A po përballet Keir Starmer me një komplot për ta rrëzuar nga posti i kryeministrit të Britanisë?

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, është përpjekur të distancohet nga një informim jozyrtar për median nga “aleatë” të paidentifikuar, të cilët thonë se ai synon të mposhtë një garë për lidership, e cila, thonë ata, mund të ndodhë vetëm 18 muaj pas fillimit të mandatit të tij si kryeministër.

Të martën në mbrëmje, burime të paidentifikuara u cituan në gazetën The Guardian, duke thënë se Sekretari i Shëndetësisë Wes Streeting ka mbledhur mbështetje të konsiderueshme për të zëvendësuar Starmer.

Por të mërkurën në mëngjes, Streeting e mohoi këtë, duke u thënë gazetarëve se ai “nuk po e sfidonte kryeministrin”.

«Nuk po bëj asnjë nga gjërat që tha ndonjë informator budalla brenda natës», deklaroi ai.

I pyetur nëse ata që janë përgjegjës për informimin, duhet të shkarkohen, Streeting tha: “Po. Por ai [Starmer] duhet t’i gjejë ata më parë dhe nuk do të prisja që ai të humbiste shumë kohë me këtë.”

“Ka njerëz rreth kryeministrit që nuk ndjekin modelin dhe stilin e tij të udhëheqjes”, tha ai.

Në përgjigje të stuhisë mediatike që pasoi, Starmer, mandati i të cilit si kryeministër që nga viti i kaluar është dëmtuar nga sondazhe të dobëta, u tha gazetarëve në Uellsin e Veriut të enjten se njoftimet kundër ministrave, janë "krejtësisht të papranueshme".

“Kam folur me ekipin tim sot. Më kanë siguruar se nuk është bërë asnjë informim kundër ministrave nga Numri 10, por e kam bërë të qartë se e konsideroj absolutisht të papranueshme”, tha ai.

Konflikti aktual i brendshëm në parti, ka hedhur dritë mbi reputacionin e kryeministrit si udhëheqës i Partisë Laburiste.

Në sondazhin e saj më të fundit të martën, organizata YouGov tha se nga 4,989 persona të anketuar, vetëm 27 përqind mendonin se ai duhet të vazhdonte si udhëheqës i Partisë Laburiste.

Ja çfarë dimë rreth thashethemeve për një komplot udhëheqësish:

Cilat janë thashethemet rreth një sfide për lidershipin?

Të martën në mbrëmje, ndihmës të lartë të Starmer, të cilët nuk u identifikuan, i thanë gazetës The Guardian se çdo përpjekje për të shkarkuar kryeministrin do të ishte "e pamatur" dhe "e rrezikshme". Sipas ndihmësve, shkarkimi i Starmer kaq herët në mandatin e tij si kryeministër do të dëmtonte tregjet financiare dhe do të ndikonte në tregun e aksioneve, partinë dhe marrëdhëniet e saj ndërkombëtare.

«Partia nuk do të rikuperohej për një brez», tha një nga burimet e paidentifikuara për The Guardian.

Burime të Numrit 10 i thanë gjithashtu The Guardian se janë të shqetësuar për thashethemet se Streeting mund të jetë duke planifikuar një “grusht shteti” dhe është vetëm një nga disa ministra të Partisë Laburiste, që janë “në manovra” për të marrë udhëheqjen nëse lind mundësia. Megjithatë, asnjëri prej tyre nuk ka gjasa të lëvizë kundër kryeministrit tani.

Ata thanë se momenti më i mundshëm për një sfidë lidershipi do të ishte pas buxhetit të vjeshtës – rishikimi i taksave dhe shpenzimeve të qeverisë, që pritet të paraqitet në parlament më 26 nëntor – nëse shpallen taksa më të larta, ose pas zgjedhjeve të majit të vitit të ardhshëm nëse Partia Laburiste ka një performancë të dobët.

“Keir nuk do të qëndrojë mënjanë në këtë pikë, as për Wesin dhe askënd tjetër”, tha një burim për The Guardian.

Të premten, gazeta britanike Financial Times citoi një ministër të paidentifikuar, i cili pretendoi se mbështetja për sekretarin e shëndetësisë po rritej, pas lajmit për “informimin” e paautorizuar.

"Streeting" nuk ishte emri i vetëm i përmendur si një kandidat i mundshëm për udhëheqje. Si Sekretarja e Brendshme Shabana Mahmood, ashtu edhe Sekretari i Energjisë dhe një ish-lider i Partisë Laburiste, Ed Miliband, u përmendën si kandidatë të mundshëm, thanë burimet.

Profesori i politikës, Nicholas Allen, nga Universiteti Royal Holloway në Londër, shpjegoi se informimi zbuloi "shqetësim të vërtetë, të paktën në disa qarqe, se Starmer është i prekshëm".

A mund të ketë sukses një grusht shteti kundër Starmer?

Allen tha se do të ishte e vështirë të arriheshin zgjedhje të reja për udhëheqje, sepse rregullat e Partisë Laburiste përcaktojnë që një kandidat të ketë mbështetjen e 20 përqind të deputetëve për t'u nominuar. Kjo do të ishte e vështirë të bëhej me grupet e partisë, të cilat zbatojnë një konsensus partiak.

«Nuk e di sa e fortë është mbështetja për Streeting», tha Allen. «Ai ndoshta nuk do të mund ta detyronte Starmerin të largohej vetë; ajo që do të ishte më e mundshme është një rënie e mbështetjes brenda partisë, e nxitur nga vlerësimet e ulëta në sondazhe dhe gabimet e padetyruara (si informimi), dhe vendimi i Starmer për të dhënë dorëheqjen ose inkurajimi i tij nga një grup ministrash të lartë. Në atë pikë, fusha do të ishte e hapur. Streeting mund të jetë ose jo shpëtimtari i perceptuar», tha ai.

Kush e informoi shtypin?

Shtypi britanik po spekulon se informimi jozyrtar mund të jetë organizuar nga shefi i stafit të Starmer, Morgan McSweeney, si një taktikë e projektuar për të dekurajuar çdo ministër që mendonte ta sfidonte atë.

McSweeney, të cilit i është dhënë gjerësisht merita për ndihmën që i dha Starmer për të fituar zgjedhjet e korrikut 2024, tani po përballet me thirrje për të dhënë dorëheqjen nga anëtarë të paidentifikuar të parlamentit, sipas raportimeve.

Megjithatë, Starmer dukej se nuk e mbështeste një veprim të tillë të enjten, kur përsëriti se "sigurisht" ka besim të plotë te shefi i stafit të tij.

Çfarë thonë partitë opozitare?

Udhëheqësi i Partisë Konservatore, Kemi Badenoch, reagoi shpejt, duke akuzuar Starmerin për humbjen e kontrollit të partisë së tij gjatë Orës së Pyetjeve për Kryeministrin të mërkurën.

Badenoch e quajti Starmer, një “kryeministër të dobët në luftë me kabinetin e tij”.

“Dy javë para buxhetit, a nuk është e vërtetë që ky kryeministër ka humbur kontrollin e qeverisë, ka humbur kontrollin e partisë së tij dhe ka humbur besimin e popullit britanik”, tha ajo.

Më herët gjatë debatit, Badenoch iu referua një interviste që Streeting dha për BBC-në, në të cilën ai akuzoi Downing Street se kishte një “kulturë toksike” dhe e pyeti Starmer nëse ministri i tij kishte të drejtë.

“Çdo sulm ndaj ndonjë anëtari të kabinetit tim është plotësisht i papranueshëm”, tha Starmer në përgjigje.

Ndërkohë, kreu i politikave të partisë së ekstremit të djathtë Reform UK, Zia Yusuf, shkroi në X të enjten se “gjëja e tmerrshme në lidhje me grushtin e shtetit kundër Starmer është se anëtarët e Partisë Laburiste do të zgjedhin zëvendësuesin e tij”.

“Ministri i tyre i preferuar i Partisë Laburiste është Ed Miliband. Disa nga njerëzit më të shqetësuar në vend do të zgjedhin Kryeministrin e ardhshëm”, shtoi ai.

Popullariteti i Reformës është rritur jashtëzakonisht shumë në Mbretërinë e Bashkuar, që nga zgjedhjet e vitit të kaluar.

Si përfshihet buxheti i vjeshtës në këtë?

Informimi erdhi vetëm dy javë përpara se Starmer dhe kancelarja e tij e thesarit, Rachel Reeves, të shpallnin buxhetin e vjeshtës më 26 nëntor.

Buxheti, i cili përshkruan planet e qeverisë për taksat dhe shpenzimet për vitin e ardhshëm, ka qenë subjekt i spekulimeve të forta në javët e fundit, pasi pritej gjerësisht të thyente një nga premtimet kryesore zgjedhore të Partisë Laburiste: të mos rriste taksat mbi të ardhurat.

Megjithatë, Financial Times raportoi të premten në mëngjes se Reeves tani po përjashton çdo rritje të taksës mbi të ardhurat, për shkak të shqetësimeve se kjo mund të zemërojë seriozisht votuesit dhe ligjvënësit e prapavijës.

Pse tjetër Starmer po humbet popullaritetin në Mbretërinë e Bashkuar?

Që nga fitorja në zgjedhjet e vitit 2024, kryeministri ka marrë reagime negative nga i gjithë spektri politik, përfshirë votuesit e Partisë Laburiste, për disa çështje.

Sipas një sondazhi të YouGov në shtator, nëse zgjedhjet do të shpalleshin tani, partia e ekstremit të djathtë Reform UK do të fitonte, duke e lënë Partinë Laburiste si partinë e dytë më të madhe dhe ish-partinë në pushtet, Konservatorët, në vendin e tretë.

Allen tha se informimi mund të dëmtojë më tej perceptimin publik për Partinë Laburiste, pasi ka zbuluar "një dëshirë nga disa për t'u angazhuar në përleshje fisnore me ministra të lartë" dhe se Starmer "nuk e bën shumë mirë politikën, qoftë në aspektin e rrethimit të tij me njerëz të besueshëm (nëse nuk e dinte) ose në aspektin e gjykimit politik (nëse e autorizoi atë)".

 “Kjo thjesht konfirmon atë që shumica e votuesve ndoshta e mendojnë tashmë: se qeveria aktuale laburiste dhe kryeministri i saj nuk janë aq të mirë, ose të paktën jo dukshëm më të mirë se qeveria konservatore që ata votuan për ta rrëzuar më pak se 18 muaj më parë”, tha Allen.

Ja disa nga fushat kryesore të politikës së brendshme të cilat po shkaktojnë rënien e popullaritetit të Partisë Laburiste të Starmerit.

Migrimi

Partia opozitare Reform UK është rritur në popullaritet kryesisht në sajë të thirrjeve të saj për kontroll më të rreptë të migrantëve. Çështja kryesore është rritja e shpejtë e numrit të njerëzve që mbërrijnë me anije të vogla përmes Kanalit Anglez nga Franca, veçanërisht gjatë vitit të kaluar.

Në shtator, Starmer arriti një marrëveshje shkëmbimi emigrantësh “një brenda një jashtë” me Francën, në një përpjekje për të penguar njerëzit të përpiqeshin të kalonin Kanalin. Sipas marrëveshjes, Franca do të pranojë kthimin e azilkërkuesve që kanë kaluar në Mbretërinë e Bashkuar, por që nuk mund të provojnë një lidhje familjare me Mbretërinë e Bashkuar.

Për çdo emigrant që Franca merr mbrapsht, Mbretëria e Bashkuar do t'i japë azil një personi që ka mbërritur nga Franca nëpërmjet kanaleve zyrtare, dhe që mund të provojë se ka lidhje familjare në Mbretërinë e Bashkuar.

Por deri më tani vetëm një numër i vogël emigrantësh janë deportuar sipas skemës. Për më tepër, të hënën, Ministria e Brendshme raportoi se një emigrant i dytë kishte rihyrë në Mbretërinë e Bashkuar pasi ishte deportuar në Francë.

Ngritja e së djathtës ekstreme

Starmer është përballur me kritika për reagimin e tij të vakët ndaj numrit në rritje të protestave të ekstremit të djathtë në të gjithë vendin.

Në shtator, të paktën 11,000 njerëz iu bashkuan një marshimi “Bashkoni Mbretërinë”, duke shfaqur flamurin e Shën Gjergjit në Londër.

Ndërsa Starmer denoncoi dhunën kundër oficerëve të policisë gjatë protestave dhe argumentoi se Mbretëria e Bashkuar ishte “ndërtuar mbi diversitetin”, grupi antifashist, Hope Not Hate , dhe disa deputetë i kanë kërkuar qeverisë të ndërmarrë veprime më të forta kundër rritjes së grupeve të ekstremit të djathtë.

Kritikët thonë gjithashtu se Starmer nuk ka bërë mjaftueshëm për të tërhequr njerëzit që mbështesin Reformën, ose për të adresuar shqetësimet e tyre në lidhje me migracionin.

Lirime aksidentale nga burgu

Në një gabim të madh, burgu HMP Wandsworth në Londër liroi gabimisht dy shkelës të ligjit në fillim të nëntorit, përfshirë një algjerian për krim seksual.

Të dy burrat u kthyen përfundimisht në burg, por në rastin e autorit të krimit algjerian, vetëm pasi burri u dorëzua vetë. Sekretari i Drejtësisë në hije i Partisë Konservatore, Robert Jenrick, tha se gabimi zbuloi "paaftësinë e kësaj qeverie".

Ekonomi

Starmer është përballur me një ekonomi me rritje të ulët që nga fillimi i mandatit të tij në qeveri.

Sipas shifrave të reja nga Zyra për Statistikat Kombëtare të enjten, midis korrikut dhe shtatorit, produkti i brendshëm bruto (PBB) i Mbretërisë së Bashkuar u rrit me vetëm 0.1 për qind në krahasim me rritjen prej 0.3 për qind midis prillit dhe korrikut.

Ndërkohë, inflacioni mbeti i mbërthyer në 3.8 përqind në shtator 2025 - i pandryshuar nga korriku dhe gushti. Ky është niveli më i lartë që nga fillimi i vitit 2024./ Al Jazeera.