Palestinezëve u duhet më shumë se gjesti i njohjes së shtetit

Nga Mustafa Barghouti - NYT/

Britania, Kanadaja, Australia dhe Portugalia të dielën njohën Shtetin e Palestinës, para një konference këtë javë në Kombet e Bashkuara. Pritej që edhe vende të tjera të bënin të njëjtën gjë gjatë këtij tubimi, i cili u konceptua për të ringjallur perspektivat për një zgjidhje me dy shtete si bazë për paqe mes palestinezëve dhe izraelitëve.

Njohja e shtetësisë palestineze, tashmë e formalizuar nga rreth 150 vende, është e mirëpritur përballë mohimit shumëdekadësh të Izraelit ndaj të drejtës së palestinezëve për vetëvendosje dhe një plani për zgjerimin e vendbanimeve që "e gropos idenë e një shteti palestinez," siç e shprehu së fundmi ministri i financave të Izraelit, Bezalel Smotrich.

Megjithatë, kjo është në rastin më të mirë një simbolikë boshe dhe, në rastin më të keq, një shpërqendrim nga mungesa e veprimeve për të ndalur luftën e Izraelit në Gaza dhe urinë e zhvendosjen e detyruar të rreth dy milionë palestinezëve që jetojnë atje. Çdo njohje e shtetësisë palestineze duhet të shoqërohet me veprime konkrete për ta bërë Izraelin përgjegjës për politikat e tij të paligjshme dhe shkatërruese.

Duke parë nga Bregu Perëndimor, ku për dekada Izraeli ka zgjeruar vendbanimet e tij për të penguar shtetësinë palestineze, më kap një ndjenjë e fortë déjà vu-je se si përpjekja për një zgjidhje me dy shtete kurrë nuk merr parasysh realitetin me një shtet të aparteidit që Izraeli ka imponuar mbi palestinezët dhe po e ngulit çdo ditë e më thellë.

Në gusht, në një përgjigje të dukshme ndaj Francës dhe të tjerëve që shpallën planet për të njohur Palestinën, qeveria izraelite miratoi zgjerimin e vendbanimeve në të ashtuquajturën zonë E1, në lindje të Jerusalemit Lindor. Kjo do ta ndajë praktikisht më dysh Bregun Perëndimor të pushtuar, i cili supozohet të përbëjë zemrën e shtetit palestinez. Izraeli kishte hezituar të ndërtonte vendbanime në këtë zonë për dekada nga frika e pasojave ndërkombëtare. Ndërtimi aty ishte parë si goditja përfundimtare ndaj zgjidhjes me dy shtete edhe pse për shumëkënd ajo tashmë dukej drejt vdekjes.

Që nga ardhja në pushtet e qeverisë së djathtë ekstreme të Izraelit në dhjetor 2022, miratimi i E1 është vetëm i fundit në një valë zgjerimesh të paligjshme vendbanimesh, përfshirë miratimin këtë pranverë të 22 vendbanimeve të reja në Bregun Perëndimor. Siç u shpjegua në një deklaratë të përbashkët nga Smotrich dhe ministri i mbrojtjes Izrael Katz, ato vendbanime "janë të gjitha pjesë e një vizioni strategjik afatgjatë, qëllimi i të cilit është të forcojë kontrollin izraelit mbi territorin, të shmangë krijimin e një shteti palestinez dhe të krijojë bazën për zhvillimin e ardhshëm të vendbanimeve në dekadat e ardhshme."

Izraeli tashmë e ka aneksuar në mënyrë të paligjshme Jerusalemin Lindor të pushtuar 45 vjet më parë dhe ka thelluar kontrollin mbi qytetin me një unazë vendbanimesh që e ndan atë nga Bregu Perëndimor. Që prej tetorit 2023, Izraeli ka shkatërruar Gazën, duke e bërë kryesisht të pabanueshme, dhe me ofensivën e re është në proces të shkatërrimit sistematik të qytetit të Gazës dhe të shpërnguljes së palestinezëve drejt zonave të kufizuara në jug. Kryeministri Benjamin Netanjahu raportohet se ka thënë në maj se shkatërrimi në Rripin e Gazës do t'i detyronte gazanët të emigronin gjetkë.

Thjesht njohja e një shteti palestinez dhe nxjerrja e një dokumenti me rekomandime nuk do të ndryshojë asgjë nga këto. Përkundrazi, duhen veprime.

Së pari, komuniteti ndërkombëtar duhet të ndalojë luftën e Izraelit në Gaza, që grupet e të drejtave dhe një numër gjithnjë e më i madh ekspertësh e kanë cilësuar si gjenocid, dhe të parandalojë spastrimin etnik të palestinezëve në Gaza dhe Bregun Perëndimor. Së dyti, duhet të ushtrohet presion serioz mbi Izraelin për ta detyruar të ndryshojë politikat e tij ndaj palestinezëve, përfshirë shfuqizimin e ligjit që përcakton se vetëm populli hebre ka të drejtë vetëvendosjeje në Palestinën historike dhe njohjen e shtetit palestinez.

Për të arritur këto objektiva, qeveritë, sidomos mbështetësit perëndimorë të Izraelit, duhet të vendosin sanksione ekonomike, siç disa po shqyrtojnë, dhe një embargo të plotë të armëve ndaj Izraelit, të cilën grupet e të drejtave e kanë kërkuar prej vitesh për shkak të vendbanimeve dhe shkeljeve të tjera të ligjit ndërkombëtar.

Liria e palestinezëve nuk mund të kushtëzohet nga miratimi i Izraelit. Pabarazia e fuqisë mes izraelitëve dhe palestinezëve duhet të njihet. Një nga gabimet më të mëdha të përpjekjeve të kaluara për paqe ishte barazimi i rremë i dy palëve, sikur palestinezët të kishin kolonizuar tokën izraelite dhe të kishin përzënë izraelitët sistematikisht për gati tetë dekada, kur në fakt ka qenë e kundërta. Asnjëra palë nuk do të gëzojë siguri pa u trajtuar shkaqet rrënjësore të padrejtësisë.

Miliona palestinezë janë një popull pa shtet, i pushtuar dhe i shtypur nga Izraeli, një superfuqi rajonale bërthamore. Nevojitet një paradigmë e re për ta trajtuar këtë pabarazi dhe për të mbështetur popullin që lufton për lirinë e tij, ashtu siç u mbështet lufta e afrikanëve të jugut kundër aparteidit në vendin e tyre.

Rreth 7.4 milionë palestinezë jetojnë nën kontrollin izraelit, qoftë si qytetarë, qoftë në territoret e pushtuara; ka rreth 7.2 milionë izraelitë hebrenj. Organizata për Çlirimin e Palestinës pranoi ndarjen e tokës dekada më parë, edhe pse kjo nënkuptonte heqjen dorë nga më shumë se gjysma e asaj që Kombet e Bashkuara kishin vendosur në vitin 1947 të ishte shteti palestinez.

Ishte një kompromis i madh. OÇP-ja vazhdoi më pas ta njihte zyrtarisht Izraelin dy herë, fillimisht në vitin 1988 dhe sërish në vitin 1993. Izraeli, nga ana tjetër, ka vazhduar të mohojë të drejtën e palestinezëve për të pasur një shtet të pavarur ose vetëvendosje të çfarëdolloji. Nga ana tjetër, qeveritë izraelite të njëpasnjëshme kanë kaluar më shumë se gjysmë shekulli duke forcuar sistemin e tyre të aparteidit.

Komuniteti ndërkombëtar duhet më në fund të pranojë dështimet e së shkuarës dhe realitetin në terren. Asnjë paqe e vërtetë dhe e qëndrueshme nuk mund të arrihet pa shembjen e sistemit të aparteidit izraelit. Duhet të ushtrohet presion real ndaj Izraelit që kjo të ndodhë. / New York Times - Syri.net

Mustafa Barghouti është udhëheqës i Nismës Kombëtare Palestineze dhe anëtar i këshillit qendror të Organizatës për Çlirimin e Palestinës.