Gjendja e unionit me mandatin e dytë të Von der Leyen do të ekspozojë ndarjet e BE-së

Ursula von der Leyen po përgatitet të përballet me një Parlament Europian të zemëruar dhe të padisiplinuar, i cili dëshiron të shprehë listën e tij të gjatë të ankesave aq sa dëshiron të dëgjojë planet e saj për të ardhmen.

Kur presidentja e Komisionit Evropian të mbajë fjalimin e saj të parë mbi Gjendjen e Bashkimit Evropian gjatë mandatit të saj të dytë të mërkurën, kritikët do ta akuzojnë atë për dobësimin e Evropës duke u shitur te Donald Trump nëpërmjet një marrëveshjeje tregtare të pabarabartë të SHBA-së, për braktisjen e fermerëve, duke miratuar një marrëveshje me Amerikën e Jugut, për zhbërjen e politikave për të trajtuar ndryshimet klimatike dhe për heshtjen ndaj Gazës - për të përmendur vetëm disa nga ankesat që po grumbullohen.

Fjalimi është më pak një fillim i ri për vitin e ri politik - dhe më shumë një operacion shpëtimi.

 “Kjo ishte një verë e keqe për Evropën”, tha Bas Eickhout, bashkëkryetar i të Gjelbërve në Parlament, një grup politik i ndryshëm nga von der Leyen, por që e votoi atë në detyrë. “Ajo që duam qartë si mesazh nga presidentja e Komisionit është se gjërat duhet të ndryshojnë.”

Vetëm 10 muaj pas fillimit të mandatit të saj të dytë në krye të qeverisë, von der Leyen është nën një presion të madh - nga Parlamenti i zgjedhur në mënyrë demokratike, nga brenda strukturës më të gjerë të BE-së dhe nga ngjarjet globale. Grupet politike që për dekada kanë qenë miqësore me presidentët e Komisionit të qendrës së djathtë, tani po i vënë në pikëpyetje këto besnikëri. Forcat në rritje të krahut të djathtë po kërkojnë politika më të ashpra për çështje nga migracioni te mjedisi, dhe e shohin BE-në si një thes të përshtatshëm për goditje. Udhëheqësit e SHBA-së dhe Rusisë kanë shqetësuar shumë gjëra, që dikur dukeshin të sigurta për vendin e Evropës në botë.

 “Ne presim një lidership të qartë nga ekzekutivi”, tha për POLITICO Valérie Hayer, drejtuese e grupit liberal Renew Europe. “Evropa nuk mund të përballojë ngecje ose bllokim institucional.”

Është pikërisht kjo mungesë e dukshme lidershipi që i ka zhgënjyer politikanët nga të gjitha anët dhe kjo është arsyeja pse ata janë gati t’i sulmojnë personalisht von der Leyen. Midis anëtarëve të Komisionit dhe Parlamentit, plagët janë ende të freskëta nga një mocion mosbesimi ndaj von der Leyen në korrik. Grupet në skajet më ekstreme të spektrit politik tashmë po komplotojnë një tjetër që në tetor - një shfaqje e paprecedentë kundërshtimi ndaj një presidenti të Komisionit.

Tension i lartë dhe polarizim politik

Ndërsa fjalimi mbi Gjendjen e BE-së shpesh shihet në Bruksel si një nisje mjaft e zakonshme e sezonit politik — i mbushur me hiperbola dhe ceremoni dhe i pakët me plane të prekshme, ndërsa presidenti i Komisionit mburret me arritjet e 12 muajve të fundit dhe jep premtime të mëdha për të ardhmen — ka një rrymë nëntokësore këtë vit që do të shtojë një ndjesi të konsiderueshme nervozizmi.

«Nuk mendoj se Komisioni është i frikësuar», tha një zyrtar i Komisionit me pozicion të mirë, duke folur në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së diskutimeve të brendshme. «Por sigurisht që ka vetëdije për tensionet politike në Parlament dhe pakënaqësinë e grupeve politike, përfshirë edhe brenda shumicës së von der Leyen, ndaj disa prej veprimeve dhe politikave të Komisionit».

Ajo që normalisht është një ushtrim “rutinor” i debateve midis Parlamentit dhe Komisionit për të rënë dakord mbi planet e politikave të vitit, ka të ngjarë të shoqërohet me tension të lartë dhe polarizim politik, tha Richard Corbett, një ish-deputet i Parlamentit Evropian dhe këshilltar i presidentit të Këshillit Evropian.

Von der Leyen duhet të sigurohet që “të qetësojë këto pikëpamje të ndryshme në Parlament”, tha ai.

Problemi është se ajo nuk ka shumë fitore për të mburrur përveç një fondi prej 150 miliardë eurosh për të forcuar mbrojtjen - dhe Parlamenti ndërmori veprime ligjore për këtë iniciativë pasi Komisioni la mënjanë ligjvënësit për ta bërë atë të ndodhë. Ajo gjithashtu mund të mbështesë ligje për të ulur burokracinë në ndihmë të industrisë në vështirësi - por ato kundërshtohen nga një numër i madh eurodeputetësh në grupet socialiste, të gjelbra dhe liberale.

Pavarësisht shumë iniciativave për të përmirësuar konkurrueshmërinë e Evropës — të nxitura nga një raport historik i ish-kreut të Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, një vit më parë — Parlamenti është kritik ndaj mungesës së progresit.

Vetëm grupi i von der Leyen, Partia Popullore Evropiane e qendrës së djathtë, është gati ta mbrojë atë me çdo kusht. Por edhe brenda radhëve të saj, ligjvënësit francezë, polakë dhe irlandezë e kanë kritikuar Komisionin si "jo transparent" për nxitimin për të finalizuar marrëveshjen e tregtisë së lirë Mercosur me pesë vende të Amerikës Latine. Komisioni e përfundoi paktin mes një prishjeje tregtare me SHBA-në; kritikët e tij argumentojnë se ai dëmton fermerët evropianë.

Një 'farsë'

Për shumë ligjvënës, vota e mosbesimit kundër von der Leyen vetëm një muaj e gjysmë më parë hapi kutinë e Pandorës. Me vetëm 76 nënshkrime të nevojshme për të detyruar një tjetër, vëzhguesit thonë se rrezikon të bëhet një ushtrim i rregullt dhe jo një kërcënim i jashtëzakonshëm.

Grupi i Majtë njoftoi javën e kaluar se po kërkon 26 nënshkrime të tjera për të nisur një votim të ri që në tetor, duke dënuar von der Leyen për heshtjen e saj ndaj konfliktit në Gaza dhe marrëveshjes tregtare të SHBA-së.

“Edhe një herë këtë vit, SOTEU nuk do të jetë gjë tjetër veçse një farsë që synon lustrimin e imazhit të Komisionit, ndërsa von der Leyen përkeqëson gjendjen e Bashkimit Evropian vit pas viti”, tha për POLITICO bashkëkryetarja e së Majtës, Manon Aubry.

Grupi Patriotët i ekstremit të djathtë po komploton gjithashtu mocionin e tyre të mosbesimit mbi marrëveshjen e Mercosur, tha Marine Le Pen e Francës, një nga anëtaret e saj më të shquara.

“Këto lloj mocionesh, në kontekstin e një ofensive të vazhdueshme ruse, shërbejnë vetëm për të dobësuar BE-në dhe për të minuar investimin e Evropës në sigurinë dhe mbrojtjen tonë të përbashkët”, tha Andrzej Halicki, kreu i Koalicionit Qytetar të Polonisë brenda PPE-së - familjes politike të von der Leyen.

Socialistët dhe liberalët, të cilët - në shumë raste me ngurrim - e mbështetën von der Leyen në korrik, tani presin që ajo të ua shpërblejë besnikërinë duke u zotuar qartë shumicës qendrore, pasi akuzuan Komisionin se po mban anën e grupeve të ekstremit të djathtë në përpjekjen për të rrëzuar një projektligj anti-ekologjike.

Socialistët, liberalët dhe të Gjelbrit — të cilët në të kaluarën kanë punuar me PPE-në e qendrës së djathtë për të ndjekur një axhendë të moderuar — kanë po aq shumë për të humbur nga paqëndrueshmëria e BE-së sa grupi i von der Leyen, dhe nuk kanë shumë oreks për mocione të reja.

“Ajo që na duhet është veprimi, kështu që një mocion i ri mosbesimi çdo dy muaj nuk është ndoshta mënyra e duhur për të siguruar stabilitetin për projektin tonë evropian”, tha zëdhënësja e grupit socialist, Utta Tuttlies.

Megjithatë, realiteti është se aleatët e von der Leyen po përdorin mocionet e mosbesimit për të ushtruar presion dhe për të marrë lëshime nga ekzekutivi. Herën e fundit, socialistët pretenduan se von der Leyen kishte premtuar të mbante një fond social në buxhetin e ardhshëm afatgjatë të BE-së në këmbim të mbështetjes së tyre.

Javën e kaluar, socialistët dolën kundër marrëveshjes tregtare BE-SHBA, duke e thelluar më tej përçarjen me PPE-në e von der Leyen.

Kur u pyet nëse të Gjelbrit mund të mbështesnin ndonjë mocion të ri mosbesimi, Eickhout tha se gjithçka varej nga ajo që tha von der Leyen gjatë fjalimit të saj.  

“Nëse mesazhi javën e ardhshme do të jetë se po veprojmë mirë, jemi në rrugën e duhur, le të vazhdojmë – mendoj se e bëra të qartë se kjo nuk është e këshillueshme”, tha ai./ Politico.