Hapësira, kufiri i ri i luftës për dominim global

Midis satelitëve të rrëmbyer dhe armëve hapësinore në orbitë, hapësira është shndërruar në frontin e radhës të betejës për dominim global.

Ndërsa Rusia mbajti paradën e Ditës së Fitores këtë vit, një grup hakerësh pro-Kremlinit rrëmbyen një satelit televiziv që transmetonte shërbime për Ukrainën, duke zëvendësuar programet normale me pamjet e paradës ushtarake nga Moska. Ky akt kishte synim frikësimin dhe tregoi qartë se luftërat e shekullit XXI nuk zhvillohen më vetëm në tokë, det dhe ajër, por edhe në hapësirën kibernetike dhe atë kozmike.

Ekspertët paralajmërojnë se çaktivizimi i një sateliti mund të shkaktojë pasoja shkatërruese pa u qëlluar asnjë plumb. Kjo arrihet duke sulmuar softuerin e sigurisë së tij ose duke ndërprerë aftësinë për të komunikuar me Tokën. “Nëse mund të pengosh aftësinë e një sateliti për të komunikuar, mund të shkaktosh një ndërprerje të konsiderueshme”, tha Tom Pace, CEO i firmës së sigurisë kibernetike NetRise. Ai shtoi: “Mendoni për GPS-in. Imagjinoni nëse një popullsi do ta humbiste atë dhe konfuzionin që do të shkaktonte”.

Sot mbi 12,000 satelitë orbitojnë Tokën, duke luajtur rol jetik në komunikime, operacione ushtarake, inteligjencë, navigim dhe zinxhirë furnizimi. Ata janë gjithashtu thelbësorë për paralajmërimin e hershëm të lëshimeve raketore. Por ky rol jetik i bën ata edhe më të cenueshëm ndaj sulmeve, siç ndodhi në vitin 2022 me kompaninë amerikane Viasat, kur një sulm kibernetik, për të cilin Ukraina fajësoi Rusinë, la jashtë funksionit dhjetëra mijëra modema dhe krijoi ndërprerje masive në Evropë.

Paralelisht, Rusia raportohet se po zhvillon një armë bërthamore të vendosur në hapësirë, e aftë të shkatërrojë satelitë në orbitën e ulët të Tokës. Një armë e tillë, sipas kongresmenit amerikan Mike Turner, do ta bënte orbitën të papërdorshme për një vit dhe do të minonte sigurinë kombëtare e ekonominë globale. “Nëse kjo armë anti-satelitore do të vendosej, do të ishte fundi i epokës hapësinore. Kjo është Kriza Kubaneze e Raketave në hapësirë”, paralajmëroi Turner.

Përveç betejës për satelitët, një tjetër dimension i konkurrencës hapësinore është Hëna. NASA njoftoi planet për të dërguar një reaktor të vogël bërthamor atje, duke synuar të sigurojë burime energjie përpara Rusisë dhe Kinës. Hëna është e pasur me helium-3, një element që mund të përdoret në të ardhmen për të prodhuar energji përmes bashkimit bërthamor. “Nëse dominon nevojat energjetike të Tokës, loja ka mbaruar”, tha eksperti britanik Joseph Rooke.

Edhe Rusia dhe Kina kanë shpallur plane për centralet e tyre bërthamore në Hënë, duke e kthyer konkurrencën për burimet hapësinore në një garë të re globale. Inteligjenca artificiale, sipas analistëve, do ta përshpejtojë këtë proces, duke shtuar edhe më shumë rivalitetin. Megjithatë, Pekini kundërshton akuzat për militarizimin e hapësirës, duke deklaruar se janë SHBA-të që po e kthejnë hapësirën në një fushë lufte përmes forcimit të aleancave ushtarake hapësinore.

Hapësira, dikur simbol i bashkëpunimit shkencor, po shndërrohet me shpejtësi në arenën e re të garës për pushtet, energji dhe mbijetesë globale.