Reperi që do të bëhej kryeministër

Një reper që këndon se nuk merr kurrë ryshfet, futet papritur në dasma për kënaqësinë e mbështetësve të tij dhe bën selfie me fansat e GjeneratësZ, po kryeson garën për t'u bërë kryeministri i ardhshëm i Nepalit.

Të enjten, votuesit në një nga vendet më të varfra të Azisë mund ta çojnë në postin më të lartë 35-vjeçarin Balendra Shah, i cili deri vonë ishte kryetar i bashkisë së kryeqytetit, Katmandu. Rivali i tij kryesor është KP Sharma Oli, 74 vjeç, ish-kryeministër që u rrëzua nga një kryengritje e udhëhequr nga GjenerataZ vitin e kaluar, ku u vranë 77 persona.

Shah, i njohur nga ndjekësit e tij si Balen, ka premtuar t'u përgjigjet thirrjeve të protestuesve për të luftuar korrupsionin dhe për të tronditur politikën e dominuar nga brezat më të vjetër, në një vend ku mosha mesatare është 25 vjeç. Në një koment të rrallë gjatë fushatës për Financial Times, Shah, i cili zakonisht shmang mediat dhe preferon syze të errëta dhe atlete të bardha të mëdha, u zotua të jetë "kandidati i të gjithë Nepalit".

"Balen na përfaqëson ne,Gjeneratën Z që luftuam dhe humbëm jetën vitin e kaluar, dhe të rinjtë nepalezë në tërësi," tha Rashmi Uprety, 23 vjeçe, aktore dhe aktiviste në Damak, në fushat lindore të Jhapas pranë kufirit me Indinë.

Balen po përballet drejtpërdrejt me Olin, duke sfiduar katër herë kryeministrin për vendin e tij. "Ai do të ndryshojë sistemin politik; ai është fillimi i atij ndryshimi," tha Uprety.

Një fitore e Shahut do ta ndryshonte ndjeshëm politikën e këtij vendi të vogël himalajan, të vendosur mes Kinës dhe Indisë. "Për dekada, Nepali e ka menaxhuar pozicionin e tij gjeopolitik duke mbajtur ekuilibër, duke marrë përfitime ekonomike si nga India ashtu edhe nga Kina, ndërsa ruante zyrtarisht mosangazhimin," shkroi Rudabeh Shahid nga Qendra për Azinë Jugore e Atlantic Council. "Ajo që e dallon momentin aktual është dobësimi i konsensusit të elitës" që e mbante këtë ekuilibër, shtoi ajo.

Protestat e shtatorit, të shkaktuara nga vendimi i Olit për të ndaluar platformat e njohura të mediave sociale, u zgjeruan shpejt në një kryengritje kundër asaj që shumë nepalezë e shohin si një sistem politik të dështuar, të mbushur me pabarazi dhe të simbolizuar nga jetët luksoze të fëmijëve të privilegjuar të elitës.

Ndërsa protestuesit i vunë zjarrin rezidencës së kryeministrit, parlamentit dhe gjykatës së lartë, Shah shkroi në Facebook: "E dashur GjenerataZ, dorëheqja e vrasësit tuaj ka ardhur. Tani brezi juaj duhet të drejtojë vendin."

Që atëherë, vendi është drejtuar nga një kryeministër i përkohshëm. "Balen pa një mundësi pas kryengritjes, e cila e nxori në plan të parë," tha Anurag Acharya, drejtor i think-tankut Policy Entrepreneurs në Katmandu.

Me profesion inxhinier, Shah u bë i njohur me muzikën e tij që kritikonte establishmentin nepalez, me vargje si "të gjithë liderët janë hajdutë, po e grabisin vendin". Ai hyri në politikë në vitin 2022, duke fituar postin e kryetarit të bashkisë së Katmandusë si kandidat i pavarur me sloganin "koha për ndryshim".

Në janar, Shah iu bashkua Partisë Rastriya Swatantra (RSP), një parti centriste me disa kandidatë të GjeneratësZ, e cila ka premtuar në programin e saj ta kalojë pozicionin e Nepalit nga një "shtet tampon" mes Kinës dhe Indisë në një "urë" që promovon "partneritet ekonomik dhe lidhje trepalëshe".

Shah i dha partisë një shtysë të re, tha shkrimtari politik Sudheer Sharma. "Narrativa e përgjithshme sot është se RSP është forca kryesore e ndjenjës së GjeneratësZ në këto zgjedhje."

Nga rreth 19 milionë votues me të drejtë vote, pothuajse gjysma janë nën 45 vjeç dhe rreth 1 milion votues të rinj janë regjistruar që nga protestat. Autoritetet zgjedhore kanë ndaluar sondazhet para zgjedhjeve, por analistët politikë dhe mediat lokale e shohin Shahun si kandidatin kryesor.

Ndërkohë, Oli e ka paraqitur garën si një zgjedhje "mes atyre që djegin vendin dhe atyre që e ndërtojnë atë".

"Gjatë protestave, të gjithë në rrjetet sociale i kërkonin Balenit të merrte drejtimin e vendit," tha Yatish Ojha, 26 vjeç, avokat dhe protestues. "Ai ka mandatin e lëvizjes GjenerataZ."

"Është e pabesueshme që Oli po kandidon," shtoi Ojha. "Ai pati mundësinë të largohej me dinjitet."

Nepali ka pasur më shumë se një duzinë qeverish që nga heqja e monarkisë 239-vjeçare në vitin 2008, pas përfundimit të një lufte civile 10-vjeçare dy vite më parë. Shumica janë drejtuar nga Partia Komuniste e Olit, e afërt me Kinën, ose nga Kongresi Nepalez, i parë si më pranë Indisë, si edhe nga parti maoiste dhe monarkiste.

Të rinjtë thonë se ky qarkullim i vazhdueshëm i pushtetit u ka lejuar elitave politike të pasurohen, ndërsa kanë bërë pak për publikun. Papunësia tek të rinjtë është 21 për qind, duke detyruar miliona nepalezë të emigrojnë, kryesisht drejt vendeve të Gjirit.

"Këto zgjedhje kanë të bëjnë me fytyrën e re, sepse fytyrat e vjetra janë të padobishme për shumë votues të rinj," tha Acharya. Për ta, shtoi ai, Shahu"nuk mund të jetë aq i keq sa të vjetrit".

Kongresi mund të luajë rolin vendimtar. Partia zëvendësoi liderin e saj 79-vjeçar dhe pesë herë kryeministër Sher Bahadur Deuba me 49-vjeçarin Gagan Thapa, por sipas analistëve nuk është e qartë nëse do të mbështesë një qeveri të drejtuar nga Shahu.

RSP ka premtuar të krijojë 1.2 milion vende pune për të luftuar papunësinë. Ajo gjithashtu ka premtuar të rrisë të ardhurat për frymë nga 1500 dollarë në 3000 dollarë dhe të dyfishojë PBB-në në 100 miliardë dollarë brenda pesë viteve.

Por këto objektiva do të jenë sfiduese, sepse pjesa më e madhe e ekonomisë së Nepalit, që mbështetet në bujqësi, turizëm dhe remitanca, është informale, tha Sujeev Shakya, themelues i Nepal Economic Forum.

Në Katmandu, Shah u përqendrua në përmirësimin e menaxhimit të mbetjeve dhe shërbimeve të lëna pas dore si shëndetësia dhe arsimi. Por ai u kritikua edhe nga grupe si Human Rights Watch për përdorimin e policisë "për keqtrajtimin e të varfërve urbanë", përfshirë goditjen ndaj shitësve ambulantë dhe banorëve pa tokë në lagje të varfra.

Aakriti Ghimire, themeluese e platformës së edukimit politik HowToDeshBikas ("si të zhvillosh një vend"), parashikoi se Shah do të përfitonte nga mungesa e alternativave të përshtatshme, pasi protestuesit e Gjeneratës Z nuk arritën të bashkoheshin për të krijuar "një forcë të fortë politike".

"Nëse Balen fiton, do ta mbajmë nën vëzhgim," tha ajo. / Financial Times - Syri.net