Kompanitë gjermane i paguajnë Rusisë 1.72 miliardë euro taksa, ngrihen shqetësime për financimin e luftës në Ukrainë

Kompanitë gjermane i kanë paguar gati 2 miliardë dollarë (1.72 miliardë euro) taksa Rusisë që nga pushtimi i Ukrainës, duke financuar përpjekjet e luftës. Kritikët kërkojnë tërheqje të menjëhershme.

Kompanitë gjermane i kanë paguar Kremlinit gati 1.72 miliardë euro taksa që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia - të mjaftueshme për të financuar 10,000 dronë sulmues që synojnë qytetet ukrainase - megjithatë, më shumë se gjysma e firmave gjermane që operonin në Rusi para luftës totale mbeten atje edhe sot, sipas një raporti të ri.

Ligjërisht, rreth 250 kompani gjermane që janë ende aktive në Rusi nuk po bëjnë asgjë të gabuar. Shumë nga këto firma, të tilla si prodhuesi i djathit Hochland dhe prodhuesi i gipsit Knauf, të cilat prodhojnë mallra të konsumit me shpejtësi të lartë, në parim, nuk janë në shkelje të rregulloreve të BE-së.

Megjithatë, kritikët besojnë se kontributi në fondin e luftës të Kremlinit është një çështje që duhet të adresohet.

“Kompanitë mbështesin ekonominë e luftës së Rusisë përmes taksave që paguajnë”, tha Nezir Sinani, drejtor i B4Ukraine, një koalicion global i organizatave të shoqërisë civile që kërkojnë të bllokojnë aksesin në burimet ekonomike që fshihen pas agresionit të Rusisë.

Duke qëndruar në vend, argumenton ai, ata po kontribuojnë drejtpërdrejt në ekonominë ruse, që do të thotë se janë gjithashtu të përfshirë në luftën e agresionit të Rusisë.

 “Këto kompani të huaja po vazhdojnë qartë të kontribuojnë në ekonominë ruse dhe në këtë mënyrë të mbështesin luftën”, tha Sinani.

“Ky është një boshllëk ligjor që duhet të mbyllet”, theksoi ai.

Sipas një raporti nga Shkolla e Ekonomisë e Kievit (KSE), B4Ukraine dhe Iniciativa Squeezing Putin, kompanitë ndërkombëtare që ende operojnë në Rusi i paguan shtetit rus të paktën 20 miliardë dollarë (17.2 miliardë euro) taksa vetëm në vitin 2024. Ndër to janë edhe kompanitë gjermane.

Që nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia në fillim të vitit 2022, shuma totale ka arritur në më shumë se 60 miliardë dollarë (51.8 miliardë euro).

Një shembull ilustron shkallën: sipas B4Ukraine, Rusia paguan rreth 18,400 dollarë (16,000 euro) për kontratë për të rekrutuar një person për shërbim ushtarak në luftën kundër Ukrainës.

Shuma prej 60 miliardë dollarësh është e barabartë me gati gjysmën e buxhetit të mbrojtjes të Rusisë për vitin 2025 — 145 miliardë dollarë (125 miliardë euro), sipas Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike — të mjaftueshme për të financuar më shumë se 1 milion ushtarë rusë.

Çfarë thonë kompanitë gjermane?

Firmat gjermane janë taksapaguesit e dytë më të mëdhenj në arkën e Kremlinit, pas kompanive amerikane.

Në vitin 2024, bizneset me seli në SHBA i paguan Kremlinit 1.2 miliardë dollarë (1 miliard euro) në taksa mbi fitimin, ndërsa firmat gjermane shpenzuan 594 milionë dollarë (513.5 milionë euro), sipas raportit të KSE-së, të shkruar në bashkëpunim me B4Ukraine dhe Squeezing Putin Initiative.

KSE vlerëson se midis viteve 2022 dhe 2024, kompanitë gjermane i kanë paguar Rusisë deri në 2 miliardë dollarë (1.72 miliardë euro) në vit në taksa të ndryshme — para që, sipas Sinanit, financojnë raketat dhe bombat që shkatërrojnë qytetet ukrainase.

Për ta vënë në perspektivë: me ato para, Rusia mund të blinte rreth 10,000 dronë sulmi të modelit Shahed të projektuar nga Teherani — një nga mjetet më të zakonshme të terrorit kundër qyteteve ukrainase dhe objektivave të tjerë civilë.

Euronews ka kontaktuar disa kompani gjermane për të pyetur pse ato nuk janë tërhequr plotësisht nga tregu rus.

 “(Ne kemi) një përgjegjësi ndaj afërsisht 1,800 punonjësve tanë dhe familjeve të tyre, si dhe partnerëve tanë të hershëm të Grupit Hochland në Rusi”, tha prodhuesi i djathit Hochland për Euronews në përgjigje.

Grupi Hochland ka tre uzina në Rusi: një në rajonin e Moskës, një në fshatin Prokhovka në rajonin e Belgorodit — rreth dy orë larg kufirit ukrainas — dhe një në Belinski, një qytet i vogël në rajonin e Penzës.

Pavarësisht luftës, kompania vazhdon të operojë në Rusi, pasi tërheqja nuk është një mundësi. Biznesi familjar thotë se “dënon fuqimisht luftën e pajustifikueshme të qeverisë ruse kundër popullit të Ukrainës”.

Megjithatë, Hochland nuk ka plane për të shitur operacionet e saj ruse, pavarësisht një “rënieje të ndjeshme të fitimprurshmërisë në vitin 2024”, tha kompania për Euronews.

Kompania shtoi se nëse tërhiqej, “shteti rus do të përfitonte edhe më shumë”, duke deklaruar se Hochland “ende nuk e ka humbur shpresën për kthimin përfundimtar të Rusisë në bashkësinë perëndimore të vlerave”.

Lënia e Rusisë, një përpjekje e kushtueshme

Largimi nga Rusia është bërë gjithnjë e më i kushtueshëm. Në vitin 2024, Rusia njoftoi se procesi i daljes për kompanitë e huaja do të bëhej më i kushtueshëm, sipas Ministrit të Financave Anton Siluanov, siç raportohet nga agjencia shtetërore e lajmeve Interfax. Taksa mbi vlerën e një shitjeje biznesi u rrit nga 15% në 35%.

Zbritja e kërkuar që kompanitë duhet të ofrojnë në shitjet e aseteve të tyre është rritur gjithashtu, nga 50% në 60%. Për transaksionet që tejkalojnë 50 miliardë rubla (rreth 526 milionë dollarë amerikanë), kompanitë tani kanë nevojë për miratimin e Presidentit rus Vladimir Putin, sipas agjencisë ruse të lajmeve të biznesit RBK.

Hochland operon vende të tjera në të gjithë Evropën: katër në Gjermani, tre në Poloni, dy në Rumani dhe nga një në Bullgari, Belgjikë dhe Spanjë.

Kur u pyet nga Euronews, Hochland nuk zbuloi se sa nga të ardhurat e saj totale vijnë nga Rusia ose sa taksa paguan atje.

Sipas Shërbimit Federal të Taksave të Rusisë, norma e taksës mbi të ardhurat e korporatave për kompanitë e huaja atje arrin në 25%, e njëjtë me atë për firmat vendase.

Por kompanitë në Rusi jo vetëm që paguajnë taksa — ato gjithashtu nxjerrin fitime. KSE vlerëson se xhiroja totale e kompanive gjermane në Rusi në vitin 2024 arriti në rreth 21.7 miliardë dollarë.

Që nga fillimi i korrikut, KSE raportoi se vetëm 503 kompani ndërkombëtare, ose 12%, ishin tërhequr plotësisht nga Rusia duke shitur ose likuiduar operacionet e tyre.

Pothuajse një e treta (33.2%, ose 1,387 kompani) kishin pezulluar operacionet ose kishin njoftuar plane për t'u tërhequr. Ndërkohë, 2,287 kompani (54.8%) mbeten aktive në tregun rus.

Për kompanitë gjermane, 55% e atyre që ishin aktive para pushtimit ende operojnë në Rusi, sipas B4Ukraine. 135 biznese të tjera kanë njoftuar zyrtarisht se do të ndërpresin operacionet ose do të zvogëlojnë përkohësisht aktivitetin. Vetëm 74 prej tyre kanë përfunduar tërheqjen e tyre nëpërmjet shitjes ose likuidimit.

Por Sinani paralajmëron se përfshirja e kompanive gjermane shtrihet përtej pagesave të thjeshta të taksave. “Duke qëndruar në Rusi, këto kompani rrezikojnë të përfshihen në makinën e luftës së vendit”, shpjegoi ai.

Knauf hedh poshtë akuzat

Pikërisht për këtë është akuzuar Knauf. Sipas një hulumtimi nga revista politike Monitor e transmetuesit publik gjerman ARD, kompania ishte e përfshirë në rindërtimin e Mariupolit nga Rusia, ku një distributor i Knauf thuhet se ndërtoi një projekt banimi duke përdorur materialet e kompanisë në emër të Ministrisë së Mbrojtjes së Rusisë dhe e reklamoi atë publikisht.

Pas rrethimit shkatërrues të Rusisë në pranverën e vitit 2022, qyteti portual ukrainas në Detin Azov u la në rrënoja dhe dhjetëra civilë u vranë ose u internuan.

Sot, mediat ruse e përshkruajnë qytetin si një kantier gjigant ndërtimi, ndërsa Moska planifikon ta shndërrojë Mariupolin në një qytet rus. Imazhet nga kantieret e ndërtimit zakonisht tregojnë çanta që mbajnë logon e Knauf, një nga kompanitë gjermane më aktive në Rusi.

“Ne i hedhim poshtë kategorikisht të gjitha akuzat se po e mbështesim drejtpërdrejt ose tërthorazi këtë luftë ose armatosjen e ushtrisë ruse”, tha Knauf.

 “Knauf nuk ka marrëdhënie kontraktuale me Ministrinë Ruse të Mbrojtjes ose me ndonjë autoritet në varësi të saj”, deklaroi kompania.

Knauf këmbëngul se degët e saj ruse nuk furnizojnë produkte për subjektet shtetërore. Kompania thotë se materialet e saj të prodhuara në Rusi shiten pothuajse ekskluzivisht tek shitësit me pakicë të pavarur të ndërtimit. Kompania pretendon se nuk ka asnjë mënyrë për të kontrolluar se kujt klienti i shesin shitësit me pakicë pasi blejnë produktet e saj.

Në vitin 2024, Knauf njoftoi gjithashtu qëllimin e saj për t'u tërhequr nga tregu rus. Megjithatë, negociatat me një blerës potencial dështuan për fat të keq, tha kompania për Euronews. "Partneri negociues i ndërpreu bisedimet", tha Knauf. Kompania aktualisht po shqyrton mundësi të tjera për të zbatuar daljen e saj.

“Që nga njoftimi i tërheqjes sonë, Grupi Knauf nuk ka marrë asnjë fitim nga operacionet e tij në Rusi”, tha kompania. Biznesi rus menaxhohet veçmas nga udhëheqja lokale.

Knauf theksoi gjithashtu angazhimin e saj për rindërtimin e Ukrainës. Ajo operon një fabrikë në Kiev me 420 punonjës dhe po ndërton dy objekte të reja në Ukrainën perëndimore. Kompania mbështet Ukrainën përmes donacioneve të produkteve dhe projekteve të rinovimit për shkolla, klinika dhe objekte të tjera, tha ajo.

'Dorëzo çelësat dhe ik menjëherë'

Qeveria dhe populli gjerman deri më tani i kanë ofruar Ukrainës 44 miliardë euro në ndihmë ushtarake, humanitare dhe financiare. Megjithatë, shumë kompani gjermane që janë ende aktive në Rusi po e minojnë këtë mbështetje përmes pranisë së tyre të vazhdueshme, tha Sinani.

Sanksionet ekonomike kundër Rusisë janë gjithashtu më pak efektive, sepse kompanitë ndërkombëtare vazhdojnë të nxisin ekonominë ruse.

Kompanitë e mbështesin ekonominë e luftës së Rusisë jo vetëm përmes taksave, shpjegoi ai, por edhe përmes zinxhirëve të furnizimit, teknologjisë dhe trajnimit që ofrojnë.

Që nga fillimi i luftës gjithëpërfshirëse të Rusisë në Ukrainë më 24 shkurt 2022, BE-ja ka vendosur sanksione masive ndaj Rusisë, përveç atyre të futura në vitin 2014 për shkak të aneksimit të Krimesë, mbështetjes së luftës në Donbas dhe dështimit për të zbatuar marrëveshjet e Minskut.

Këto masa përfshijnë sanksione kundër individëve, kufizime diplomatike dhe të vizave, si dhe sanksione ekonomike që synojnë të ushtrojnë presion maksimal mbi Rusinë.

Por gati tre vjet më vonë, lufta vazhdon. Pse sanksionet nuk kanë pasur efektin e dëshiruar?

“E vetmja arsye pse disa njerëz besojnë se sanksionet nuk funksionojnë është sepse ato nuk janë zbatuar plotësisht”, thotë Sinani. Sipas mendimit të tij, kompanitë që nuk janë në listën e sanksioneve të BE-së, megjithatë kontribuojnë në ekonominë ruse - dhe, indirekt, në luftë.

"Numri i kompanive gjermane që mbështesin ekonominë ruse është i pajustifikueshëm i lartë", thotë drejtori i B4Ukraine. Ai argumenton se nuk ka presion apo mbështetje të mjaftueshme qeveritare për t'i shtyrë këto kompani drejt një daljeje të shpejtë nga tregu rus.

 “Njëmbëdhjetë vjet pasi filloi agresioni i Rusisë kundër Ukrainës, shohim shumë pak përparim në tërheqjen e kompanive nga një treg i lidhur drejtpërdrejt me financimin e makinës së luftës së Rusisë”, tha Sinani.

Ai bën thirrje për një tërheqje të plotë. Si? “Lërini çelësat dhe largohuni menjëherë.” Tani ka shembuj të mjaftueshëm se si e kanë bërë kompani të tjera, thotë ai. Sinani është i bindur: nuk ka asnjë arsye për të vazhduar të bëjë biznes në Rusi.

“Çmimi që po paguajnë kompanitë është shumë më i lartë se kostoja e largimit nga vendi, sepse matet me qindra mijëra jetë”, përfundoi ai./ Euronews.