të paktën 10 persona humbën jetën dhe disa parlamentet rajonale u dogjën, ndërsa turma plaçkiti shtëpitë e politikanëve.

Vendet e Azisë Jugore dhe Juglindore kanë popullsi të re: në Nepal, 20% e popullsisë ishte midis 15 dhe 24 vjeç në vitin 2023. Por mungesa e vendeve të punës dhe papunësia e lartë pengojnë përfitimet e këtij avantazhi demografik. Rreth 700,000 nepalezë largohen çdo vit, duke kontribuar në ekonominë përmes remitancave, por vendi mbetet pa vende pune cilësore.

Të rinjtë po formojnë forcë politike të rëndësishme. Në Bangladesh, ata kanë krijuar Partinë Qytetare Kombëtare që do të marrë pjesë në zgjedhjet e ardhshme. Në Sri Lanka, roli i tyre ishte vendimtar për zgjedhjen e një presidenti të ri. Në Nepal, lëvizja Gen Z vendosi ish-Kryetaren e Gjykatës së Lartë, Sushila Karki, si udhëheqëse të qeverisë së përkohshme, duke shpërndarë parlamentin dhe shpallur zgjedhje të reja për në mars.

Protestuesit theksojnë: “Ajo që Gjenerata Z ka të përbashkët është mosha dhe pakënaqësia jonë. Dolëm në rrugë për të kërkuar llogaridhënie dhe transparencë. Pjesërisht ndoqëm shembujt e Sri Lankës dhe Bangladeshit. Nuk besonim se do të përmbysnim një regjim të tërë brenda dy ditësh,” thotë Jatish Odzha, 25 vjeç.

Të rinjtë e Nepalit janë bërë një forcë që nuk mund të injorohet më, duke dërguar një mesazh të qartë: koha e elitës së vjetër politike po mbaron.