Nga James Piazza/

Për herë të tretë në tre vjet, Donald Trump ka qenë i kërcënuar nga një agresor. Shumë fakte mbeten ende të paqarta pasi një person i armatosur sulmoi hotelin Washington-Hilton me 25 prill 2026, gjatë darkës së Shoqatës së Korrespondentëve të Shtëpisë së Bardhë.

Teksa hetimet për të shtënat vazhdojnë, Alfonso Serrano, redaktor për politikën dhe shoqërinë në The Conversation, foli me James Piazza-n, studiues i dhunës politike në Penn State, për arsyet që po nxisin rritjen e dhunës politike në SHBA dhe çfarë mund të bëhet për ta ndalur atë.

Kjo nuk është hera e parë që Trump përballet me dhunë politike. Çfarë bie në sy pas këtij sulmi të fundit?

Mendoj se ngjarjet e 25 prillit tregojnë sa i rrezikshëm është ky moment politik në Shtetet e Bashkuara. Gjatë viteve të fundit, sidomos që nga 6 janari 2021, SHBA ka përjetuar një rritje të dhunës politike, e cila zakonisht përkufizohet si dhunë e motivuar nga politika ose që synon të dërgojë një mesazh politik apo të arrijë një objektiv politik.

Studiuesit në laboratorin Polarization & Extremism Research & Innovation Lab kanë dokumentuar se dhuna politike është rritur në SHBA në vitet e fundit. Disa shembuj të fundit që vijnë ndër mend janë: kryengritja e 6 janarit 2021 në Kapitolin e SHBA-së; disa tentativa për atentat ndaj Presidentit Trump; sulmet vdekjeprurëse ndaj ligjvënësve në Minesota, Melissa Hortman dhe John Hoffman, ku Hortman dhe bashkëshorti i saj humbën jetën; tentativa për vrasjen e Paul Pelosi-t; vrasja e Charlie Kirk-ut. Në shtetin tim, Pensilvani, guvernatori Josh Shapiro ishte objekt i një sulmi në rezidencën e guvernatorit.

Çfarë po e nxit këtë dukuri të dhunës politike që duket sikur po përhapet në vend?

Sipas kërkimeve të mia dhe të studiuesve të tjerë, ka disa faktorë të rëndësishëm që po e nxisin dhunën politike në SHBA sot. Shtetet e Bashkuara janë aktualisht shumë të polarizuara politikisht, që do të thotë se amerikanët janë të ndarë fort sipas linjave partiake. Ata janë dyshues dhe armiqësorë ndaj njëri-tjetrit, dhe kjo krijon një mjedis të tensionuar dhe të paqëndrueshëm për politikën dhe jetën publike. Kjo ka krijuar një situatë “ose fiton ose humb gjithçka”, ku çdo zgjedhje apo përballje politike shihet si moment jetik.

Ajo që më bie më shumë në sy është dimensioni moral i polarizimit në SHBA. Secila palë i sheh anëtarët e palës tjetër jo thjesht si njerëz me mendime të ndryshme politike, por si të këqij ose imoralë. Ky mjedis i polarizuar e ka bërë dhunën politike më të pranueshme. Gjithashtu, ka ulur reagimin e fortë publik kundër saj kur ndodh. Kjo e bën dhunën politike më të mundshme.

Retorika politike është bërë shumë më përçarëse dhe më e dhunshme. Kjo shkon paralelisht me polarizimin dhe ndihmon në normalizimin e mëtejshëm të dhunës politike. Veçanërisht, kur politikanët përdorin gjuhë demonizuese ose çnjerëzuese ndaj kundërshtarëve, për shembull, duke i përshkruar si më pak se njerëz, kjo nxit ekstremizmin dhe motivon ekstremistët të dëmtojnë fizikisht kundërshtarët e tyre.

Dezinformimi është gjithashtu një faktor i rëndësishëm. Shumë persona që kanë kryer akte të fundit të dhunës politike duket se janë ndikuar nga teori konspirative dhe forma të tjera dezinformimi, shpesh të marra nga rrjetet sociale. Dezinformimi luan një rol të madh në komunitetet online, ku njerëzit ekspozohen ndaj shumë informacioni të rremë dhe izolohen nga burime të tjera që mund të sfidojnë mënyrën e tyre të të menduarit. Kjo lehtëson radikalizimin dhe në disa raste nxit dhunën politike.

Së fundi, një faktor i rëndësishëm është edhe sulmi aktual ndaj normave dhe institucioneve demokratike në SHBA. Demokracia amerikane po përballet me presione të paprecedenta në epokën moderne. Kjo ka ndikuar negativisht në besimin e amerikanëve ndaj qeverisë, në besimin ndaj institucioneve demokratike dhe në vlerësimin e vetë demokracisë.

Punimet e mia tregojnë se individët që janë skeptikë ndaj demokracisë kanë shumë më tepër gjasa të mbështesin ose të tolerojnë dhunën politike.

Si dallon ky moment nga periudha të tjera të dhunshme në historinë e SHBA-së, a jemi në një situatë të panjohur më parë?

Edhe pse SHBA-ja po përjeton aktualisht një rritje të dhunës politike, fatkeqësisht kjo nuk është diçka e paprecedentë. Një shembull është periudha shumë e polarizuar e viteve 1850, para Luftës Civile. Në atë kohë kishte një ndarje të fortë mes kundërshtarëve të skllavërisë dhe mbështetësve të saj. Kjo çoi në atentate politike, në një sulm ndaj një anëtari të Kongresit kundër skllavërisë nga një anëtar pro skllavërisë dhe në një konflikt të përgjakshëm në Kansas mes grupeve të armatosura pro dhe kundër skllavërisë.

Në fillim të viteve 1900, menjëherë pas Luftës së Parë Botërore, pati një tjetër rritje të dhunës politike për shkak të konflikteve të punës dhe dhunës nga gjenerata e dytë e Ku Klux Klanit.

Gjithashtu, vitet 1960 përjetuan një periudhë të fortë dhune politike, e lidhur me kundërshtimin ndaj Luftës së Vietnamit dhe reagimin ndaj Lëvizjes për të Drejtat Civile.

Edhe pse sot ka disa veçori të reja, sidomos ndikimi i rrjeteve sociale, mendoj se mund të gjejmë paralele me këto periudha të mëparshme.

Një mendim i fundit?

Mendoj se është absolutisht e domosdoshme që politikanët demokratë dhe republikanë, nga të gjitha anët, të bashkohen për të dënuar këtë sulm dhe çdo formë të dhunës politike. Edhe komentatorët dhe figurat me ndikim duhet ta dënojnë këtë dhe çdo përdorim të dhunës politike.

Kërkimet tregojnë qartë se ajo që thonë elitat politike, politikanët, liderët politikë, komentatorët e medias, influencuesit online, pas ngjarjeve të tilla ka një ndikim shumë të madh në qëndrimet e qytetarëve. Elitat politike mund të përdorin një gjuhë që nuk e normalizon këtë lloj sjelljeje.

Nëse mesazhi vjen nga i gjithë spektri politik, ai do të jetë edhe më efikas në uljen e qëndrimeve publike që ushqejnë dhunën politike. /TheConversation– Syri.net