Pse ndalimi i prodhimit të LNG-së nga QatarEnergy mund të tronditë tregjet globale të gazit

QatarEnergy ka pezulluar prodhimin e gazit natyror të lëngshëm (LNG) pas një sulmi me dron, duke e tensionuar tregun global të LNG-së.

Të hënën, dronët iranianë goditën dy vende, sipas Ministrisë së Mbrojtjes së Katarit: një rezervuar uji në një termocentral në Qytetin Industrial Mesaieed dhe një strukturë energjetike në Ras Laffan që i përket QatarEnergy, prodhuesit më të madh të LNG-së në botë.

Ndërkohë që nuk u raportuan viktima, QatarEnergy pezulloi prodhimin e LNG-së dhe produkteve të tjera në vendet e prekura për arsye sigurie.

Pse i pezulloi operacionet QatarEnergy?

Sulmet me dronë goditën kompleksin Ras Laffan, i cili është shtëpia e njësive të përpunimit të gazit natyror të lëngshëm që do të eksportohet.

Kompania shtetërore e energjisë u detyrua të deklaronte atë që njihet si forcë madhore, kur një kompani lirohet nga detyrimet kontraktuale në rast të rrethanave të jashtëzakonshme, siç është një sulm me dron, sipas Reuters dhe Bloomberg News, duke cituar njerëz të njohur me çështjen.

Kjo vjen në një kohë kur betejat detare në intensifikim midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, të shoqëruara me raketa që fluturojnë mbi rajon, kanë bllokuar në mënyrë efektive Ngushticën e Hormuzit, një rrugë strategjike tregtare. Të paktën 150 anije kanë hedhur spirancat, përfshirë ato që transportojnë LNG, në ngushticë dhe zonat përreth, sipas Reuters.

Trafiku në ngushticë si për LNG-në ashtu edhe për naftën ka rënë me 86 përqind, me afërsisht 700 anije që qëndrojnë të palëvizshme në të dyja anët e kalimit, sipas agjencisë së lajmeve Anadolu.

Si do të ndikojë kjo në tregun global të LNG-së?

Eksportet e LNG-së së Katarit përfaqësojnë 20 përqind të tregut global. Me më pak produkte që arrijnë në treg, furnizimi me LNG ka rënë, duke shkaktuar rritje të çmimeve.

 “Padyshim një përshkallëzim brenda natës me presion mbi infrastrukturën energjetike në Gjirin Persik”, tha Rachel Ziemba, një bashkëpunëtore e lartë në Qendrën për një Siguri të Re Amerikane, një grup ekspertësh.

Vendet që goditen më drejtpërdrejt janë tregjet aziatike, veçanërisht Bangladeshi, India dhe Pakistani.

Kina është importuesja më e madhe në botë e gazit natyror, por ajo merr pjesën më të madhe të importeve të saj nga Australia, duke përbërë 34 përqind të importeve të saj, sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë.

Megjithatë, Maksim Sonin, një ekspert i energjisë në Qendrën për Karburantet e së Ardhmes në Universitetin e Stanfordit, tha se ndërsa vendimi i QatarEnergy do të sillte “paqëndrueshmëri” në tregjet e energjisë, ai nuk do ta përshkruante situatën si një “krizë” ende.

“Do të shohim paqëndrueshmëri afatshkurtër në tregun e LNG-së, veçanërisht nëse infrastruktura në Katar dhe qendra të tjera dëmtohet”, tha Sonin për Al Jazeera. Megjithatë, ai shtoi: “Nuk pres që kriza e gazit e vitit 2022 të përsëritet në Evropë”, duke iu referuar periudhës pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia, kur shumë vende evropiane u përpoqën të zvogëlojnë ndjeshëm varësinë e tyre nga nafta dhe gazi rus.

Cilët janë eksportuesit më të mëdhenj të LNG-së në botë?

Deri në vitin 2022, Rusia ishte eksportuesi më i madh në botë i LNG-së, por shitjet e saj kanë rënë ndjeshëm që kur filloi lufta në Ukrainë.

Tani, SHBA-të janë eksportuesi më i madh në botë i LNG-së, e ndjekur nga Katari dhe Australia.

A do të shtojë kjo presion mbi Evropën?

Ndërsa 82 përqind e shitjeve të QatarEnergy janë në vendet aziatike, ndalesa ushtron presion në rritje edhe në tregjet e tjera anembanë globit, veçanërisht në Evropë.

Në fakt, një furnizim më i vogël me gaz do të duhet të përmbushë të njëjtën kërkesë globale. Si rezultat, çmimet e gazit kanë filluar të rriten ndjeshëm: Çmimet me shumicë të gazit holandez dhe britanik Benchmark u rritën me pothuajse 50 përqind, ndërsa çmimet referuese të gazit të lëngshëm aziatik u rritën me pothuajse 39 përqind, të hënën pas njoftimit të QatarEnergy.

«Sigurisht, nuk është mirë nëse Katari qëndron jashtë rrjetit për një kohë të gjatë», tha Ziemba. E vetmja anë pozitive për Evropën: «Të paktën dimri më i keq në Evropë mund të ketë kaluar», theksoi Ziemba.

Grupi i koordinimit të gazit i Bashkimit Evropian do të takohet të mërkurën për të vlerësuar ndikimin e konfliktit në zgjerim në Lindjen e Mesme, tha një zëdhënës i Komisionit Evropian për Reuters të hënën. Grupi përfshin përfaqësues nga qeveritë e shteteve anëtare. Ai monitoron ruajtjen e gazit dhe sigurinë e furnizimit në BE, si dhe koordinon masat e reagimit gjatë krizave./ Al Jazeera.