Një fole grerëzash radioaktive me nivele rrezatimi dhjetë herë më të larta se ato të lejuara sipas rregulloreve, u gjet në një strukturë që dikur prodhonte pjesë për armët bërthamore amerikane, thanë zyrtarët federalë.

"Foleja u spërkat për të vrarë grerëzat, pastaj u vu në qese si mbetje radiologjike", thotë një raport i Departamentit të Energjisë të SHBA-së, i publikuar javën e kaluar. Asnjë grerëz nuk u gjet në vendin pranë Aiken në Karolinën e Jugut.

Hetuesit thonë se ndotja nuk lidhet me një rrjedhje të mbetjeve bërthamore dhe se nuk ka pasur ndikim në "mjedis ose publik".

Grupet mjedisore kanë kritikuar qeverinë për mënyrën se si e ka trajtuar situatën.

Foleja u zbulua nga punëtorët që inspektojnë rregullisht vendin për rrezatim bërthamor në Savannah River Site (SRS) pranë Aiken, më 3 korrik.

‘U gjet në një postë afër vendit ku ruhen miliona galonë mbetje bërthamore të lëngshme, por nuk kishte rrjedhje nga rezervuarët e mbetjeve’, citon raporti.

Hetuesit ia atribuojnë nivelet e rrezikshme të larta të gjetura në fole, asaj që quhet "kontaminim radioaktiv i trashëguar në vend" - radioaktiviteti i gjetur, ka mbetur që nga koha kur vendi prodhonte në mënyrë aktive pjesë për bomba bërthamore gjatë Luftës së Ftohtë.

Vendi u hap në vitet 1950, kur po prodhohej plutonium për t'u përdorur në bërthamën e bombave bërthamore. Ai vazhdon të funksionojë edhe sot, por me fokus në materialin bërthamor për termocentralet.

Raporti i departamentit të energjisë vëren se grerëzat që jetonin brenda folesë, do të kishin nivele rrezatimi dukshëm më të ulëta se vetë foleja.

Gjithashtu thekson se grerëzat përgjithësisht fluturojnë vetëm disa qindra metra larg folesë së tyre dhe se foleja u gjet në mes të vendndodhjes së lumit Savannah prej 310 miljesh katrorë - që do të thotë se ka pak shanse që ato të fluturojnë jashtë objektit.

"Nuk u gjet asnjë ndotje në zonë", vëren raporti. "Nuk pati ndikime tek punëtorët, mjedisi apo publiku",

Savannah River Site Watch, një grup mbikëqyrës që monitoron vendin, tha se shumë pyetje mbeten pa përgjigje.

"Jam i zemëruar që SRS nuk shpjegoi nga vinin mbetjet radioaktive ose nëse ka ndonjë lloj rrjedhjeje nga rezervuarët e mbetjeve, për të cilën publiku duhet të jetë i vetëdijshëm", tha zëdhënësi Tom Clements për Associated Press.

Vendndodhja dikur gjeneronte më shumë se 165 milionë gallonë (625 milionë litra) mbetje bërthamore të lëngshme, sipas Savannah River Mission Completion.

Ende janë në përdorim 43 nga rezervuarët nëntokësorë, ndërsa tetë janë mbyllur./ BBC.